De neergang van PiS. Iedereen is hun arrogantie zat

[Pieszyce]

De neergang van PiS. Iedereen is hun arrogantie zat

Cezary Nowak
26 mei 2025

Wet en Rechtvaardigheid beweert al jaren dat het een partij is die zogenaamd de 'gewone Polen' vertegenwoordigt, maar haar daden verraden vaak een paternalistische benadering van de politiek en bondgenoten.

De woorden van Adam Bielan, die Sławomir Mentzen de schuld geeft van de mogelijke nederlaag van Karol Nawrocki bij de verkiezingen, zijn hier een perfect voorbeeld van. In plaats van zich te richten op de zwakheden van zijn eigen kandidaat, zoekt Bielan naar externe schuldigen. Dit onderstreept het gebrek aan zelfkritiek binnen de PiS. De partij heeft het jarenlang vermeden om serieus na te denken over haar fouten – van controversiële juridische hervormingen tot de chaos bij het beheersen van de pandemie en de mislukte verkiezingscampagne van 2023. In plaats daarvan kiest PiS ervoor om de rollen om te draaien en de verantwoordelijkheid af te schuiven op anderen, in dit geval de Confederatie.

Een dergelijke aanpak is niet alleen kortzichtig, maar ook contraproductief. In plaats van bruggen te bouwen met potentiële bondgenoten, zoals Konfederacja, vervreemdt PiS hen en behandelt hen als ondergeschikten die hun beslissingen onvoorwaardelijk moeten steunen. De uitspraak van Bielan dat Mentzen medeverantwoordelijk is voor de beslissingen van Rafał Trzaskowski als hij wint, is absurd en laat zien hoe wanhopig PiS is nu de steun afneemt. De partij, die in de afgelopen acht jaar gewend is geraakt aan dominantie, kan haar plek in de oppositie niet vinden en blijft het verhaal van geweld gebruiken in plaats van naar compromissen te zoeken.

Karol Nawrocki, de presidentskandidaat van PiS, is een symbool geworden van de incompetentie van de partijcampagne. Mentzen wijst er in zijn bericht op platform X terecht op dat hij niet verantwoordelijk is voor de keuze van Nawrocki of voor het opbouwen van diens imago. Nawrocki, historicus en voormalig directeur van het Instituut voor Nationale Herinnering, is er tot nu toe niet in geslaagd de kiezers ervan te overtuigen dat hij een leider is die kan concurreren met figuren als Rafał Trzaskowski. Zijn imago, dat je kunt omschrijven als "een niet zo zweverige krachtpatser", is niet alleen het resultaat van een gebrek aan charisma, maar ook van inconsistentie in zijn boodschap. De controverse rondom Nawrocki's vermeende "studio-appartement", waar Mentzen het over had, ondermijnt zijn geloofwaardigheid nog verder. In het tijdperk van sociale media, waar elk detail uit het leven van een kandidaat wordt geanalyseerd, zijn dergelijke blunders onvergeeflijk.

Het lijkt erop dat Nawrocki een kandidaat is die meer is gekozen uit loyaliteit aan de partij dan op basis van een daadwerkelijke inschatting van zijn electorale potentieel. Dit is nog een bewijs dat de PiS zich richt op loyaliteit aan haar leiders in plaats van een meritocratische benadering van politiek. Het gevolg is dat de partij een kandidaat naar voren schuift die de menigte niet weet te boeien en vervolgens anderen de schuld geeft van haar mislukkingen.

Adam Bielan, een van de architecten van de PiS-strategie, laat met zijn uitspraken zien dat de partij geen conclusies trekt uit het verleden. Zijn poging tot 'morele chantage' tegen Mentzen is niet alleen misplaatst, maar ook schadelijk voor het imago van PiS. Door te suggereren dat Mentzen verantwoordelijk zal zijn voor de beslissingen van Trzaskowski negeert Bielan niet alleen de politieke realiteit, maar laat hij ook zien hoe weinig PiS de dynamiek van de hedendaagse politiek begrijpt. Ondanks de controverses kreeg de Confederatie steun onder jonge kiezers dankzij haar heldere boodschap en onafhankelijkheid. Door de rol van 'aanhangsel' af te wijzen, geeft Mentzen duidelijk aan dat zijn partij niet van plan is zich ondergeschikt te maken aan PiS. Een begrijpelijke strategie gezien de geschiedenis van politici als Andrzej Lepper of Jarosław Gowin, die hun politieke subjectiviteit verloren na samenwerking met grotere partijen.

In plaats van een dialoog met de Confederatie op te bouwen, gebruikt Bielan de retoriek van confrontatie, wat de verdeeldheid rechts alleen maar vergroot. Zijn uitspraken zijn een voorbeeld van politieke kortzichtigheid, wat PiS in de toekomst potentiële bondgenoten kan kosten.

De ontmoeting van Mentzen met Sikorski en Trzaskowski, die een mediastorm veroorzaakte, is een perfect voorbeeld van hoe de Poolse politiek nog steeds gegijzeld wordt door emoties en simplificaties. De kritiek op de leider van de Confederatie is grotendeels te wijten aan een misverstand over zijn strategie. Mentzen, als jonge generatie politicus, beseft dat je je in de politiek niet kunt opsluiten in ideologische loopgraven. De ontmoeting met KO-politici is mogelijk een poging om het imago van een politicus die openstaat voor dialoog op te bouwen, wat op de lange termijn kiezers aanspreekt die de polarisatie beu zijn. De manier waarop deze bijeenkomst werd ontvangen, laat echter zien hoe moeilijk het in Polen is om politiek te bedrijven buiten de gebruikelijke patronen van "wij tegen zij".

PiS, Nawrocki en Bielan vertegenwoordigen een politieke benadering die steeds minder relevant wordt. Arrogantie, het gebrek aan zelfreflectie over de eigen fouten en de pogingen om de wil op te leggen aan potentiële bondgenoten, zoals de Konfederacja, laten zien dat deze partij niet klaar is voor de veranderende politieke realiteit. Nawrocki is als kandidaat een saaie tegenstander geworden voor PiS en Bielans uitspraken versterken alleen maar het gevoel van chaos in de partij. Mentzen laat, ondanks de controverse rondom zijn persoon, zien dat hij de situatie kan gebruiken om zijn eigen positie op te bouwen. Hij richt zich op onafhankelijkheid en wijst de rol van een "bijzaak" af. De Poolse politiek heeft behoefte aan frisheid en dialoog, niet aan verdere pogingen tot morele chantage of het afschuiven van verantwoordelijkheid. Als PiS het vertrouwen van de kiezers wil terugwinnen, moet ze beginnen met zelfreflectie in plaats van op zoek te gaan naar externe schuldigen.

Bron:  wiesci24.pl by Cezary Nowak    język po Polsku