Kaczyński verdwijnt, PiS verliest zijn stem. Een partij die zonder haar voorzitter niet weet wat ze moet denken

[Pieszyce]

Kaczyński verdwijnt, PiS verliest zijn stem.
Een partij die zonder haar voorzitter niet weet wat ze moet denken

Cezary Nowak
25-10-2026

Binnen de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) kun je een premier, ministers, parlementsleden of zelfs een presidentskandidaat vervangen. Maar één persoon is onvervangbaar. Jarosław Kaczyński is niet alleen de leider van de partij, maar ook het centrale besluitvormingspunt, de politieke arbiter en de bewaker van de vastgelegde interpretatie van de werkelijkheid. Wanneer de voorzitter dus een paar dagen uit het publieke leven verdwijnt, duikt een vraag op die PiS al jaren probeert te negeren: kan deze partij überhaupt wel functioneren zonder hem?

Volgens *Super Express* kampt Kaczyński al enkele dagen met een verkoudheid en herstelt hij thuis. Om die reden nam hij vrijdag niet deel aan de stemmingen in de Sejm. Een vooraanstaand PiS-politicus stelde journalisten gerust: "De voorzitter herstelt thuis; hij is al een paar dagen verkouden, maar hij voelt zich inmiddels alweer beter."

Dat is uiteraard goed nieuws. Een ziekte – zelfs een gewone verkoudheid – mag geen reden zijn voor politiek leedvermaak of kwaadaardigheid. Iedereen heeft recht op rust en een ongestoord herstel. Het probleem is dan ook niet de afwezigheid van Kaczyński, maar het systeem dat hij in de loop der jaren om zich heen heeft opgebouwd.

Wet en Rechtvaardigheid is al lange tijd een organisatie waarin politieke zelfstandigheid slechts zo lang als een deugd wordt beschouwd, totdat deze botst met de wil van de voorzitter. Parlementsleden mogen op televisie verschijnen, ministers kunnen vurige toespraken houden en partijfunctionarissen kunnen beweren dat ze onafhankelijk zijn – maar uiteindelijk is het enige wat echt telt wat Kaczyński zegt. Zijn woorden bepalen de definitieve koers voor de wijze waarop de partij gebeurtenissen interpreteert.

In een partij die op deze manier is ingericht, is een oprecht debat ver te zoeken. Politici leren eerder de intenties van de leider te doorgronden dan hun eigen, onafhankelijke standpunten te formuleren. De belangrijkste vaardigheid is niet langer het overtuigen van kiezers, maar het accuraat kunnen voorspellen welk standpunt de voorzitter in een bepaalde kwestie zal innemen.

Dit betekent niet dat politici van de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) tijdens de huidige afwezigheid van Kaczyński zijn gestopt met het nemen van beslissingen – daar is geen enkel bewijs voor. Een kortstondige verkoudheid vormt immers nauwelijks een beproeving voor het functioneren van de gehele partij. Het biedt echter wel een nuttige gelegenheid om het mechanisme te onderzoeken dat de werkwijze van de partij al jaren kenmerkt.

PiS presenteert zichzelf graag als een sterke, gedisciplineerde organisatie die uitstekend in staat is om de macht uit te oefenen. De kracht van een instituut zou echter ook moeten blijken uit het vermogen om te functioneren, ongeacht of de leider op dat moment fysiek aanwezig is. Een partij waarvan de voornaamste samenbindende factor het persoonlijk gezag van één enkele politicus is, zal vroeg of laat met de kwestie van opvolging worden geconfronteerd.

Binnen PiS roept dit onderwerp al lang sterke emoties op. Er circuleren namen van potentiële opvolgers en er wordt gesproken over rivaliserende facties en nieuwe generaties partijleden. Geen van deze discussies verandert echter iets aan de fundamentele realiteit: zolang Kaczyński voorzitter is, geldt zijn politieke woord als het laatste woord. Dit vormt een paradox voor een partij die zo vaak spreekt over verantwoordelijkheid voor de staat. Ze verwacht dat burgers vertrouwen hebben in haar bekwaamheid, maar intern is ze er niet in geslaagd om even sterke, onafhankelijke leiderschapscentra te ontwikkelen. In plaats van een team van politici dat gezamenlijk een koers kan bepalen, heeft de partij door de jaren heen een model verankerd waarin de meest cruciale beslissingen bij één persoon zijn geconcentreerd.

"Het is onduidelijk wanneer de PiS-voorzitter zal terugkeren naar zijn parlementaire taken", meldt *Super Express*. Hoewel deze uitspraak enkel betrekking heeft op een tijdelijke afwezigheid in de Sejm, roept ze een veel fundamentelere vraag op over de toekomst van de partij.

Ongeacht hoe men politiek tegen hem aankijkt: Kaczyński zal niet eeuwig aan het roer van PiS staan. Elke partij die ambieert een blijvende rol te spelen in een democratie, moet zich voorbereiden op een generatiewissel en de overdracht van verantwoordelijkheid. Binnen de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) blijft een discussie over een toekomst zonder de voorzitter echter een onderwerp dat men liever mijdt – of in ieder geval niet al te luid bespreekt.

De verkoudheid van Kaczyński zal waarschijnlijk sneller voorbij zijn dan het structurele probleem waar zijn partij mee kampt. De voorzitter zal terugkeren naar de Sejm, opnieuw de politieke agenda bepalen, en de partijleden zullen opgelucht ademhalen nu de vertrouwde orde is hersteld. Maar de fundamentele vraag blijft onbeantwoord: is er binnen PiS nog iemand die in staat is een eigen mening te uiten, nog voordat hij weet wat Jarosław Kaczyński daarvan vindt?

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku