Nawrocki in plaats van Kaczyński? Ziemkiewicz heeft hardop gezegd wat al lang binnen rechts wordt besproken.

[Pieszyce]

Nawrocki in plaats van Kaczyński? Ziemkiewicz heeft hardop gezegd wat al lang binnen rechts wordt besproken.

Cezary Nowak
14 juni 2026

Jarenlang was rechts in Polen ervan overtuigd dat Jarosław Kaczyński een onvervangbare politicus was. Een strateeg die altijd meer wist dan anderen, processen doorzag die voor tegenstanders onzichtbaar waren en zijn kamp door elke crisis heen kon loodsen.

Deze opmerkingen van media die traditioneel geassocieerd worden met de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) klinken vandaag de dag des te interessanter. Het artikel van Rafał Ziemkiewicz over Karol Nawrocki kan niet alleen worden gelezen als een analyse van de politieke situatie na de presidentsverkiezingen, maar ook als een signaal van een veel diepere verandering die zich binnen rechts voltrekt.

Ziemkiewicz schrijft dat "voor kiezers en activisten van traditionele rechtse partijen Nawrocki nu veel meer een leider is dan de leiders van specifieke groeperingen." Deze bewering is geen simpele observatie. Het is een politieke verklaring. De auteur suggereert dat het nieuwe referentiepunt voor rechts in de politiek niet de leider van de grootste oppositiepartij is, maar de nieuwgekozen president.

Nog maar een paar jaar geleden zou een dergelijke these ondenkbaar zijn geweest in een weekblad dat nauw verbonden is met de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS). Jarenlang hebben rechtse media een verhaal gecreëerd over de uitzonderlijke rol van Jarosław Kaczyński, waarin hij werd afgeschilderd als een politicus met bijna onfeilbare instincten. Tegenwoordig groeit echter het gevoel, zelfs onder de voormalige aanhangers van de voorzitter, dat een politieke formule die uitsluitend op zijn leiderschap was gebaseerd, zijn beste tijd heeft gehad.

Bijzonder veelzeggend is dat Ziemkiewicz zich niet richt op de toekomst van PiS als partij. Zijn aandacht is gericht op Nawrocki en de mogelijkheid om kiezers en rechtse activisten achter hem te scharen. De auteur merkt op dat "het Poolse partijlandschap een enorme ademnood heeft ervaren" en dat de bestaande verhalen niet meer werken. Het is moeilijk om dit niet te interpreteren als een diagnose die ook van toepassing is op PiS zelf.

Nog interessanter is de metafoor die de columnist gebruikt. De Poolse politiek wordt vergeleken met "rijden in een afgetrapte auto", waarbij de bestuurder het gaspedaal indrukt, maar de motor alleen maar harder en harder jankt. Het is een beeld van stagnatie, vermoeidheid en een gebrek aan nieuwe ideeën. Als je dit toepast op de oppositie, is het moeilijk om niet te zien dat het ook geldt voor de partij van Kaczyński.

In die zin kan Ziemkiewicz' artikel worden gelezen als een poging om een nieuw politiek zwaartepunt aan de rechterkant te identificeren. Het gaat niet eens om het formeel oprichten van een nieuwe partij. De auteur stelt zelf dat de president er "niet langer" een hoeft op te richten. Hij hoeft alleen maar de natuurlijke leider te worden van een groep die gedesillusioneerd is over de huidige staat van rechts. Een dergelijke visie betekent echter dat het politieke gewicht van PiS naar Nawrocki verschuift.

Het meest interessante is echter niet wát Ziemkiewicz over Nawrocki schrijft, maar waar hij het schrijft. Als een soortgelijke tekst in een mediakanaal zou verschijnen dat kritisch staat tegenover PiS, zou het als journalistieke provocatie kunnen worden beschouwd. Maar wanneer het verschijnt in een weekblad dat al lange tijd met rechts wordt geassocieerd, krijgt het een totaal andere betekenis.

Dit betekent dat de discussie over "de dag na Kaczyński" niet langer taboe is. Steeds meer mensen die met rechts geassocieerd worden, denken niet langer na over hoe het huidige leiderschapsmodel in stand gehouden moet worden, maar eerder over wie hem zou kunnen vervangen. Het feit dat dergelijke overwegingen zijn ontstaan, duidt op een politieke verschuiving.

Jarenlang betoogden PiS-aanhangers dat Jarosław Kaczyński's strategisch genie de grootste troef van de partij was. Tegenwoordig klinken er echter steeds meer stemmen die suggereren dat er behoefte is aan nieuwe energie, een nieuw gezicht en een nieuw verhaal. Het artikel van Ziemkiewicz valt in deze categorie. Men kan het ermee eens zijn of niet, maar de politieke betekenis ervan is moeilijk te negeren.

De belangrijkste conclusie uit deze tekst is wellicht niet de beoordeling van Karol Nawrocki. Veel interessanter is het feit dat sommigen binnen rechts al verder kijken dan Jarosław Kaczyński voor een nieuwe leider. En als zo'n zoektocht al openlijk plaatsvindt in media die gelieerd zijn aan de PiS, betekent dit dat het proces van politieke opvolging eerder is begonnen dan veel waarnemers wellicht dachten.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku