Kaczyński speelt opnieuw Wolyń. Politiek cynisme in plaats van verantwoordelijkheid

[Pieszyce]

Kaczyński speelt opnieuw Wolyń. Politiek cynisme in plaats van verantwoordelijkheid

Cezary Nowak
4 juli 2026

Jarosław Kaczyński heeft opnieuw zijn toevlucht genomen tot een van zijn meest beproefde politieke wapens: angst. Bij gebrek aan nieuwe ideeën, wanneer de partij haar eigen kiezers moet mobiliseren en de politieke realiteit steeds ongemakkelijker wordt, grijpt de PiS-leider terug naar de retoriek van dreiging, een belegerde vesting en nationale paniek. Ditmaal is de kwestie Oekraïne en de pijnlijke herinnering aan Wolyń het instrument.

In een brief aan PiS-activisten verklaarde Kaczyński: "Oekraïne, met zijn verering van Bandera en andere criminelen, zijn verheerlijking van de UPA en de OUN, zal niet toetreden tot de Europese Unie!" Het klinkt hard, bijna oorlogszuchtig. Het probleem is echter dat we hier niet te maken hebben met een verantwoord historisch beleid of een serieus debat over de voorwaarden voor de toetreding van Oekraïne tot de Europese Unie. Dit is bovenal een politiek schouwspel waarin historisch trauma brandstof wordt voor de aanhoudende partijstrijd.

Er bestaat geen twijfel over: de verering van Bandera en de relativering van het bloedbad in Wolyń zijn kwesties die Polen terecht en verplicht aan de orde kan stellen. Maar harde diplomatie is één ding, en cynische exploitatie van de tragedie van tienduizenden slachtoffers om kiezers te mobiliseren is iets heel anders. Kaczyński weet heel goed dat het onderwerp Wolyń sterke emoties oproept in Polen. En juist daarom gebruikt hij het – niet om het probleem op te lossen, maar om de publieke woede te beheersen.

De hypocrisie van dit verhaal is bijzonder treffend. Diezelfde Jarosław Kaczyński, wiens kamp zich onlangs nog presenteerde als de meest pro-Oekraïense politieke kracht in Polen, probeert zich nu op te werpen als de hoeder van de Poolse herinnering en beschuldigt zijn tegenstanders van naïviteit en onderdanigheid. Hij herinnert er immers zelf in zijn brief aan dat de PiS-regering "ongekende acties" heeft ondernomen ter ondersteuning van Oekraïne en dat Polen "een enorme bijdrage heeft geleverd aan het redden van de Oekraïense staat van de ondergang". De tegenstrijdigheid is moeilijk te negeren: als de hulp zo gerechtvaardigd en strategisch belangrijk was, waarom wordt datzelfde Oekraïne dan nu in de retoriek van PiS een bijna existentiële bedreiging?

Het antwoord is pijnlijk eenvoudig: omdat Kaczyński een nieuw front nodig heeft in de politieke strijd. PiS opereert al lange tijd volgens een simpele formule: er moet altijd een externe of interne vijand zijn. Ooit waren dat de vluchtelingen, toen Brussel, toen Duitsland, Tusk, de "elites", het "establishment", de rechters. Vandaag voegen Oekraïners, of liever gezegd het integratieproces van Oekraïne met Europa zelf, zich bij deze lijst.

De passage over het "slaafse model van eenzijdige onderwerping aan de belangen van Oekraïne, dat vanuit Berlijn aan Tusk wordt gedicteerd", klinkt bijzonder grotesk. Kaczyński grijpt opnieuw terug naar zijn favoriete obsessie: Berlijn als centrum van controle over de Poolse politiek. Deze retoriek is bekend: als inhoudelijke argumenten ontbreken, is het enige wat nodig is de slogan van Duitse invloed te gebruiken. Het mechanisme is oud, maar effectief, omdat het niet op feiten, maar op emotionele reflexen is gebaseerd.

In wezen ligt het probleem met Kaczyński's beleid dieper dan louter populisme op de korte termijn. Jarenlang heeft de PiS-leider een visie opgebouwd van Polen dat zich in een permanente staat van dreiging bevindt. Zo'n beleid vereist noch vrede, noch compromissen. Het vereist conflict, mobilisatie en een gevoel van onrechtvaardigheid. Alleen dan kan hij zijn eigen energie vasthouden.

Het meest verontrustend is echter dat deze strategie de staatsraison van Polen op het spel zet. Polen heeft het volste recht om Oekraïne lastige vragen te stellen over zijn historische herinnering. Maar een verantwoordelijke staat voert zo'n beleid niet via brieven die zijn geschreven om de partijkiezers tevreden te stellen. Een verantwoordelijke staat opereert via diplomatie, onderhandeling en consistente invloedsopbouw.

Kaczyński kiest wederom voor een andere weg: het aanwakkeren van emoties. Dit is een kortzichtig beleid, maar wel een dat we maar al te goed kennen. Wanneer de realiteit ongemakkelijk wordt, is het het beste om woede aan te wakkeren en met de vinger naar anderen te wijzen. Het probleem is dat een beleid dat uitsluitend op wrok is gebaseerd, nergens toe leidt. En de geschiedenis leert ons dat degenen die het hardst roepen over de verdediging van nationale belangen, vaak de eersten zijn die deze ondergeschikt maken aan partijbelangen.

Bron:   wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku