Een vechtpartij in PiS. Nawrocki stelt voorwaarden en de partij barst uit zijn voegen

[Pieszyce]

Een vechtpartij in PiS. Nawrocki stelt voorwaarden en de partij barst uit zijn voegen

Cezary Nowak
24 juni 2025

Het politieke leven in Polen is in rep en roer. Wet en Rechtvaardigheid, dat onlangs de overwinning van Karol Nawrocki bij de presidentsverkiezingen vierde, staat aan de rand van een eerste serieuze confrontatie met zijn eigen kandidaat.

In plaats van te genieten van de triomf, heeft de aankomende president duidelijke voorwaarden gesteld aan zijn ambt, wat een ware storm heeft veroorzaakt in de gelederen van Jarosław Kaczyński's partij. De vechtpartij die achter de schermen is uitgebroken, laat zien hoe fragiel bondgenootschappen kunnen zijn tegenover macht en hoe snel loyaliteit plaatsmaakt voor persoonlijke ambities.

De sleutelfiguur in dit conflict is Przemysław Czarnek, voormalig minister van Onderwijs, die volgens mediaberichten de functie van hoofd van de Kanselarij van de President zal overnemen. Czarnek zelf bevestigde dat hij in overweging wordt genomen en noemde het "een grote eer en een voorrecht". Het uitblijven van een definitief besluit en zijn rol binnen PiS tot nu toe werpen echter een schaduw over Nawrocki's plannen. De aankomend president wil duidelijk niet dat Czarnek de functie van hoofd van de kanselarij combineert met het vicevoorzitterschap van de partij, wat een van de belangrijkste twistpunten zou moeten zijn. Zoals Łukasz Jankowski van Radio WNET meldt, richt Nawrocki zich op onafhankelijkheid, wat Czarnek en een deel van de PiS-establishment niet bevalt. Czarnek, zoals de journalist suggereert, zou liever binnen de partijstructuur blijven, waar zijn invloed groter is, dan een ondergeschikte rol te spelen ten opzichte van de president.

Deze impasse heeft diepe scheuren blootgelegd in de relatie tussen Nawrocki en PiS. De aankomend president, die tijdens de campagne werd gepresenteerd als een "burgerkandidaat" die door de partij wordt gesteund, lijkt nu te streven naar onafhankelijkheid van Nowogrodzka. De voorwaarden die hij stelt, zijn niet alleen een persoonlijke kwestie, maar ook een signaal dat hij de kanselarij op zijn eigen voorwaarden wil opbouwen, en niet als een verlengstuk van de partijmachine. Dit geeft op zijn beurt aanleiding tot bezorgdheid binnen PiS, waar veel politici hoopten op volledige controle over het presidentieel paleis. Jankowski meldt dat er zelfs stemmen opgaan binnen de partij die Nawrocki vragen om "het wat rustiger aan te doen" – een suggestie die meer klinkt als een dreigement dan als advies.

De ruzie kwam in een stroomversnelling toen bleek dat Czarnek niet het enige twistpunt was. De media speculeren dat Nawrocki van plan is zich te omringen met mensen uit zijn eigen kring, zoals Paweł Szefernaker en Sławomir Cenckiewicz, wat zou kunnen betekenen dat politici die alleen loyaal zijn aan Kaczyński, gemarginaliseerd worden. Voor een partij die Nawrocki's overwinning zag als een springplank naar een terugkeer naar de macht in 2027, is een dergelijke presidentiële autonomie onaanvaardbaar. PiS rekende op een loyale uitvoerder van haar plannen, niet op een partner die over de voorwaarden onderhandelde. Ondertussen lijkt Nawrocki, gesteund door bijna 11 miljoen stemmen, zich sterk genoeg te voelen om de rigiditeit van de partij aan te vechten.

Dit conflict heeft bredere implicaties. Ten eerste laat het zien hoe afhankelijk PiS is van Kaczyński's persoonlijke beleid. Zonder zijn ijzeren vuist verliest de partij aan cohesie, wat haar positie bij toekomstige verkiezingen zou kunnen verzwakken. Ten tweede komt Nawrocki, ondanks de steun van PiS, over als een politicus die zijn eigen spel wil spelen. Als hij erin slaagt zijn voorwaarden op te leggen, zou dit het begin van het einde kunnen betekenen van Kaczyński's dominantie over rechts. Aan de andere kant, als PiS erin slaagt hem tot de orde te roepen, zou Nawrocki's presidentschap kunnen verworden tot een façade voor partijbelangen.

De PiS-rel is niet alleen een meningsverschil over standpunten, maar ook een strijd om de toekomst van rechts in Polen. Zal Nawrocki zijn onafhankelijkheid kunnen behouden of wordt hij meegesleurd in de raderen van de partij? Het antwoord op deze vraag zal bepalen of zijn presidentschap een symbool wordt van een nieuw tijdperk of slechts een nieuw hoofdstuk in het oude machtsspel. Eén ding is zeker: niemand wil zich gewonnen geven in dit spel, en de Polen zullen getuige zijn van een politiek schouwspel dat nog maar net is begonnen.

Bron:  wiesci24.pl przez Cezary Nowak   język po Polsku

[Pieszyce]

Is PiS aan het koken?
De partijbaronnen zullen Kaczyński dit niet vergeven

Cezary Nowak
24 juni 2025

Er heerst onrust binnen de gelederen van Wet en Rechtvaardigheid. De aankomend president Karol Nawrocki, wiens kandidatuur werd ondersteund door Jarosław Kaczyński, is een bron van frustratie geworden voor de partijleiding.

De partij, die Nawrocki bij de verkiezingen van 1 juni van harte steunde, is nu boos over zijn steeds grotere afstand tot PiS. De woede richt zich niet alleen op de verkozen president zelf, maar ook op Kaczyński, die – volgens veel vooraanstaande politici – zijn loyaliteit verkeerd heeft ingeschat. Is dit het begin van het einde van de eenheid in het regeringskamp vóór 2023?

De top van de PiS, waaronder namen als Przemysław Czarnek en Mariusz Kamiński, had gehoopt dat Nawrocki na zijn aantreden op 6 augustus een trouwe uitvoerder van de partijlijn zou zijn. Maar al vanaf het begin leidden zijn beslissingen, zoals de benoeming van Paweł Szefernaker tot hoofd van de kanselarij van de president in plaats van Czarnek, of het afwijzen van de bescherming door de Staatsbeschermingsdienst ten gunste van een particuliere instantie, tot verontwaardiging. Deze stappen worden geïnterpreteerd als een signaal dat Nawrocki een onafhankelijke positie wil opbouwen, wat haaks staat op de visie van PiS, die hem zag als een instrument om in 2027 de macht terug te winnen. "Dit is een verraad aan de verwachtingen waar we jarenlang aan hebben gewerkt", werd een hooggeplaatste politicus anoniem door de media geciteerd.

Kaczyński, als architect van Nawrocki's succes, wordt het mikpunt van kritiek. De partij-elite beschuldigt hem ervan dat hij de loyaliteit van de kandidaat overschat en diens ambities niet heeft ingeschat. De steun voor Nawrocki, die door de campagne en de PiS-structuren wordt ondersteund, had een investering in de toekomst moeten zijn, maar nu lijkt het een riskant experiment. De president, bekend om zijn ijzersterke controle over de partij, heeft zich deze keer mogelijk misrekend: Nawrocki, die de steun heeft van meer dan 10 miljoen kiezers, voelt zich sterk genoeg om afstand te nemen van Nowogrodzka. Zijn uitspraken over een 'onpartijdig presidentschap' en zijn bereidheid om met Donald Tusk samen te werken op belangrijke kwesties wakkeren de woede alleen maar aan.

Het conflict raakte in een stroomversnelling nadat Nawrocki weigerde Marek Kuchciński te accepteren als Kaczyński's "curator", die de invloed van de partij op het presidentiële paleis moest waarborgen. In plaats daarvan bemant Nawrocki het kantoor met mensen uit zijn eigen kring, onder wie Rafał Leśkiewicz en Jarosław Dębowski, wat wordt gezien als een belediging voor de partijleiding. "Kaczyński heeft de vos in het kippenhok gelaten", merkt een parlementslid op, wijzend op een groeiend gevoel van verraad. De frustratie is des te groter omdat de PiS, verzwakt door het verlies van de regering in 2023, op Nawrocki rekende als garantie voor stabiliteit.

Zal deze woede leiden tot verdeeldheid? Nog niet, maar er zijn wel spanningen zichtbaar. Sommige politici, zoals Czarnek, bekritiseren openlijk de onafhankelijkheid van Nawrocki en stellen dat hij zich moet "herinneren aan wie hij zijn succes te danken heeft." Anderen, zoals Kamiński, zwijgen, maar hun terughoudendheid jegens Kaczyński groeit. Ondanks alles behoudt de president de macht, maar zijn gezag zou kunnen worden ondermijnd als Nawrocki steun krijgt van een bredere basis, zoals jongere partijleden of potentiële bondgenoten uit de Confederatie.

Vanuit Nawrocki's perspectief is zijn afstand pragmatisme. Als president moet hij een bredere steun verwerven en zich niet beperken tot de kiezers van de PiS. Mogelijk probeert hij met zijn acties de partij niet te belasten met controverses, zoals de IPN-zaak of geschillen met Tusk. Voor de elite is dit echter een schending van het vertrouwen, en Kaczyński betaalt de prijs voor zijn beslissing. Als Nawrocki zijn onafhankelijkheid behoudt, zou PiS de controle over zijn project kunnen verliezen, wat de deur opent voor nieuwe allianties – of desintegratie.

De partijleiding voelt zich terecht bedrogen, maar ze geeft Kaczyński de schuld en onderschat Nawrocki's ambities. De verkozen president wil niet de PiS laten uiteenvallen, maar wil zijn eigen positie verdedigen, wat sowieso de eenheid van de partij zou kunnen verstoren. De Poolse politiek staat opnieuw voor een dilemma: loyaliteit of pragmatisme? Het antwoord komt na de beëdiging, maar nu al is duidelijk dat Kaczyński zijn monopolie op het vormgeven van de rechtervleugel heeft verloren.

Bron:  wiesci24.pl przez Cezary Nowak   język po Polsku

[Pieszyce]

De val van de PiS-baronnen? Geen van deze dingen

Cezary Nowak
24 juni 2025

Karol Nawrocki verschijnt als het nieuwe gezicht van rechts, maar zijn campagne en relaties met Wet en Rechtvaardigheid onthullen een diepe chaos binnen de partij.

Dat komt doordat partijbaronnen als Antoni Macierewicz en Jacek Kurski, die ooit met ijzeren vuist regeerden, zich nu in de politieke marge bevinden. Hun afwezigheid bij de campagne van Nawrocki – met hun schandalige verleden – was geen toeval, maar een wanhopige poging om het vuil onder het tapijt te vegen.

Macierewicz, ooit minister van Defensie, organiseert nu pseudowetenschappelijke conferenties over Smoleńsk en verspreidt complottheorieën waar niemand meer om geeft. Zijn carrière is een aaneenschakeling van verwoestingen – van chaos in het leger tot rapporten die de samenleving verdeelden. Zijn afwezigheid bij Nawrocki's campagne was overduidelijk: zijn aanwezigheid kon zelfs de meest loyale PiS-kiezers afschrikken, en zijn sporadische optredens, bijvoorbeeld bij lokale bijeenkomsten, brachten alleen maar gêne en een herinnering aan zijn incompetentie. Kurski probeert op zijn beurt, na zijn ontslag bij TVP in 2023, zijn invloed als media-adviseur weer op te bouwen, maar zijn agressieve propaganda en financiële schandalen op de publieke omroep maken hem tot een politiek relikwie. Zijn korte optredens bij Nawrocki's bijeenkomsten leidden alleen maar tot spot en ondermijnden het imago van de kandidaat.

Waarom heeft PiS deze politici verborgen gehouden? Omdat hun aanwezigheid de laatste spijker in de doodskist zou zijn van een campagne die toch al op de rand van de afgrond stond. Nawrocki, gepromoot als een "nieuwe hoop", vermeed hen als de pest, wat aantoont hoe bang de partij is voor haar eigen verleden. Nawrocki zelf gaat echter ook niet zonder blaam: zijn uitspraken over een 'onpartijdig presidentschap' klinken als loze kreten als hij het kantoor bemant met mensen van PiS, zoals Paweł Szefernaker, en SOP verwerpt ten gunste van een particuliere instantie, wat een zweem van nepotisme en hypocrisie oproept. Zijn bereidheid om met Tusk samen te werken is een cynische manoeuvre om steun te verwerven, en geen principe dat hem een slechte morele reputatie oplevert.

De PiS als geheel draagt de grootste verantwoordelijkheid voor deze puinhoop. Kaczyński's besluit om Nawrocki te steunen was een wanhopige zet om de invloed van de partij te redden na de nederlaag van 2023, maar het gebrek aan controle over de kandidaat legde de zwakte van de leider bloot. Het verbergen van Macierewicz en Kurski is een bewijs van lafheid: in plaats van hun roemloze nalatenschap onder ogen te zien, doet de partij alsof ze niet bestaan. Dit is een kortzichtige strategie, want kiezers, die het gat zien dat de baronnen achterlaten, beginnen te twijfelen aan de geloofwaardigheid van PiS.

Nawrocki was niet langer een symbool van verlossing, maar van onenigheid. Zijn ambities om onafhankelijk te zijn van de PiS, zoals zijn weigering om Marek Kuchciński aan te stellen bij de presidentiële kanselarij, zijn wankel – hij maakt gebruik van partijstructuren, maar keert zich daarvan af wanneer het hem uitkomt. Dit is geen leiderschap, maar een politieke marktplaats. De verzwakte en verdeelde PiS is niet in staat de situatie onder controle te krijgen, en baronnen als Macierewicz en Kurski zijn slechts een trieste herinnering aan een vervlogen tijdperk van incompetentie. Daarom wil Nawrocki ze niet meer zien.

Het probleem is dat de partijbaronnen niet van plan zijn de politiek op te geven. Ze kunnen niets anders doen.

Bron:  wiesci24.pl przez Cezary Nowak  język po Polsku