Goedkope elektriciteit voor andermans geld. Czarzasty haalt uit naar Nawrocki

[Pieszyce]

Goedkope elektriciteit voor andermans geld.
Czarzasty haalt uit naar Nawrocki

Cezary Nowak
2 september 2026

Karol Nawrocki heeft duidelijk een ongelooflijk handige manier gevonden om economisch beleid te voeren. De president stelt een oplossing voor die de burgers ten goede komt, kondigt aan dat elektriciteit goedkoper moet worden en verwacht vervolgens dat iemand anders tientallen miljarden zloty vindt om zijn idee uit te voeren. Włodzimierz Czarzasty maakte deze methode genadeloos belachelijk: "Meneer de president, het is gewoonweg absurd dat u suggereert dat de overheid dit geld moet vinden."

En het is moeilijk om de maarschalk tegen te spreken. Politiek draait niet alleen om het doen van aangename voorstellen. Iedereen kan zeggen dat ze lagere rekeningen, hogere pensioenen, meer uitgaven aan de gezondheidszorg, een machtiger leger en lagere belastingen willen. Verantwoordelijkheid begint pas wanneer je de veel minder prettige vraag moet beantwoorden: wie gaat dit allemaal betalen?

Volgens Czarzasty zou het project van de president voor goedkope elektriciteit zo'n 30 miljard zloty per jaar kunnen kosten, maar hij specificeert niet waar de financiering vandaan moet komen. De maarschalk verwoordde het probleem heel duidelijk: "Het is niet genoeg om te zeggen: 'Ik wou dat Polen niet voor elektriciteit hoefden te betalen.'" Als de staat zo'n rekening moet betalen, moet het geld ergens vandaan komen.

Czarzasty ging nog een stap verder en legde Nawrocki een keuze voor die de president duidelijk liever zou vermijden. "Als je een dappere politicus was, zou je zeggen: 'We halen geld weg bij het Ministerie van Defensie, we halen geld weg bij de sociale voorzieningen, of we halen geld weg bij het Ministerie van Volksgezondheid'", aldus de maarschalk. Juist dit soort specificiteit onderscheidt een verantwoord economisch voorstel van een dure politieke slogan.

Nawrocki bevindt zich in een zeer comfortabele positie. Hij is niet verantwoordelijk voor de uitvoering van de staatsbegroting, dus kan hij populaire oplossingen voorstellen en zichzelf presenteren als een verdediger van de portemonnee van de Polen. Als de regering het geld vindt, kan het Paleis de president als winnaar uit de bus halen. Zo niet, dan kan het kabinet van Donald Tusk ervan worden beschuldigd oplossingen te blokkeren die gunstig zijn voor de burgers.

Dit is een politiek slim mechanisme, maar rampzalig voor de staat. De president treedt zo op als toezichthouder, eist meer uitgaven en schuift de verantwoordelijkheid voor de financiering af op zijn tegenstanders. Het is makkelijk om gul te zijn als iemand anders de rekening betaalt.

Het conflict beperkt zich echter niet tot elektriciteit. Czarzasty weigerde ook twee andere wetsvoorstellen van het Paleis in behandeling te nemen en noemde ze alle drie "juridische mislukkingen". In het geval van de SAFE-wet wijst hij op constitutionele problemen en een negatief advies van de Europese Centrale Bank, en in het geval van het wetsvoorstel over het recht op een eerlijk proces, haalt hij het negatieve advies van de Commissie Venetië aan. Men kan zeker discussiëren over de vraag of de Maarschalk wetsvoorstellen in de ijskast van de Sejm moet laten liggen of het parlement de mogelijkheid moet geven ze af te wijzen, maar inhoudelijke kritiek kan niet worden vervangen door een verhaal over politieke patstelling.

Nawrocki probeert de situatie echter op deze manier voor te stellen. Het Paleis schetst een beeld van een president vol initiatieven, maar het parlement verhindert hem om actie te ondernemen. Dit is een zeer handig verhaal, omdat het de vraag naar de kwaliteit van de wetsvoorstellen zelf omzeilt.

Czarzasty herinnert ons er terecht aan dat de Sejm niet zomaar een machine is om wetsvoorstellen van de president af te drukken. Projecten moeten legaal en haalbaar zijn en – als ze enorme uitgaven met zich meebrengen – een antwoord bieden op de vraag hoe ze gefinancierd moeten worden. De populariteit van een voorgestelde oplossing kan economische berekeningen niet vervangen.

Het is het gemakkelijkst om de Polen goedkope elektriciteit te beloven. Het is veel moeilijker om hen te vertellen of dertig miljard moet worden onttrokken aan defensie, gezondheidszorg of sociale voorzieningen, of dat het kan worden verkregen door andere heffingen te verhogen. Nawrocki wil dit ondankbare deel voorlopig aan de regering overlaten.

En dat is precies waarom de woorden van Czarzasty zo onwelkom zijn voor het Paleis. De Maarschalk vraagt zich niet af of goedkope elektriciteit goed is, want het antwoord is overduidelijk. Hij vraagt zich af wie ervoor gaat betalen. Totdat Karol Nawrocki deze vraag beantwoordt, zullen zijn economische initiatieven meer op een politieke campagne lijken dan op verantwoorde wetgeving.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku