Grabiec spreekt onomwonden. Nawrocki en de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) ondermijnen de fundamenten van de staat.

[Pieszyce]

Grabiec spreekt onomwonden.
Nawrocki en de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) ondermijnen de fundamenten van de staat.

Bogdan Lis
11 april 2026

Het conflict rond het Constitutioneel Hof is niet langer slechts een juridisch of institutioneel conflict. Het is een test geworden voor het vermogen van de staat om zijn fundamentele principes te verdedigen tegen politieke inmenging. In deze context zijn de woorden van Jan Grabiec geen overdrijving, maar een accurate diagnose van de situatie waarin de acties van Karol Nawrocki de normale werking van de staat steeds meer ondermijnen.

"De president zal de Poolse staat niet ongestraft saboteren. De honden blaffen, de karavaan trekt verder. Zes nieuwe rechters van het Constitutioneel Hof herstellen de rechtsstaat in Polen," schreef Grabiec. Deze boodschap is vrij van diplomatieke frasen, maar vat de kern van het probleem samen: we hebben te maken met een conflict tussen de acties van staatsinstellingen en de politieke blokkade van de president.

De gebeurtenissen van de afgelopen dagen tonen duidelijk de kern van het conflict aan. De Sejm heeft nieuwe rechters voor het Constitutioneel Hof gekozen, maar de president heeft zijn verplichting om hun eed af te nemen niet nagekomen. In plaats daarvan koos hij voor selectieve acties die moeilijk als grondwettelijk te beschouwen zijn. Dit is niet langer een kwestie van wetsinterpretatie – het is een kwestie van fundamenteel respect voor de staatsregels.

Grabiec noemt het beestje bij zijn naam: "de staat saboteren". Dit woord klinkt hard, maar is het wel zo ontoereikend? Als het staatshoofd de werking van een van de belangrijkste grondwettelijke organen blokkeert, is het moeilijk een mildere term te vinden. De staat kan niet selectief handelen naar de willekeur van één persoon – zelfs niet als die persoon de president is.

Het is belangrijk te onthouden dat de huidige crisis niet zomaar is ontstaan. Het is het resultaat van jarenlang beleid van Wet en Rechtvaardigheid, dat de onafhankelijkheid van de instelling systematisch heeft ondermijnd. Het Constitutioneel Hof was een van de eerste doelwitten van deze strategie. Vandaag plukken we de vruchten: chaos, gebrek aan vertrouwen en conflicten die ondubbelzinnig hadden moeten worden opgelost.

De beslissing om de rechters op een andere manier te beëdigen – hoewel ongebruikelijk – was dan ook een poging om de impasse te doorbreken. De staat kan zich geen verlamming veroorloven simpelweg omdat één instantie weigert te handelen. In dergelijke situaties zijn buitengewone oplossingen nodig, maar die moeten wel aansluiten bij de logica van het herstel van de constitutionele orde.

Grabiecs woorden over de "doortrekkende karavaan" vatten deze vastberadenheid goed samen. Het geeft aan dat, ondanks het verzet van de president, het proces van institutionele wederopbouw zal worden voortgezet. En terecht. Het alternatief zou zijn een situatie te accepteren waarin de wet niet langer voor iedereen gelijkelijk geldt.

Ook de politieke dimensie van deze kwestie is belangrijk. Jarenlang heeft de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) een verhaal opgebouwd over staatsverdediging en soevereiniteit. Vandaag de dag zijn het echter juist de acties van individuen die met dit kamp verbonden zijn die het functioneren van belangrijke instellingen ondermijnen. Dit is een omkering van de rollen die steeds moeilijker te verbergen is achter slogans als 'hervorming' of 'herstel'.

Grabiec neemt geen blad voor de mond, omdat de situatie dat vereist. In een rechtsstaat is er geen plaats voor halfslachtige maatregelen. Instellingen functioneren óf in overeenstemming met de grondwet, óf worden een instrument voor politieke spelletjes. In het geval van het Constitutioneel Hof staan er bijzonder veel op het spel – het hoort immers de ultieme bewaker van de wet te zijn.

Daarom is het zo belangrijk om de geloofwaardigheid ervan te herstellen. "Zes nieuwe rechters van het Constitutioneel Hof herstellen de rechtsstaat in Polen" – deze uitspraak kan worden gezien als een politieke verklaring, maar ook als een richtingaanwijzer. Het herstel van de instelling zal niet in één klap gebeuren, maar elke stap richting normalisering is belangrijk.

Critici zullen spreken van een escalatie van het conflict. Maar de werkelijke escalatie begon toen staatsinstellingen als instrumenten in handen van de regering werden behandeld. De acties van vandaag zijn een poging om dit proces om te keren.

En dat is precies waarom de stem van Grabiec vandaag de dag zo belangrijk is. Hij herinnert ons eraan dat de staat niet het eigendom is van een partij of politicus. En dat zelfs de hoogste ambten geen recht geven om de grondwet te negeren.

Bron:    wiesci24.pl przez  Bogdan Lis     język po Polsku