Een president zonder stelling. Nawrocki's nieuwjaarstoespraak is een catalogus van platitudes

[Pieszyce]

Een president zonder stelling
Nawrocki's nieuwjaarstoespraak is een catalogus van platitudes

Cezary Nowak
1 januari 2026

De eerste nieuwjaarstoespraak van president Karol Nawrocki had een openingsmoment moeten zijn: een symbolische intrede van het nieuwe staatshoofd in de rol van gids, in staat om problemen te benoemen en oplossingen aan te dragen. In plaats daarvan kregen we een vlotte, correcte en pijnlijk lege toespraak. Een toespraak die in bijna elk land, op bijna elk moment, had kunnen worden gehouden, zonder dat iemand zich geprovoceerd zou voelen.

De allereerste zinnen geven al een voorproefje van de toon van de hele toespraak. "Dit is een moment waarop twee gedachten in één nacht samenkomen: over wat was en wat zal zijn. Een balans en een plan. Herinnering en hoop," zegt de president. Het is moeilijk om het daar niet mee eens te zijn. Maar het is ook moeilijk om er iets van op te steken. Dit is de taal van een wandkalender, niet die van een staatshoofd dat geconfronteerd wordt met echte crises: overheidsfinanciën, gezondheidszorg, onderwijs of de positie van Polen in Europa.

Nawrocki stelt herhaaldelijk dat het presidentschap "geen beloning, maar een verplichting is", en dat de slogan "Polen eerst, de Polen eerst" "geen zin is, maar een taak". Het probleem is dat deze woorden inhoud missen. We krijgen niet te horen welke concrete toezeggingen de president wil doen of hoe hij deze "taak" interpreteert. De toespraak wekt de indruk van een verzameling slogans die zorgvuldig zijn uitgekozen om niemand te beledigen of vooroordelen te uiten.

Deze retorische leegte bereikt een hoogtepunt in de passage over een "nieuwe positieve koers", die zogenaamd "ontwikkeling, veiligheid en een beter leven voor de burgers" moet betekenen. Dit is een reeks slogans waar elke politieke partij en regering ter wereld zich achter zou scharen. Er wordt echter geen enkele zin uitgesproken die uitlegt wat deze ontwikkeling in de praktijk zou betekenen, wie er baat bij heeft en wie – wellicht – de kosten zal dragen.

De G20-discussie is bijzonder veelzeggend. De president kondigt trots aan dat Polen "zal deelnemen aan de G20-onderhandelingen" en dat hij een uitnodiging van Donald Trump heeft ontvangen. Dit klinkt indrukwekkend, maar het blijft puur een verklaring. De G20 is geen club waar je je voor eens en voor altijd bij aansluit, noch is het een echt instrument van invloed voor middelgrote landen. De toespraak rept met geen woord over welke belangen Polen daar zou vertegenwoordigen of met wie het die belangen zou willen behartigen. In plaats daarvan volgt een pompeus verhaal over "de vrucht van generaties werk" en een "bloeiende economie", wederom frasen in plaats van analyse.

Het meest opvallend zijn echter de gedeeltes die gewijd zijn aan sociale kwesties. "Een sterke en ontwikkelde staat kan zieken niet in de steek laten, noch vrouwen die bevallen zonder zorg", zegt Nawrocki. "Het dwingt gepensioneerden niet te kiezen tussen medicijnen en eten. En het staat niet toe dat elektriciteit en verwarming een luxe zijn." Dit is allemaal waar. De president rept echter met geen woord over de reden waarom dit vandaag gebeurt of wat hij van plan is te doen om het te veranderen. De toespraak leest als een wensenlijstje, niet als een actieplan.

In de stijl van "Polityka" is het gepast om botweg te stellen: Karol Nawrocki heeft de Polen vandaag niets nieuws te vertellen. Zijn toespraak is een verzameling platitudes bedoeld om te sussen, niet om te mobiliseren; om in beweging te brengen, niet om uit te leggen. Nawrocki vermijdt argumenten, vermijdt concrete voorbeelden en ontloopt de verantwoordelijkheid voor zijn woorden. Ondertussen gaat het presidentschap niet om het uitspreken van veilige frasen over de "keukentafel" en de "nationale gemeenschap". Het gaat erom de moed te hebben om de dingen bij hun naam te noemen.

Tot slot beroept de president zich op Sergiusz Piasecki en de metafoor van een sterrenbeeld dat de weg wijst in de duisternis. Jammer dat hij het zelf niet zo kan beschrijven. De toespraak was bedoeld om richting te geven. Het bevestigde echter één ding: de nieuwe president praat liever mooi dan dat hij iets inhoudelijks zegt. En dat is niet genoeg om het land door het komende jaar te leiden.

Bron:  wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku