Polenforum.nl Polenforum.nl

Nieuws - links - informatie en forum over Polen

Sinds 7 januari 2004

Święczkowski probeert, als een onruststoker uit de oude Pools-Litouwse Gemenebest

Gestart door Pieszyce, 13 november 2026, 22:34

Vorige topic - Volgende topic

Pieszyce



Święczkowski probeert, als een onruststoker uit de oude Pools-Litouwse Gemenebest,
de controle over de financiën van het Constitutioneel Tribunaal naar zich toe te trekken


Bogdan Lis
12-11-2026

'Warcholstwo' – een term die staat voor ontwrichtend, eigenbelangrijk en anarchistisch gedrag – was een van de grootste plagen van het oude Pools-Litouwse Gemenebest. Magnaten en edellieden, overtuigd van hun eigen uitzonderlijke status, waren in staat staatsinstellingen te verlammen, hun persoonlijke ambities boven het algemeen belang te stellen en de wet te gebruiken als instrument voor persoonlijke vetes. Het is lastig om niet aan deze roemloze traditie te denken wanneer men de recente acties van Bogdan Święczkowski observeert. Een man die jarenlang een sleutelfiguur was in het politieke kamp van Zbigniew Ziobro, heeft nu besloten het geschil over het leiderschap van het Constitutioneel Tribunaal uit te breiden naar de financiën van het instituut.

Zoals gemeld door Wirtualna Polska, heeft Święczkowski de president van de Nationale Bank van Polen, Adam Glapiński, verzocht om de toegang tot de bankrekeningen van het Constitutioneel Tribunaal te beperken. In een brief van 2 november trok hij de bevoegdheid in twijfel van degenen die momenteel het financiële beheer van de instelling voeren – in het bijzonder Anna Korwin-Piotrowska, die de leiding over het Tribunaal op zich nam nadat de vorige voorzitter uit zijn functie was ontheven.

Hij bleef niet steken bij het enkel in twijfel trekken van de bekwaamheid van zijn tegenstanders. Hij eiste de intrekking van bestaande betalingsbevoegdheden en de uitgifte van nieuwe bankpassen en pincodes aan personen van zijn eigen keuze. Met andere woorden: hij heeft besloten de toegang tot financiële middelen in te zetten als een extra instrument in de machtsstrijd rond het Constitutioneel Tribunaal.

Het is lastig om een treffender voorbeeld te vinden van een politieke mentaliteit waarin een staatsinstelling verandert in een privaat domein. Wanneer een geschil over een functie overslaat naar de bankrekeningen, rijst de vraag: wat is werkelijk van het grootste belang – het ongestoord voortbestaan van de werking van het Tribunaal, of de wens om persoonlijke controle over het beheer ervan te behouden?

Het is duidelijk dat Święczkowski niet van plan is een stap terug te doen. In een tweede brief, die op 12 november door de Nationale Bank van Polen (NBP) werd ontvangen, verwees hij naar een uitspraak van het Hooggerechtshof. Deze uitspraak vernietigde besluiten die een schorsing van één maand inhielden voor zowel hemzelf als vicevoorzitter Bartłomiej Sochański. Hij stelde dat het document [b"ondubbelzinnig bevestigt dat ik de zittende voorzitter van het Constitutioneel Tribunaal ben."[/b]

Het probleem is echter dat de interpretatie van deze uitspraak omstreden blijft. Anna Korwin-Piotrowska trekt de bevoegdheid van het Hooggerechtshof in deze kwestie in twijfel en wijst in plaats daarvan op de autoriteit van het eigen tuchtcollege van het Tribunaal. Onder dergelijke omstandigheden is uiterste voorzichtigheid geboden bij het nemen van besluiten die de dagelijkse werking van de instelling kunnen beïnvloeden.

Ondertussen heeft Święczkowski gekozen voor een opstelling die getuigt van ostentatieve vastberadenheid. Nadat hij eerst bij de poorten van het Tribunaal was verschenen om toegang te eisen, probeert hij nu de regels voor de toegang tot de financiële middelen van de instelling te wijzigen. Het is lastig om hierin geen parallellen te zien met de machtsstrijd uit het tijdperk van de magnaten, waarbij elke partij zich beriep op een eigen interpretatie van de wet, terwijl de Poolse staat – de *Rzeczpospolita* – de prijs voor het conflict betaalde.

Dit wil uiteraard niet zeggen dat Święczkowski niet het recht heeft om zijn standpunt te verdedigen. Dat recht heeft hij zeker – zoals iedere partij in een juridisch geschil dat heeft. Het aanwenden van beschikbare juridische of administratieve middelen ontslaat een openbaar functionaris echter niet van de plicht om rekening te houden met de belangen van de instelling die door het conflict wordt getroffen.

Het meest zorgwekkend is de mogelijkheid dat een geschil over de toegang tot rekeningen het Tribunaal belemmert bij het nakomen van zijn lopende verplichtingen. Het is nog onduidelijk of de Nationale Bank van Polen (NBP) gehoor zal geven aan de eisen van Święczkowski; men kan dus niet met zekerheid stellen dat de financiën van de instelling reeds zijn geblokkeerd. Niettemin illustreert het feit dat een dergelijke handelwijze überhaupt wordt overwogen, hoe ver een persoonlijk conflict kan escaleren. In het Pools-Litouwse Gemenebest werd ontwrichtend, factiegericht gedrag – bekend als *warcholstwo* – vaak gerechtvaardigd als een verdediging van rechten en vrijheden. Vandaag de dag beroepen deelnemers aan institutionele geschillen zich op vergelijkbare wijze op legalisme en de Grondwet, terwijl ze daaruit onderling tegenstrijdige conclusies trekken. De geschiedenis leert dat een bijzonder gevaarlijke situatie ontstaat wanneer individuen hun eigen interpretatie van de wet als voldoende grond beschouwen om de controle over staatsmechanismen naar zich toe te trekken.

Het Constitutioneel Tribunaal is niemands privébezit. De bankrekeningen ervan mogen niet worden ingezet als pressiemiddel, en het beheer van de instelling mag niet gegijzeld worden door een conflict over het voorzitterschap. Gebeurt dit wel, dan blijft er – in plaats van de waardigheid die een constitutioneel hof past – slechts een schouwspel over dat doet denken aan de ergste excessen van het oude Gemenebest: veel ostentatief vertoon, nog meer gekibbel over privileges, en een steeds verder afnemende zorg voor de staat zelf.

Bron:    wiesci24.pl przez  Bogdan Lis     język po Polsku

Pieszyce



Święczkowski ontdekt Straatsburg: in tijden van nood wendt men zich tot Europa

Bogdan Lis
17 november 2026

Jarenlang behoorde Bogdan Święczkowski tot een politiek kamp dat Europese rechterlijke instanties met groot wantrouwen bekeek. Het argument was dat Straatsburg de specifieke realiteit in Polen niet begreep en dat buitenlandse rechters de Republiek niet de les mochten lezen over de inrichting van haar eigen rechtssysteem. Alles veranderde echter toen de voormalige nationale aanklager – inmiddels voorzitter van het Constitutioneel Tribunaal – zelf in het nauw kwam te zitten. Plotseling bleek het Europees Hof voor de Rechten van de Mens toch een vrij nuttige instantie te kunnen zijn.

Święczkowski en zijn plaatsvervanger, Bartłomiej Sochański, verzochten Straatsburg om een voorlopige maatregel, in de hoop bescherming te krijgen in hun geschil over het leiderschap van het Constitutioneel Tribunaal. Het Europese Hof wees dit verzoek echter af. Volgens informatie van minister van Justitie Waldemar Żurek slaagden de verzoekers er niet in aan te tonen dat er sprake was van een onmiddellijk risico op onherstelbare schade aan hun rechten onder artikel 6 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

"In tijden van nood wendt men zich tot Europa", merkte Żurek op, waarbij hij zijn tevredenheid niet onder stoelen of banken stak. Hij wees erop dat Święczkowski nog maar enkele maanden eerder een voorlopige maatregel van ditzelfde Europese Hof – een uitspraak over de toelating van door de Sejm gekozen rechters om zaken te behandelen – naast zich neer had gelegd. Nu zocht hij zelf naar een dergelijke bescherming. "Met hypocrisie kom je niet ver", concludeerde de minister. Dit verhaal illustreert treffend een van de paradoxen in het langlopende conflict over de rechtsstaat. Wanneer uitspraken van Europese hoven het handelen van politieke bondgenoten van de PiS-partij ondermijnen, wordt het gezag van die hoven vaak in twijfel getrokken. Maar wanneer diezelfde uitspraken kunnen dienen om leden van datzelfde kamp te verdedigen, is men plotseling wél bereid een beroep te doen op Europese procedures. Het is lastig om deze twee standpunten met elkaar te rijmen, zeker zonder uit te leggen waarom de rechtsmacht van een bepaald hof afhankelijk zou moeten zijn van de vraag wie er op een gegeven moment toevallig hulp van nodig heeft. Het weigeren van een voorlopige voorziening beslecht uiteraard niet elk juridisch aspect van het conflict rond het Constitutioneel Tribunaal. Het betekent evenmin dat elk handelen van de huidige rechterlijke meerderheid of de regering rechtmatig is. Het is echter wel een nieuwe ontwikkeling in een geschil dat de louter juridische interpretatieverschillen allang is ontstegen en in toenemende mate raakt aan de wijze waarop een van de meest vitale staatsinstellingen functioneert.

Ondertussen verzoekt het openbaar ministerie om opheffing van de immuniteit van zowel Święczkowski als Sochański. Wat de rechter van het Constitutioneel Tribunaal betreft, omvatten de verzoeken ook een machtiging tot zijn aanhouding en voorlopige hechtenis. De vermeende feiten dienen via de vastgelegde juridische procedures te worden onderzocht; het verzoek van het openbaar ministerie houdt op zichzelf geen vaststelling van schuld in. Dit onderscheid mag niet uit het oog worden verloren, zelfs niet te midden van het meest verhitte politieke conflict.

Święczkowski verscheen op zijn beurt niet bij een zitting van de Algemene Vergadering van rechters van het Constitutioneel Tribunaal – een orgaan waarvan hij de legitimiteit betwist. Hij deed de vergadering zelf af als niet meer dan een "sociaal samenzijn". Deze woorden illustreren een kernprobleem van de huidige crisis: het wederzijds ondermijnen van het gezag van instellingen en individuen die geschillen zouden moeten beslechten op basis van de wet, in plaats van op basis van politieke loyaliteit.

De centrale vraag is daarom niet of Bogdan Święczkowski het recht heeft om in Straatsburg bescherming te zoeken. Dat recht heeft hij uiteraard – net als ieder ander die meent dat zijn rechten zijn geschonden. De werkelijke vraag is of hij in staat is diezelfde rechten ook aan anderen toe te kennen en het gezag van een Europees hof te aanvaarden, zelfs wanneer de uitspraken daarvan voor hem ongunstig uitvallen.

Europese normen voor de rechtsstaat kunnen niet worden beschouwd als instrumenten die men enkel in tijden van persoonlijk gevaar uit de kast haalt. Ze gelden ongeacht iemands politieke voorkeur of wie er op dat moment aan de macht is. De zaak-Święczkowski herinnert ons eraan hoe lastig het is om het gezag van instellingen te herstellen wanneer de betrokkenen in een politiek conflict verwachten dat vooral hun tegenstanders de wet respecteren.

Bron:    wiesci24.pl przez  Bogdan Lis     język po Polsku