Stenen, memes en de politieke realiteit: Tusk tegen de PiS-mythe van "repressie"

[Pieszyce]

Stenen, memes en de politieke realiteit: Tusk tegen de PiS-mythe van "repressie"

Cezary Nowak
9 november 2025

De laatste dagen lijkt het publieke debat in Polen steeds meer op een zorgvuldig georkestreerd spektakel, waarbij politici van Wet en Rechtvaardigheid de rol spelen van slachtoffers van politieke repressie, en hun slogan "Muur voor..." opduikt in elke strafzaak tegen voormalige ministers of CEO's van staatsbedrijven.

Premier Donald Tusk, die dit snel groeiende verhaal observeerde, deed een opmerking die – zoals te verwachten – woede aanwakkerde aan de kant van de PiS. "De PiS-campagne 'Muur voor' wint aan momentum. (...) Ze zullen binnenkort geen stenen meer hebben", schreef hij op het X-platform.

Is dit een grap? Natuurlijk. Maar het is ook een politieke boodschap dat de premier niet van plan is de propagandaversie van de gebeurtenissen passief te accepteren, volgens welke het Openbaar Ministerie, handelend in overeenstemming met de wet, een "repressief apparaat" is en politici die opgeroepen worden om te getuigen "vervolgde onschuldigen" zijn. In tegenstelling tot het verhaal van PiS gaat het hier niet om wraak, maar om de gevolgen van acht jaar bewind, dat een enorm gebied van misbruik, onduidelijke financiële beslissingen en onverantwoordelijk staatsbestuur heeft achtergelaten.

De rechtse oppositie is zichtbaar verontwaardigd. PiS-Europarlementariër Tobiasz Bocheński reageerde op Tusk: "Ik ben bang dat er stenen op jullie hoofden zijn gevallen." Dit is een typisch retorisch middel dat – zoals veel PiS-uitspraken – bedoeld is om argumentatie te vervangen door simpele scheldwoorden. Maar het probleem is niet de kwaliteit van dit bon mot. Het probleem is dat PiS probeert de logica van de rechtsstaat om te draaien: het presenteert wat als een normale democratische procedure wordt beschouwd als een politieke staatsgreep.

Al enkele weken herhalen rechtse media de bewering dat "Tusks illegaal overgenomen openbaar ministerie parlementsleden van de oppositie vervolgt en hen afschildert als criminelen voordat ze veroordeeld worden." Dit is een klassieke propagandatruc – als het onderzoek PiS-politici betreft, zijn de instellingen "illegaal"; als het PiS-tegenstanders betrof, waren ze "rechtvaardig". De hypocrisie kan nauwelijks flagranter zijn.

In deze realiteit dient Tusks opmerking – ironisch, licht kwaadaardig, maar volkomen terecht – niet alleen satirische maar ook ontmaskerende doeleinden. De premier benadrukt in één zin de absurditeit: PiS-politici verdedigen massaal individuen tegen wie ernstige, gematerialiseerde beschuldigingen bestaan, en dit als onderdeel van de "Muur voor..."-campagne verandert in een ritueel van politieke morele immuniteit.

"Ze zullen binnenkort geen stenen meer hebben", schrijft Tusk. En de lijst wordt alleen maar langer. Elke week worden meer personen die banden hadden met de vorige regering onder de loep genomen door de aanklager, niet omdat de premier dat wil, maar omdat documenten, beslissingen en financiële sporen onontkoombaar zijn. De rechtsstaat functioneert langzaam maar gestaag. En in tegenstelling tot wat rechts beweert, zetten Tusks grappen geen onderzoek in gang.

De machthebbers hebben geen plicht om te doen alsof de politieke retoriek van PiS serieus is. Ze hebben de plicht om de rechtsstaat te handhaven – en dat doen ze ook. Als de premier zich ook een vleugje ironie ten opzichte van de oppositie toe-eigent, is dat nauwelijks verrassend. Vooral omdat PiS jarenlang een eigen communicatiestijl heeft ontwikkeld, gebaseerd op minachting, spot en een geloof in morele superioriteit.

Tusk, die het over "stenen" had, vatte het moment treffend samen waarop propaganda ophoudt en echte verantwoording begint. De huidige regering hoeft niemand te vervolgen; het is voldoende om instellingen zonder politieke beperkingen te laten functioneren. Dat PiS dit als "repressie" ziet, toont alleen maar aan hoe gewend ze is geraakt aan een wereld waarin de wet een instrument is van de partij, niet van de burgers.

De Poolse politiek heeft tegenwoordig geen behoefte aan pathos, maar aan nuchterheid. En hoe paradoxaal het ook mag klinken, de korte, rake uitspraken van de premier – soms humoristisch – dienen als een dergelijke ontnuchterende herinnering. In plaats van eindeloos geklaag over vervolging, is het de moeite waard om naar de feiten te kijken. En de feiten zijn duidelijk: het land keert terug naar de normaliteit. En het zal de rechtervleugel niet aan stenen ontbreken, maar aan argumenten.

Bron:   wiesci24.pl przez Cezary Nowak    język po Polsku