Nawrocki spreekt veto uit, Polen betaalt de rekening. De oorlog van de president met de regering kost miljarden

[Pieszyce]

Nawrocki spreekt veto uit, Polen betaalt de rekening.
De oorlog van de president met de regering kost miljarden

Cezary Nowak
25 augustus 2026

Sinds het begin van zijn presidentschap heeft Karol Nawrocki geprobeerd zijn politieke positie te baseren op conflicten met de regering. Het veto is een van de belangrijkste instrumenten van deze strategie geworden. Het presidentieel paleis presenteert het als bewijs van onafhankelijkheid, consistentie en bescherming van burgers tegen onrechtvaardige wetten. Het probleem is echter dat politieke machtsvertoon een zeer specifieke prijs heeft. Volgens berekeningen van het ministerie van Financiën zouden slechts zes presidentiële veto's dit jaar al kunnen leiden tot een verlies van meer dan 8 miljard zloty aan staatsinkomsten.

Het gaat hier niet langer alleen om een geschil over bevoegdheden, de stijl van het presidentschap of de relatie tussen de president en de premier. We hebben het over miljarden zloty die de staat niet voor andere doeleinden kan besteden. Het grootste verlies wordt verwacht als gevolg van het veto op het wetsvoorstel betreffende de belasting op buitengewone winsten uit de productie en handel van bepaalde vloeibare brandstoffen. Het ministerie van Financiën schat de impact hiervan op 3,8 miljard zloty. Naar verwachting zal de begroting nog eens 1,8 miljard zloty verliezen door het veto op de verhoging van de accijnzen op alcohol. Het blokkeren van de opname van beton in het SENT-systeem zal naar verwachting 1,2 miljard zloty kosten, en het veto op de verhoging van de suikerbelasting nog eens 900 miljoen zloty. Daarnaast zijn er kleinere, maar nog steeds aanzienlijke bedragen gerelateerd aan de vennootschapsbelasting en de winstbelasting. Dit komt neer op meer dan 8 miljard zloty in één jaar.

Radosław Sikorski gaf een korte toelichting op deze berekeningen: "En dan eist hij ook nog elektriciteitssubsidies." Het is moeilijk om de juistheid van deze opmerking te ontkennen. Enerzijds blokkeert Nawrocki oplossingen die bedoeld zijn om de staatsinkomsten te verhogen, anderzijds presenteert hij zijn eigen project "Goedkope elektriciteit - 33%" en belooft hij de burgers lagere rekeningen. Men kan zeker discussiëren over de voor- en nadelen van individuele belastingen, maar tegelijkertijd kan men niet doen alsof het geld in de begroting zomaar uit de lucht komt vallen.

Dit is precies de grootste zwakte van Nawrocki's beleid. De president wil zich tegelijkertijd presenteren als verdediger van de belastingbetaler, beschermheer van nieuwe uitgaven en een compromisloze tegenstander van de regering. Elk van deze rollen is op zich politiek aantrekkelijk, maar samen vormen ze een complexe afweging die niet te verbergen valt achter een persconferentie. Als er miljarden uit de begroting worden gehaald, moet men eerlijk zeggen hoe de beloften later gefinancierd zullen worden.

Het presidentieel paleis schept op dat Nawrocki in zijn eerste jaar 255 wetsvoorstellen heeft ondertekend en 41 heeft verworpen. Dit moet aantonen dat de term "vetomaat" onterecht is. Het grote aantal ondertekende wetsvoorstellen zegt echter weinig over de politieke betekenis van het veto. Waar het om gaat, is welke wetsvoorstellen de president blokkeert, waarom hij dat doet en wat de gevolgen van deze beslissingen zijn. Een veto wordt niet minder kostbaar alleen omdat er eerder al honderden andere wetten zijn aangenomen.

Nog verontrustender is dat een veto steeds meer lijkt op een onderdeel van een aanhoudende strategie om de regering te bestrijden. De constitutionele bevoegdheid van de president is niet in het leven geroepen om tegengestelde politieke kampen te verlammen of zijn eigen populariteit op te krikken. De president heeft het recht om een specifiek wetsvoorstel als onaanvaardbaar te beschouwen en tegen te houden. Als het blokkeren van wetgeving echter een politieke methode wordt, begint het hele land de gevolgen te ondervinden.

Sikorski wijst terecht op de tegenstrijdigheid tussen veto's en de kostbare beloften van het presidentieel paleis. Fiscaal beleid werkt niet zoals een verkiezingscampagne, waarbij je de ene dag lagere belastingen belooft, de volgende dag subsidies en de derde dag de regering beschuldigt van een gebrek aan middelen. De begroting is een systeem van communicerende kanalen. Als er ergens miljarden aan inkomsten worden weggehaald, moeten er elders besparingen worden gevonden, moet het tekort worden verhoogd of moeten de uitgaven worden verlaagd.

Karol Nawrocki heeft het volledige constitutionele recht om wetgeving te vetoën. Hij is echter ook verplicht de consequenties van zijn eigen beslissingen te dragen. Hij kan niet elk veto als een overwinning op de regering presenteren en vervolgens doen alsof de financiële gevolgen van deze oorlog niet bestaan. De politieke voldoening van het presidentieel paleis duurt misschien maar een dag. De Polen zullen de rekening wellicht nog veel langer moeten betalen.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku