"Juridische misdadigers" en de "macht van de natie". Beginnen de medestanders van Nawrocki met dreigementen?

[Pieszyce]

"Juridische misdadigers" en de "macht van de natie".
Beginnen de medestanders van Nawrocki met dreigementen?

Cezary Nowak
15 oktober 2026

Eerst was er sprake van "juridische misdadigers". Daarna volgde een verwijzing naar het "doen een beroep op de macht van de natie" en de "kracht van de eigen kiezers". Deze uitspraken werden gedaan door Marcin Przydacz, een hoge functionaris in het kabinet van de president, toen hij toelichtte waarom Karol Nawrocki een bezoek aan Slovenië had afgezegd.

Deze uitspraak verdient bijzondere aandacht – niet omdat de president van plan is zijn standpunt in het conflict over het Constitutioneel Tribunaal te verdedigen, maar omdat zijn medewerker taalgebruik hanteerde dat kan worden opgevat als een waarschuwing aan het adres van politieke tegenstanders.

"Ik hoop dat de aanwezigheid van de president in Polen een matigend effect zal hebben op deze – om het bot te zeggen – 'juridische misdadigers'", aldus Przydacz op Radio Wnet. Hij beschuldigde de machthebbers er bovendien van dat zij proberen het Constitutioneel Tribunaal in handen te krijgen, niet door de "kracht van de wet", maar door de "wet van de kracht".

Dit is een zware beschuldiging. De presidentiële functionaris spreekt niet langer in termen van een verkeerde interpretatie van de Grondwet, een overschrijding van bevoegdheden of een gebrekkige procedure. In plaats daarvan gebruikt hij een term die zijn tegenstanders gelijkstelt aan criminelen – terwijl het conflict toch gaat over een juridische kwestie die op basis van grondwettelijke bepalingen en argumenten zou moeten worden opgelost.

Dergelijk taalgebruik heeft gevolgen. Wanneer een vertegenwoordiger van de hoogste staatsorganen de betrokkenen in een conflict bestempelt als "misdadigers", wordt het lastig om hen nog als legitieme politieke partners te beschouwen. En wanneer in dezelfde uitspraak wordt gezinspeeld op het gebruik van "kracht", rijst de vraag: waar ligt de grens tussen het mobiliseren van aanhangers en het uitoefenen van druk?

"Indien nodig zal de president uiteraard ook een beroep doen op de kracht van de natie – op de kracht van zijn kiezers", stelde Przydacz. Deze woorden vielen in een sfeer van spanning en protesten bij het Constitutioneel Tribunaal, waar het al tot opstootjes was gekomen tussen demonstranten en de politie.

Is dit een verkapte bedreiging? Er is geen grond om te beweren dat Przydacz opriep tot fysiek geweld. De "kracht van de natie" zou kunnen verwijzen naar vreedzame demonstraties en maatschappelijke mobilisatie. De combinatie van deze uitdrukking met de term "juridische misdadigers" geeft het geheel echter een verontrustende toon – zeker omdat de minister niet verduidelijkte welke stappen de president zou kunnen ondernemen, noch waar de grenzen van dergelijke acties zouden liggen.

Juist daarom zou Karol Nawrocki duidelijk moeten maken wat zijn medewerker precies bedoelde. Hoewel de president het recht heeft zich uit te spreken in een constitutioneel geschil en een beroep te doen op de burgers, mag er geen twijfel over bestaan of de steun van zijn kiezers bedoeld is voor het vreedzaam uiten van een mening, dan wel voor het uitoefenen van druk op andere staatsinstellingen.

Het geschil rond Maciej Berek is reëel. De president trekt de geldigheid in twijfel van een eedaflegging die in zijn afwezigheid plaatsvond, terwijl de Commissie van Venetië stelt dat een dergelijke procedure kan worden uitgevoerd als het staatshoofd weigert of het proces vertraagt. Hoewel het advies van de Commissie deze specifieke kwestie niet automatisch oplost, onderstreept het de noodzaak van een juridische oplossing die institutionele verlamming kan voorkomen. Een dergelijk conflict hoort te worden beslecht via juridische argumenten, niet door politieke dominantie te tonen. Ook de regering is verplicht om binnen haar bevoegdheden te blijven, en elk optreden van de politie of de Staatsbeveiligingsdienst moet een deugdelijke juridische basis hebben.

Przydacz spreekt over het verdedigen van de democratie, maar hanteert tegelijkertijd taalgebruik dat het conflict kan doen escaleren. Politieke tegenstanders bestempelen als "juridische misdadigers" en tegelijkertijd een beroep doen op de "kracht van de natie", gaat verder dan louter retorische overdrijving. Het is een gevaarlijke combinatie – zeker wanneer deze afkomstig is van iemand die het staatshoofd vertegenwoordigt. Het presidentieel bureau zou moeten streven naar het verminderen van spanningen, in plaats van de indruk te wekken dat een machtsvertoon kan dienen als het ultieme argument in een constitutioneel geschil.

Om deze reden zou Karol Nawrocki moeten verduidelijken of de woorden van Przydacz ook zijn eigen standpunt weerspiegelen. Verwijst de "kracht van de kiezers" uitsluitend naar vreedzame demonstraties, of is deze bedoeld als een vorm van druk op het parlement, de regering en de staatsinstellingen? Hoewel er geen aanwijzingen zijn dat de presidentsmedewerker opriep tot geweld, moet juist daarom elke dubbelzinnigheid uit de weg worden geruimd. De president kan niet tegelijkertijd optreden als hoeder van de Grondwet en toestaan dat er — in zijn naam — gesuggereerd wordt dat constitutionele geschillen met geweld worden beslecht. Als Nawrocki de rechtsstaat werkelijk wil verdedigen, moet hij beginnen met het ondubbelzinnig verwerpen van taalgebruik dat gericht is op intimidatie. Anders is het moeilijk te geloven dat het doel iets anders is dan aan politieke tegenstanders te tonen welke partij over de sterkere achterban beschikt.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku