Tuleya spreekt zich hard uit over Nawrocki. De grenzen van de macht zijn overschreden.

[Pieszyce]

Tuleya spreekt zich hard uit over Nawrocki. De grenzen van de macht zijn overschreden.

Cezary Nowak
10 april 2026

Het conflict rond het Constitutioneel Hof legt opnieuw een fundamenteel probleem in het Poolse openbare leven bloot: doet de wet er nog toe, of wordt ze slechts een politiek instrument? Centraal in dit debat staat Igor Tuleya, een rechter die al jaren benadrukt dat de Grondwet geen verzameling willekeurige interpretaties is, maar de bindende grondslag van de staat.

Een belangrijk twistpunt is de kwestie van de ambtseed van de rechters van het Hof – en voor wie en hoe deze moet worden afgenomen. De Grondwet stelt duidelijk dat de eed wordt afgenomen voor de president van de Republiek Polen. Zoals Tuleya echter benadrukt, betekent dit niet dat fysieke aanwezigheid of een discretionaire beslissing van het staatshoofd vereist is. "Je hoeft geen jurist te zijn om te weten dat 'voor' niet hetzelfde is als 'in aanwezigheid van'," zegt de rechter. Hij voegt eraan toe dat een basiskennis van de taal voldoende is om het verschil te begrijpen tussen een formele relatie en fysieke aanwezigheid.

In de praktijk betekent dit dat de rol van de president – in dit geval Karol Nawrocki – formeel moet zijn, niet besluitvormend. De president is de geadresseerde van de eedaflegging, maar niet de scheidsrechter ervan. Hij heeft geen bevoegdheid om te bepalen welke rechters wel en welke niet de eed mogen afleggen. Ondertussen stond Nawrocki slechts een deel van de door de Sejm gekozen rechters toe de eed af te leggen.

Zoals Tuleya ons eraan herinnert: "Overeenkomstig artikel 194, lid 1 van de Grondwet worden rechters van het Constitutioneel Hof gekozen door de Sejm. De eedaflegging is slechts een gevolg van de verkiezing, geen onderdeel ervan." Dit onderscheid is fundamenteel. Als de eedaflegging als een formaliteit wordt beschouwd, kan het geen instrument worden om parlementaire beslissingen te blokkeren.

De acties van Karol Nawrocki – die slechts twee van de zes gekozen rechters toestond de eed af te leggen – roepen serieuze vragen op. "Zijn willekeurige, usurperende beslissing mist niet alleen een wettelijke rechtvaardiging, maar schendt ook de wet. Vooral de grondwet," aldus Tuleya. Vanuit dit perspectief fungeert de president niet langer als bewaker van de procedure, maar wordt hij er zelf een deelnemer aan op een manier die het grondwettelijke kader overstijgt.

De rechter gaat zelfs nog verder: "Het lijkt erop dat, in strijd met artikel 194, lid 1 van de Grondwet, de verkiezing van rechters plaatsvindt in het presidentieel paleis, en niet in de Sejm." Deze uitspraak vat de kern van het probleem treffend samen: de verschuiving van de werkelijke macht van de wetgevende naar de uitvoerende macht. Als een dergelijke praktijk permanent zou worden, zou dit in feite de grondwet herschrijven zonder deze te wijzigen.

Het is ook belangrijk om te vermelden dat, volgens Tuleya, het afleggen van de ondertekende ambtseed in de Kanselarij van de President al voldoende is om aan de verplichting te voldoen. "Het feit dat de ondertekende ambtseed in de Kanselarij van de President wordt ingediend, betekent dat 'de eed aan de President is afgelegd'," benadrukt hij. Met andere woorden, de president kan de gevolgen van een handeling die al wettelijk heeft plaatsgevonden niet blokkeren.

Tegen deze achtergrond wordt de kritiek op Karol Nawrocki bijzonder scherp. Tuleya laat er geen twijfel over bestaan: "Karol Nawrocki is, net als zijn voorganger, geen hoeder van de grondwet. Hij is wederom een vernietiger van de rechtsstaat." Dit is niet zomaar een politieke mening – het is een beoordeling gebaseerd op concrete acties en hun systemische gevolgen.

Tegelijkertijd beoordeelt de rechter de houding van de nieuwgekozen rechters positief: "Ik ben blij dat ze niet alleen hun kennis van het recht hebben getoond, maar ook hun vastberadenheid. Ze hebben duidelijk laten zien dat het Constitutioneel Hof geen 'vrijgezellenfeest' is en dat ze zelf geen 'meneer Jerzy' zijn." Dit is een belangrijk signaal dat er, ondanks institutionele spanningen, een wil bestaat om principes te verdedigen.

Het geschil over de betekenis van het woord "met betrekking tot" is daarom geen taalkundige curiositeit. Het is een geschil over de grenzen van de macht. Over de vraag of de president selectief de beslissingen van de Sejm kan erkennen, of dat hij verplicht is te handelen binnen duidelijk omschreven bevoegdheden.

In dit debat herinnert Igor Tuleya ons aan een fundamenteel punt: recht is geen kwestie van erkenning. Als dat wel zo wordt, houdt de rechtsstaat op te bestaan.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku