Er bestaan geen heilige koeien, of hoe een politicus zich hoort te gedragen

[Pieszyce]

Er bestaan geen heilige koeien, of hoe een politicus zich hoort te gedragen

Cezary Nowak
2 februari 2026

In het Poolse openbare leven zijn we gewend geraakt aan een ritueel: iemand met macht overtreedt de wet, de media brengen de zaak aan het licht, en in plaats van simpelweg te zeggen "Het spijt me, ik zal betalen", zet de politicus een hele machine van verklaringen, relativering en aanvallen op critici in gang. Idealiter kan er ook nog een verhaal van een "heksenjacht" of "uitschakeling" aan toegevoegd worden. Daarom is de situatie rond Waldemar Żurek des te opmerkelijker, als iets dat bijna exotisch is in onze politieke cultuur.

De procureur-generaal beging een verkeersovertreding tijdens het opnemen van een interview voor YouTube. De video, gepubliceerd door het profiel "Stop Cham", toont de auto van de minister die een zebrapad nadert en niet stopt, terwijl een vrouw er net op stapt. Interviewer Filip Nowobilski reageert: "Let op. U reed die vrouw bijna aan." Żurek antwoordt: "Nee, nee, nee, die dame was nog ver bij ons vandaan." Het probleem is dat voetgangers op zebrapaden volgens de wet voorrang hebben.

Dit had het begin kunnen zijn van een klassiek verhaal over een "mediastorm" en een lange reeks excuses. In plaats daarvan deed Żurek iets wat in theorie banaal is, maar in de praktijk bijna revolutionair: hij gaf zijn fout toe en kondigde aan de bekeuring te accepteren. "Ja, volgens de politie heb ik een overtreding begaan. Ja, ik zal me niet verschuilen achter de immuniteit die ik als procureur-generaal heb, en ik accepteer de bekeuring deze week. Dat is de aard van verantwoordelijkheid. Er zijn geen heilige koeien. Ik heb een fout gemaakt, en ik sla mezelf op de borst," schreef hij op het X-platform.

Deze korte post is belangrijker dan de loutere botsing met de wet. Het gaat er niet om dat een politicus geen misdrijf kan begaan – dat kan hij wel, net als ieder ander. Het gaat erom wat hij erna doet. In Polen heeft de jarenlange PiS-regering een model van een regering boven de wet gevestigd. Immuniteit wordt niet beschouwd als een middel om de onafhankelijkheid van een ambt te beschermen, maar als een persoonlijk pantser. Een mandaat? Een openbaar ministerie? Een rechtbank? Dat is voor gewone burgers. Een politicus heeft zijn eigen mensen, zijn eigen procedures, zijn eigen trucjes.

Żurek deed precies het tegenovergestelde: hij zag af van een privilege waar hij formeel recht op had. Hij probeerde niet te bewijzen dat "de voetganger eigenlijk nog niet was binnengegaan", hij suggereerde geen samenzwering of manipulatie van de opname. Hij gaf de media niet de schuld. Hij zei: ik heb een fout gemaakt, ik betaal de boete. Einde verhaal.

In een goed functionerende rechtsstaat zou zo'n houding geen lof moeten opleveren. Het zou de norm moeten zijn. Het probleem is dat in Polen precies het tegenovergestelde de norm is. Politici leren vanaf dag één dat schuld bekennen een teken van zwakte is. Het is beter om voet bij stuk te houden, want de kiezers zullen "hun" toch wel verdedigen, en het staatsapparaat biedt een beschermende paraplu.

Daarom heeft het gebaar van Żurek een symbolische betekenis. Het laat zien dat macht niet automatisch straffeloosheid betekent. Dat immuniteit niet bedoeld is om te beschermen tegen een verkeersboete, maar eerder tegen politieke druk. En tot slot: dat een politicus zich als een burger kan gedragen, niet als een lid van een kaste.

Het gaat niet om heldhaftigheid, maar om elementaire fatsoenlijkheid. "Er zijn geen heilige koeien", schreef Żurek. Deze zin zou boven de ingang van elk ministerie, parlement en kantoor moeten hangen. Want als de wet meer moet zijn dan alleen een façade, moet ze ook gelden voor degenen die haar maken en handhaven. Misschien wel het meest voor hen. In die zin is een kleine verkeersovertreding een kleine les in democratie geworden. Zo zouden politici zich moeten gedragen. En zo moeten we hen ter verantwoording roepen.

Bron:   wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku

[Pieszyce]

Recht boven positie. Żurek geeft de hele politieke elite een lesje

Cezary Nowak
7 februari 2026

In een tijd waarin het openbare leven in Polen al jaren vergiftigd wordt door de overtuiging dat "de regering meer kan doen", heeft het gebaar van Waldemar Żurek een betekenis die veel verder reikt dan de ogenschijnlijk triviale kwestie van een verkeersboete. Volgens onofficiële berichten accepteerde de minister van Justitie een boete van 1.500 złoty en 15 strafpunten voor een overtreding die plaatsvond in Kraków. En "accepteerde" is het sleutelwoord in dit verhaal.

Het incident vond eind januari plaats, tijdens de opname van een online programma. Żurek bestuurde de auto terwijl hij een interview gaf. De beelden, die online werden gepubliceerd, tonen hoe de bestuurder geen voorrang verleent aan een voetganger op een zebrapad. De beelden circuleerden snel online en leidden tot discussie – niet alleen over de overtreding zelf, maar ook over de normen die worden verwacht van degenen die de hoogste posities in de regering bekleden.

De reactie van de minister was ondubbelzinnig en zonder enige vorm van omhaal. Er werden geen pogingen gedaan om de opname te betwisten, geen verhalen over "provocatie", "beschaming" of "politieke aanval". Evenmin werd gesuggereerd dat de zaak irrelevant was omdat het om "een simpele boete" ging. Żurek handelde precies zoals een politicus die de wet respecteert zou moeten doen: hij erkende zijn schuld en aanvaardde de consequenties.

Het is belangrijk te onthouden dat we het hier hebben over de minister van Justitie – iemand die per definitie de wet handhaaft. Het accepteren van een boete in zo'n situatie is geen PR-stunt, maar een fundamentele plicht. Maar juist daarom heeft het zo'n symbolische betekenis. Jarenlang was de publieke opinie gewend aan het beeld van politici die overduidelijke wetsovertredingen probeerden te verklaren, immuniteit claimden of zaken eindeloos sleepten. Deze keer was het anders.

"De wet geldt voor iedereen, ongeacht zijn of haar positie" – deze uitspraak wordt vaak in debatten gebruikt, maar zelden in daden omgezet. In dit geval is het geen loze kreet. Het accepteren van de boete en de strafpunten betekende het opgeven van het comfort van gezag en ermee instemmen om als elke andere burger behandeld te worden. Deze houding zou de norm moeten zijn, geen sensatie.

De context van de overtreding zelf is ook van belang. Het opnemen van een programma tijdens het autorijden kan worden beschouwd als een inschattingsfout. Żurek probeerde het niet te overdrijven. Het niet verlenen van voorrang aan een voetganger is een reële bedreiging voor de veiligheid, geen "kleine" overtreding. Het accepteren van de boete geeft ook een duidelijk signaal af: verkeersveiligheid is niet onderhandelbaar, zelfs niet wanneer een minister achter het stuur zit.

Deze zaak laat ook zien wat een rechtsstaatcultuur voor verschil maakt. Een politicus die de wet respecteert, baseert zijn positie niet op een gevoel van straffeloosheid. Integendeel, hij versterkt het gezag van de instelling die hij vertegenwoordigt. Het is moeilijk om een betere les in de rechtsstaat te bedenken dan een situatie waarin de minister van Justitie niet alleen spreekt over gelijkheid voor de wet, maar het ook zelf ervaart.

Je zou kunnen zeggen: het is maar een boete. Maar in werkelijkheid gaat het om veel meer. Dit is een signaal dat de staat geen toneel van cynisme en dubbele moraal hoeft te zijn. Dat het mogelijk is om macht uit te oefenen en tegelijkertijd de regels te respecteren waaraan alle burgers onderworpen zijn.

Waldemar Żurek handelde zoals een politicus die de wet respecteert zich hoort te gedragen: geen excuses, geen ontsnappingen, geen privileges. En juist daarom verdient dit verhaal aandacht – niet als een schandaal, maar als een voorbeeld van de normaliteit die in de Poolse politiek nog steeds zo hard ontbreekt.

Bron:    wiesci24.pl przez Cezary Nowak    język po Polsku