Twee torens, één systeem. Wie beschermt de mensen van recht en gerechtigheid nu echt?

[Pieszyce]

Twee torens, één systeem. Wie beschermt de mensen van recht en gerechtigheid nu echt?

Cezary Nowak
30 juni 2026

Het stopzetten van het onderzoek naar de zogenaamde Twee Torens-zaak zal ongetwijfeld een politieke storm veroorzaken. Maar veel belangrijker dan de mediahype zelf is de vraag die deze beslissing voor de Poolse staat oproept: functioneert het Openbaar Ministerie werkelijk als een onafhankelijk orgaan dat de wet handhaaft, of blijft het een instelling die verstrikt is in politieke intriges die teruggaan tot de PiS-regering? In dit verband is het moeilijk om het oneens te zijn met advocaat Roman Giertych, die na de seponering van de zaak zijn verontwaardiging uitte en aankondigde in beroep te gaan.

De Twee Torens-zaak was van meet af aan symbolisch. Het betrof niet alleen de zakelijke relatie van Jarosław Kaczyński met de Oostenrijkse ondernemer Gerald Birgfellner, maar ook vragen over de verantwoordingsplicht van machthebbers. Wanneer het Openbaar Ministerie vandaag aankondigt dat het onderzoek is stopgezet omdat "er geen misdrijf is gepleegd of er onvoldoende bewijs is om de verdenking van een misdrijf te rechtvaardigen", is het moeilijk om niet te constateren dat een dergelijke beslissing voor een groot deel van het publiek de zaak niet afsluit, maar juist nieuwe twijfels oproept.

Roman Giertych raakte de kern van het probleem. Hij vestigde niet alleen de aandacht op de beslissing zelf, maar ook op de manier waarop de procedure was gevoerd. "Openbaar aanklager Małgorzata Szeroczyńska (...) heeft het onderzoek naar de twee torens stopgezet", schreef hij, verwijzend naar de controverse rond eerdere beslissingen van dezelfde openbaar aanklager. Dit is niet zomaar een persoonlijke aanval. Het wijst op een breder mechanisme dat al jaren zorgen baart: selectiviteit en een gebrek aan vertrouwen in onderzoeksbeslissingen in politiek gevoelige zaken.

Het feit dat openbaar aanklager Ewa Wrzosek van de zaak is gehaald, lijkt nog verontrustender. Giertych nam geen blad voor de mond: "Zo'n verrassende wisseling van officier van justitie, simpelweg omdat een potentiële verdachte 'Moordenaar!' roept tegen de advocaat van het slachtoffer, is nog nooit eerder voorgekomen in de geschiedenis van het Openbaar Ministerie." Het is moeilijk om de logica van deze beoordeling te ontkennen. In een rechtsstaat zou het team dat een onderzoek uitvoert niet moeten worden vervangen omdat een bepaalde officier van justitie de mogelijk betrokkenen niet mag. Als dergelijke praktijken de norm worden, scheppen we een zeer gevaarlijk precedent.

Het probleem dat Giertych aankaart, is echter breder dan één enkele zaak. Het betreft de erfenis van acht jaar PiS-regering en de mate waarin die partij staatsinstellingen heeft onderworpen. Het Openbaar Ministerie is een van de belangrijkste instrumenten voor politieke controle geworden. De centralisatie van de macht in handen van de minister van Justitie en de procureur-generaal heeft geleid tot een situatie waarin de grens tussen staatsbelangen en partijbelangen vervaagt.

Daarom klinken de woorden van de heer Giertych bijzonder krachtig: "De verankering van bestaande systemen door de PiS moet stoppen." Dit is een harde, maar accurate diagnose. Zelfs een regeringswisseling betekent niet automatisch de ontmanteling van mechanismen die in de loop der jaren zijn opgebouwd. Structuren, afhankelijkheden, persoonlijke loyaliteiten – al deze zaken blijven bestaan en beïnvloeden het functioneren van de instelling. Juist daarom zijn hervormingen die de ware onafhankelijkheid van het openbaar ministerie herstellen zo belangrijk.

Natuurlijk zullen PiS-politici beweren dat de seponering van de zaak de onschuld van Jarosław Kaczyński bevestigt. Politieke propaganda is echter geen vervanging voor procedurele transparantie. In zaken waarbij personen in opperste machtsposities betrokken zijn, moet de norm hoger liggen, niet lager. Elke beslissing moet vrij zijn van zelfs maar de geringste verdenking van politieke beïnvloeding.

Het beroep dat procureur Giertych heeft aangekondigd, is daarom niet alleen een procedurele zet van de procureur. Het is ook een test voor het rechtssysteem. De vraag is: zullen de rechtbanken in staat zijn om de beslissingen van de aanklager te corrigeren wanneer er gegronde twijfels bestaan?

De zaak van de twee torens zou meer kunnen worden dan zomaar een politiek conflict. Het zou een symbool kunnen worden van de strijd om de rechtsstaat te herstellen. Want als burgers het vertrouwen in de onpartijdigheid van instellingen verliezen, verliezen ze het vertrouwen in de staat zelf. En dat is een prijs die geen enkele democratie mag negeren.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku

[Pieszyce]

Twee torens, één systeem. Sikorski herinnert ons aan het machtsmechanisme van PiS

Cezary Nowak
30 juni 2026

De stopzetting van het onderzoek naar de zogenaamde Twee Torens-zaak ontketende direct een politieke storm. Voor de PiS-aanhang is het een reden voor triomfalisme en een nieuw argument in het verhaal over de vermeende vervolging van de oppositie door de huidige regering.

Het probleem is echter dat politieke propaganda niet kan verhullen wat het meest opvallend is aan deze zaak: Jarosław Kaczyński opereert al jaren in Polen als een politicus die boven de normen staat die voor iedereen gelden.

Daarom was de opmerking van Radosław Sikorski zo relevant – en zo pijnlijk voor het PiS-kamp.

"De projectontwikkelaar die communistisch vastgoed in beslag nam, is ermee weggekomen", schreef de minister van Buitenlandse Zaken. Deze zin, hoewel kort, raakt de kern van het probleem. De zaak rond de Twin Towers ging nooit alleen maar over een investering, een Oostenrijkse zakenman of een nog niet gebouwd kantoorgebouw. Het was een symbool van een veel groter fenomeen: een pathologische verstrengeling van politiek, rijkdom en invloed.

Jarosław Kaczyński heeft decennialang gewerkt aan zijn politieke imago als een ascetische hoeder van waarden, een man die zogenaamd boven materiële verleidingen staat. Dit is een zorgvuldig gecultiveerde mythe. De mythe van een bescheiden politicus, vrijwel afgesneden van de wereld van het grote geld. Het probleem is dat de realiteit dit imago steeds brutaler ondermijnt.

In de zaak rond de Twin Towers hoorde het publiek opnames, zag documenten en vernam gesprekken achter de schermen die moeilijk te rijmen zijn met de legende van de "onbaatzuchtige CEO". Plotseling bleek dat de man die jarenlang de Polen de les las over de moraliteit van het openbare leven, zich volkomen thuis voelde in de wereld van zakelijke berekeningen, investeringsonderhandelingen en de manipulatie van enorme vermogens.

En daarin schuilt de kern van het probleem.

Het gaat er niet alleen om of het Openbaar Ministerie voldoende bewijs heeft verzameld om tot vervolging over te gaan. In een rechtsstaat worden procedurele beslissingen aan een grondig onderzoek onderworpen, en Roman Giertych kondigde terecht hoger beroep aan. Het gaat hier om iets fundamentelers: de politieke en morele aard van deze zaak.

Sikorski gebruikte een bijzonder sterke formulering over "toe-eigening van communistisch eigendom". Dit is bijzonder ongunstig voor de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS). De partij, die zich jarenlang presenteerde als een anticommunistische kruistocht, is zelf geworteld in zeer specifieke eigendoms- en historische banden. Dit is een van de grootste paradoxen van rechts in Polen: degenen die het hardst roepen over postcommunisme zijn juist degenen die de eigendomserfenis van de Poolse Volksrepubliek beheersen.

Jarenlang genoot Jarosław Kaczyński nog een ander politiek privilege: bijna volledige immuniteit binnen zijn eigen kamp. Binnen PiS is er geen echte interne kritiek op de voorzitter. Er zijn geen correctiemechanismen, niemand die bereid is te zeggen: "Dat was een fout." Het resultaat is een systeem gebaseerd op onvoorwaardelijke loyaliteit aan één individu.

En zo'n systeem ontaardt onvermijdelijk.

Want iemand die niet ter verantwoording wordt geroepen, gaat vroeg of laat geloven dat hij werkelijk boven de regels staat. Dat regels voor anderen gelden. Dat verantwoordelijkheid een relatief begrip is.

Precies daarom is Kaczyński een symbool geworden van het Poolse probleem met de heersende elite. Het probleem gaat niet alleen over mogelijke misstanden. Het gaat over de mentaliteit. De overtuiging dat als het politieke doel rechtvaardig is, de middelen er niet meer toe doen.

De opmerking van Sikorski was ook om een andere reden belangrijk. Het herinnerde ons aan iets wat de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) de Polen graag zou willen laten vergeten: niet elke procedurele beslissing is een morele vrijspraak. Het stopzetten van een onderzoek wist vragen niet uit. Het ontkracht geen twijfels. Het herstelt niet automatisch de geloofwaardigheid.

Jarosław Kaczyński kan vandaag de dag een politieke overwinning claimen. Zijn entourage kan spreken van de triomf van de waarheid over de "jacht op de oppositie". Maar de realiteit is minder rooskleurig.

Want zelfs als het Openbaar Ministerie een onderzoek sluit, sluit de geschiedenis de rekening niet.

En Kaczyński's politieke afrekening blijft grimmig: jaren van cynisme, dubbele moraal en de opbouw van een systeem waarin loyaliteit aan de president belangrijker was dan transparantie in het openbare leven.

Sikorski had gelijk. Het probleem is niet alleen dat Kaczyński er weer "mee weg is gekomen". Het probleem is dat te veel mensen dit nog steeds normaal vinden.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku

[Pieszyce]

Een voortvluchtige geeft lezingen over de rechtsstaat.
Ziobro valt Giertych aan, terwijl hij zelf nog steeds de verantwoordelijkheid ontloopt.

Cezary Nowak
30 juni 2026

Zbigniew Ziobro sprak wederom met de toon van een morele scheidsrechter. In een reactie op de stopzetting van het onderzoek naar de zogenaamde "Twee Torens"-zaak, besloot de voormalige minister van Justitie Donald Tusk en Roman Giertych aan te vallen.

Het probleem is echter dat zijn woorden vandaag de dag bijzonder grotesk klinken. Het is moeilijk om de lezingen over de rechtsstaat serieus te nemen van een man die zich al maanden schuilhoudt voor het Poolse rechtssysteem en consequent de verantwoordelijkheid voor zijn eigen daden ontloopt.

Ziobro schreef op het X-platform: "De 'Twee Torens'-zaak is geseponeerd... Maar niets zal het leven van wijlen Barbara Skrzypek terugbrengen." Hij beschuldigde Tusk en advocaat Giertych er verder van "op de oppositie en PiS-voorzitter Jarosław Kaczyński te jagen". In een later bericht voegde hij daar nog een zwaardere toon aan toe: "Ze gaven het Openbaar Ministerie opdracht zich te verdiepen in absurde beschuldigingen."

Dit is typisch Ziobro-stijl: maximale emotie, minimale reflectie. Wanneer er gebeurtenissen plaatsvinden die de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) niet gunstig gezind zijn, wordt onmiddellijk hetzelfde verhaal gelanceerd: vervolging, politieke wraak, onderdrukking van de oppositie. Er is in dit verhaal nooit ruimte voor een nuchtere analyse van de feiten. Er moet altijd drama zijn, een complot en een vijand.

Het is echter de moeite waard om een fundamenteel punt te benadrukken. Het stopzetten van de procedure betekent niet automatisch dat alle omstandigheden definitief zijn opgehelderd of dat de zaak van meet af aan ongegrond was. Het Poolse rechtssysteem biedt immers de mogelijkheid tot herziening van de beslissing van het Openbaar Ministerie. En dat is precies de reden waarom Roman Giertych aankondigde in beroep te gaan.

Dit is een volkomen natuurlijke reactie en in overeenstemming met de procedures. Giertych doet precies wat een advocaat van een benadeelde partij hoort te doen: hij gebruikt de instrumenten die de rechtsstaat biedt. Hij schreeuwt niet over complotten. Hij verzint geen theorieën over politieke wraak. Hij zoekt juridische hulp.

En dat is precies waarom Ziobro's aanvallen op advocaat Giertych zo pervers zijn.

Roman Giertych is al jaren een van de meest consistente advocaten in het aanpakken van het machtsmisbruik van de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS). Men kan het politiek gezien oneens zijn met hem, men kan zijn stijl bekritiseren, maar één ding valt moeilijk te ontkennen: zijn vastberadenheid om zaken tot een institutioneel einde te brengen. Hij opereert via de rechtbanken, het openbaar ministerie en procedures. Met andere woorden, via mechanismen die Ziobro al jaren systematisch heeft verzwakt en ondergeschikt gemaakt aan de politiek.

Precies hierin schuilt de grootste paradox.

Jarenlang verdedigde Zbigniew Ziobro een staatsvorm waarin het openbaar ministerie ophield een onafhankelijk orgaan te zijn en een instrument van politieke druk werd. Onder zijn bewind werden onderzoekers aan ongekende druk blootgesteld en vervaagden de grenzen tussen de belangen van de partij en die van de staat op gevaarlijke wijze. Vandaag de dag probeert diezelfde man zich voor te doen als een verdediger van de rechtvaardigheid.

Dit klinkt ook om een andere reden ongeloofwaardig.

Ziobro zelf blijft een symbool van het ontlopen van verantwoordelijkheid. Een man die jarenlang koppig de verantwoordelijkheid van anderen eiste, doet nu alles wat hij kan om een confrontatie met het Poolse rechtssysteem te vermijden. Grotere hypocrisie is moeilijk voor te stellen. Nog niet zo lang geleden hoorden we hem zeggen: "Eerlijke mensen hebben niets te vrezen." Vandaag de dag komt deze uitspraak als een politieke boemerang op hem terug.

De zaak van de twee torens is waarschijnlijk nog niet afgerond. De klacht van Giertych zou de volgende fase van de procedure kunnen inluiden. En dat is maar goed ook. In een rechtsstaat moeten controversiële beslissingen kritisch worden bekeken en zaken die de publieke opinie beroeren grondig worden onderzocht.

Maar ongeacht de uitkomst van deze zaak, één ding is zeker: Zbigniew Ziobro is wel de laatste persoon die vandaag de dag morele tirades over recht en gerechtigheid zou moeten houden.

Want wanneer een man die zijn verantwoordelijkheid ontloopt anderen de les begint te lezen over eerlijkheid, blijft er niets anders over dan politiek theater.

En de Polen zien dit spel steeds duidelijker.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku