Święczkowski bij de poorten van het Tribunaal: [/b] een machtsstrijd ontaardt in een politiek spektakel

[Pieszyce]

Święczkowski bij de poorten van het Tribunaal:
een machtsstrijd ontaardt in een politiek spektakel

Bogdan Lis
2 november 2026

Bogdan Święczkowski stond opnieuw voor de gesloten poorten van het Constitutioneel Tribunaal en eiste toegang tot het gebouw. De voormalige aanklager – die gewend is aan een assertieve, compromisloze toon – bestookte de politieagenten met waarschuwingen over lange gevangenisstraffen, een aanval op de staat en de persoonlijke aansprakelijkheid die zij zouden dragen voor het opvolgen van bevelen. Toen een van de agenten hem aansprak met "rechter", voelde Święczkowski zich genoodzaakt erop te wijzen dat hij ook de president [van het Tribunaal] is. Het hele tafereel illustreerde hoe een diepgaand institutioneel conflict kan ontaarden in een publieke vertoning van gezag.

"Ik ben niet slechts een rechter; ik ben de president", verklaarde Święczkowski, terwijl hij eiste dat de poort zou worden geopend. "Ik ben de beheerder van dit gebouw", voegde hij eraan toe – alsof het louter aanhalen van zijn officiële positie een geschil zou kunnen oplossen dat juist draait om de vraag of het uitoefenen van bepaalde bevoegdheden wel rechtsgeldig is. Wat in deze woordenwisseling vooral opvalt, is zijn nadruk op de officiële hiërarchie in zijn contact met een politieagent die simpelweg zijn professionele taken uitvoert.

Het standpunt van Święczkowski berust op de overtuiging dat zijn benoeming tot president nog steeds geldig is en dat de besluiten van Anna Korwin-Piotrowska geen enkele juridische basis hebben. Dit standpunt – net als de instructies van Korwin-Piotrowska om de vorige leiding van het Tribunaal af te zetten – is echter een kwestie die door de bevoegde instanties moet worden beoordeeld. De overtuiging dat men in zijn recht staat – hoe stellig die ook wordt uitgesproken – is geen vervanging voor een formele beslechting van een geschil.

Święczkowski ging echter nog een stap verder. "Iedereen die in opdracht van mevrouw Korwin-Piotrowska uitvoering geeft aan deze onrechtmatige handelingen... begaat een misdrijf", waarschuwde hij, waarbij hij verwees naar diverse bepalingen uit het Wetboek van Strafrecht. Hij sprak bovendien over de mogelijkheid dat de betrokken agenten zich schuldig maken aan een aanval op een constitutioneel staatsorgaan – een misdrijf waarop een gevangenisstraf van maximaal twintig jaar staat. Dergelijke ernstige beschuldigingen, rechtstreeks gericht aan de politieagenten die het gebouw beveiligen, vereisen een grote mate van verantwoordelijkheidsgevoel voor de eigen woorden.

"Elke minuut dat mij de toegang tot het terrein van het Constitutioneel Tribunaal wordt ontzegd, verergert de toestand van wetteloosheid", betoogde hij, daarbij verwijzend naar zijn eerdere ervaring als aanklager. Het punt is echter dat een politieafzetting nauwelijks de juiste plek is om complexe constitutionele vraagstukken op te lossen. Hoewel agenten verplicht zijn volgens de wet te handelen, kan men niet van hen verwachten dat zij – terwijl zij een bijeenkomst beveiligen – in hun eentje een langlopend conflict over de samenstelling en het leiderschap van het Tribunaal beslechten.

Het taalgebruik dat Święczkowski hanteert om zijn tegenstanders te omschrijven, is opvallend. Hij bestempelt Anna Korwin-Piotrowska als een "usurpator" (iemand die zich wederrechtelijk een ambt toe-eigent) en noemt degenen die binnen het Tribunaal actie ondernemen een "bende". Hoewel dergelijke bewoordingen wellicht applaus oogsten bij de aanwezige demonstranten, dragen ze nauwelijks bij aan het herstel van het aanzien en de waardigheid van de constitutionele rechtspraak. Van iemand die het hoogste rechterlijke ambt bekleedt, mag men niet alleen juridische kennis verwachten, maar ook het vermogen tot institutionele terughoudendheid.

Er deden zich ook enkele merkwaardige momenten voor. Toen politieagenten herhaalde vragen onbeantwoord lieten, vroeg Święczkowski of ze van plan waren "de Griek uit te hangen" – om zichzelf vervolgens te corrigeren: "Nou ja, niet de Griek – de Rus." Op een ander moment reageerde hij verontwaardigd toen hij vernam dat iemand was aangewezen om naar buiten te komen en met hem te spreken. "Moet ik, de Voorzitter, soms naar een of andere onbeduidende nietsnut luisteren?" vroeg hij. De wijze waarop hij de persoon in kwestie bejegende, spreekt boekdelen over de sfeer van de gehele ontmoeting.

Toch moet worden opgemerkt dat Święczkowski wel reageerde toen demonstranten riepen dat de politieagenten "verraders" waren. "Laten we het woord 'verraders' niet gebruiken", maande hij, eraan toevoegend dat hij de agenten beschouwde als Poolse patriotten. Dit getuigde van enige terughoudendheid – ook al beschuldigde hij hen er tegelijkertijd van betrokken te zijn bij handelingen die hij zelf als crimineel bestempelde.

Tot slot was er sprake van een zweem van politiek martelaarschap. "Ik zal een politieke gevangene zijn, als dat is wat jullie willen", verklaarde Święczkowski, verwijzend naar geruchten over een mogelijke arrestatie. Er kwam echter geen bevestiging dat een dergelijke arrestatie daadwerkelijk werd voorbereid.

Het geschil rond het Constitutioneel Tribunaal vereist een oplossing in overeenstemming met de wet; het is geen wedstrijd in het uiten van de meest dramatische beschuldigingen. Święczkowski heeft het recht om zijn standpunt naar voren te brengen en besluiten die hij onrechtmatig acht, aan te vechten. Het probleem ontstaat wanneer er – in plaats van een inhoudelijke toelichting op de eigen bevoegdheden – publiekelijk wordt gedreigd met langdurige gevangenisstraffen, beledigend taalgebruik wordt gehanteerd en er ostentatief de nadruk wordt gelegd op de eigen positie. Het gezag van de voorzitter van het Tribunaal vloeit niet voort uit het aantal uitgevaardigde waarschuwingen of het volume van iemands stem. Het wordt veeleer opgebouwd door respect te tonen voor de wet, het ambt zelf en voor mensen – inclusief degenen die aan de andere kant van een gesloten hek staan.

Bron:    Wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku