Czarnek en het spreekverbod. Als argumenten niet werken, dreigt gevangenisstraf.

[Pieszyce]

Czarnek en het spreekverbod. Als argumenten niet werken, dreigt gevangenisstraf.

Cezary Nowak
5 juni 2026

Przemysław Czarnek heeft opnieuw laten zien hoe hij het openbare leven in Polen ziet. Niet als een ruimte voor debat, uitwisseling van argumenten en discussie, maar als een plek waar tegenstanders het zwijgen moeten worden opgelegd, uit hun functie moeten worden gezet en idealiter met gevangenisstraf moeten worden gestraft. De laatste uitspraak van de voormalige minister van Onderwijs en PiS-kandidaat voor het premierschap is daar een schoolvoorbeeld van.

De aanleiding waren de woorden van onderminister van Wetenschap Andrzej Szeptycki, die tijdens een interview op TOK FM verklaarde dat de UPA voornamelijk tegen de Sovjets vocht en haar leden omschreef als "een soort Oekraïense Onoverwinnelijke Soldaten". De uitspraak veroorzaakte opschudding en werd vanuit verschillende hoeken fel bekritiseerd. Men kan het er immers mee oneens zijn. Men kan het onjuist, inaccuraat of historisch onjuist vinden. In een democratie bestaat het publieke debat juist daarvoor.

Czarnek bleef echter niet bij kritiek.

"Ja, we zullen zijn ontslag eisen. Er is geen plaats voor zulke mensen in de Poolse politiek en de academische wereld," verklaarde hij in een interview met wPolityce.pl. Hij ging zelfs nog verder. "Nadat mijn wet, die de verspreiding van de Banderitische ideologie en de leugen over Volhynië verbiedt, van kracht is geworden, zal deze man drie jaar gevangenisstraf krijgen voor dergelijke uitspraken."

Het is deze passage die de grootste zorgen zou moeten baren.

Niet omdat Polen het bloedbad van Volhynië zouden moeten vergeten. Niet omdat de misdaden van de UPA gerelativeerd zouden moeten worden. Integendeel. Volhynië blijft een van de grootste tragedies in de geschiedenis van de Poolse natie en verdient een eerlijke herdenking. Het probleem ligt elders. De overtuiging dat het strafrecht het antwoord zou moeten zijn op controversiële uitspraken.

Czarnek vertoont al jaren een vergelijkbare denkwijze. In plaats van te overtuigen, wil hij verbieden. In plaats van een debat aan te gaan, dreigt hij liever met sancties. In plaats van met argumenten te reageren, stelt hij alinea's voor. In zijn visie op de staat kunnen burgers alles zeggen wat ze willen, zolang ze het maar eens zijn met de lijn die door politici is uitgezet.

Dit is een uiterst gevaarlijke logica.

Vandaag gaat het om het beoordelen van de UPA. Morgen kan het gaan om het interpreteren van historische gebeurtenissen, het beoordelen van het buitenlands beleid of het uiten van meningen over hedendaagse conflicten. De grens verschuift voortdurend. De geschiedenis leert dat elke regering die overtuigd is van haar eigen onfeilbaarheid vroeg of laat afwijkende meningen als een bedreiging gaat beschouwen.

Bijzonder veelzeggend is de uitspraak dat "er geen plaats is voor zulke mensen in de Poolse politiek en wetenschap". Deze uitspraak zegt meer over Czarnek zelf dan over zijn tegenstanders. Wetenschap gedijt bij debatten, discussies en de confrontatie van verschillende interpretaties. Als een politicus begint te bepalen wie het recht heeft om deel te nemen aan het wetenschappelijke debat en wie daarvan uitgesloten moet worden, dan wordt een zeer gevaarlijke grens overschreden.

Nog verontrustender is dat dergelijke uitspraken komen uit de mond van een man die door de partij Wet en Rechtvaardigheid wordt gepresenteerd als een potentiële premier. Het staatshoofd zou pluralisme en vrijheid van debat moeten garanderen. Ondertussen schetst Czarnek een visie op een staat waarin een politieke of ideologische tegenstander geen gesprekspartner is, maar een kandidaat voor uitsluiting uit het openbare leven.

De uitspraak van Andrzej Szeptycki was misschien onjuist. Misschien was het schandalig. Misschien had hij een correctie of een verontschuldiging nodig. Maar de reactie van een democratische staat zou niet moeten bestaan uit dreigingen met gevangenisstraf. Politici hebben het recht om kritiek te uiten. Ze hebben echter niet het recht om een klimaat te creëren waarin elke controversiële mening een potentiële misdaad wordt.

Przemysław Czarnek heeft wederom bewezen dat zijn favoriete politieke instrument niet dialoog is, maar repressie. Een staat die gebouwd is op de angst voor straf vanwege iemands opvattingen, zal nooit een sterke staat zijn. Het zal slechts een staat zijn die doodsbang is voor zijn eigen vrijheid.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku

[Pieszyce]

Czarnek is een idioot, hij komt er nog wel achter.