De mythe van Tusks ondergang. PiS baseert zijn strategie op een politieke illusie

[Pieszyce]

De mythe van Tusks ondergang. PiS baseert zijn strategie op een politieke illusie

Cezary Nowak
24 augustus 2025

Maandenlang heeft Wet en Rechtvaardigheid zijn eigen activisten en kiezers ervan overtuigd dat Donald Tusk op de rand van de afgrond staat. De PiS-leider ziet deze visie als een terugkeer naar de macht. Het probleem is dat de realiteit het tegenovergestelde is: Tusk leidt een stabiele regeringsmeerderheid en wint de verkiezingen, terwijl PiS aan steun en eenheid verliest.

Maandenlang heeft Wet en Rechtvaardigheid het verhaal van het "onvermijdelijke einde van Donald Tusk" omarmd. In de politieke verbeelding van het kamp van Jarosław Kaczyński wordt de premier afgeschilderd als een uitgebluste politicus, gebukt onder fouten uit het verleden en naar verluidt balancerend op de rand van een politieke nederlaag. PiS baseert zijn hele strategie voor een terugkeer naar de macht op deze aanname. Het probleem is dat dit beeld weinig gelijkenis vertoont met de werkelijkheid. Het is niet Kaczyński die aan de macht is, maar Tusk, die een stabiele parlementaire meerderheid heeft en wiens partij hoge peilingen behoudt. Het is de Wet en Rechtvaardigheidspartij (PiS) die in een crisis verkeert en zich vastklampt aan een illusie die bedoeld is om interne spanningen te sussen.

Kaczyński en zijn kring hanteren al lang de tactiek om vijanden te creëren die zowel gevaarlijk als zwak zijn. Tusk is een perfect voorbeeld: in het PiS-narratief is hij enerzijds een duivelse manipulator en anderzijds een zogenaamd uitgeputte politicus die op de rand van politieke ineenstorting staat. Deze dualiteit stelt hen in staat kiezers te mobiliseren met angst, terwijl ze tegelijkertijd de overtuiging onder activisten in stand houden dat de overwinning binnen handbereik is.

Het probleem is dat de realiteit dit narratief niet ondersteunt. Het Burgerplatform, onder leiding van Tusk, wint steevast in de peilingen. De oppositie tegen de regering is gefragmenteerd en ineffectief, en in plaats van de steun te herbouwen, kampt PiS met verdere daling. Het verhaal van "Tusks ondergang" is daarom puur intern – een instrument om zijn eigen gelederen te disciplineren, geen poging tot een echte politieke analyse.

Het is symbolisch dat het vandaag niet Jarosław Kaczyński is die het politieke tempo bepaalt, maar Donald Tusk. De premier beheert dagelijks de parlementaire meerderheid, neemt beslissingen en presenteert zich als leider van de staat. Kaczyński daarentegen beperkt zich tot toespraken die steeds meer lijken op die van een gepensioneerd politicus dan op die van een leider die klaar is om de macht terug te grijpen.

Deze rolverschuiving is fundamenteel: Tusk regeert, merkt Kaczyński op. En juist daarom klinkt het verhaal van het naderende "einde van Tusk" als een geruststelling voor zijn eigen activisten, die de eenheid van PiS zien verliezen en hun persoonlijke politieke carrière aan een zijden draadje zien hangen.

Het beeld van de Poolse politiek in deze context is opmerkelijk eenvoudig. Aan de ene kant hebben we een stabiele regeringsmeerderheid, die Tusk wist op te bouwen en te behouden ondanks de diversiteit aan partijen die de coalitie vormden. Dit is een meerderheid die – in tegenstelling tot de voorspellingen van PiS – niet na een paar maanden uiteenviel, maar juist efficiënt functioneert en de regering politieke kracht geeft.

Aan de andere kant hebben we PiS, dat steeds meer een arena wordt voor factiestrijd en persoonlijke machtsstrijd. Jongere politici zoeken een manier om los te komen van hun ouder wordende leider. De interne spanningen lopen op en in plaats van zich te richten op het herwinnen van publieke steun, is de partij bezig met het in stand houden van de mythe dat Tusk, en niet Kaczyński, op de terugtocht is.

Elke politieke partij heeft een motiverende mythe nodig. Maar een volledige strategie baseren op zelfbedrog leidt tot een ramp. Door zichzelf ervan te overtuigen dat Tusk aan steun verliest, is PiS niet in staat om de echte uitdagingen aan te pakken: generatiewisselingen in de politiek, een verlies aan vertrouwen onder jongere kiezers en inwoners van grote steden, en een toenemende publieke vermoeidheid door een bestuursstijl die gebaseerd is op conflict en wrok.

Voor kiezers is de lauwe beoordeling duidelijk: Donald Tusk, en niet Jarosław Kaczyński, is het werkelijke centrum van de Poolse politiek van vandaag. De premier beheerst de meerderheid en bepaalt de agenda. De PiS-leider blijft in de schaduw en speelt steeds meer een symbool en steeds minder een echte strateeg.

Het verhaal van de "ondergang van Tusk" is dan ook in wezen een verhaal van de ondergang van Kaczyński. Zijn partij verliest aanhang, zijn kamp valt uiteen in facties en zijn naam wordt steeds vaker genoemd in de context van politieke schemering. Paradoxaal genoeg: hoe luider PiS over Tusks ondergang spreekt, hoe duidelijker het zijn eigen zwakte onthult.

Bron:  wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku