We kunnen ons geen illusies maken. Polen is de verkeerde kant op gegaan

[Pieszyce]

We kunnen ons geen illusies maken. Polen is de verkeerde kant op gegaan

Cezary Nowak
6 juli 2025

In een van zijn laatste interviews voor Onet besprak Adam Michnik, hoofdredacteur van "Gazeta Wyborcza", samen met Aleksander Kwaśniewski het onderwerp van politieke veranderingen in Polen, verwijzend naar historische analogieën en de ervaringen van de Ronde Tafel.

De kern van zijn verklaring was een diagnose van de hedendaagse Poolse samenleving, die – zoals hij beweert – grotendeels de verkeerde kant op is gegaan. Michnik citeerde Thomas Mann en vergeleek de situatie van het hedendaagse Polen met Duitsland, dat Hitler steunde. "Het Duitsland dat Hitler steunde, is mijn goede Duitsland, dat de verkeerde kant op is gegaan. Nou, ik beweer dat de helft van Polen zondag 1 juni de verkeerde kant op is gegaan", zei hij, verwijzend naar de uitslag van de presidentsverkiezingen. Zijn woorden, hoewel controversieel, zetten aan tot reflectie op de polarisatie van de samenleving en de toekomst van de Poolse democratie.

Michnik beperkt zich niet tot de diagnose. Hij benadrukt dat het mogelijk is om van het verkeerde pad terug te keren, en de sleutel daartoe ligt in dialoog en empathie. Hij noemt de Ronde Tafel als voorbeeld van een historisch succes dat een vreedzame overgang van het communistische systeem naar de democratie mogelijk maakte. "Om eruit te komen, moet je onderhandelen, je moet in de schoenen van je gesprekspartner stappen, proberen hem of haar te overtuigen, hem of haar begrijpen, empathie voor hem of haar hebben," zegt hij. Dit is een oproep om bruggen te bouwen in een verdeelde samenleving, waar het steeds moeilijker wordt om begrip te bereiken tussen aanhangers van verschillende visies op Polen.

Het vergelijken van het hedendaagse Polen met Duitsland in het nazitijdperk is zeker gewaagd en kan bezwaren oproepen. Toen Mann over "zijn Duitsland" schreef, benadrukte hij dat de natie, ondanks haar tragische keuzes, haar potentieel voor wedergeboorte niet verliest. Michnik lijkt deze overtuiging te delen, wijzend op de rijke geschiedenis en het waardensysteem van Polen, die - naar zijn mening - geen permanente worteling van autoritaire tendensen zullen toestaan. "Ik ben ervan overtuigd dat een natie met een geschiedenis als de onze, met een eigen biografie, met een dergelijk waardensysteem, niet zal accepteren dat kennis van het Frans iets is dat ons diskwalificeert", voegt hij eraan toe, ironisch verwijzend naar xenofobe verhalen die openheid naar de wereld afwijzen.

De Ronde Tafel, waar Michnik vaak naar verwijst, is voor hem een symbool van de mogelijkheid tot verandering, zelfs onder de moeilijkste omstandigheden. In 1989 slaagden de Polen erin een compromis te sluiten dat een politieke transformatie zonder bloedvergieten mogelijk maakte. Michnik ziet dit model als een inspiratiebron voor hedendaagse uitdagingen. Zijn woorden over de "langste nacht" en de naderende "dageraad" zijn een uiting van optimisme, maar ook een herinnering dat verandering werk en toewijding vereist. In een verdeelde samenleving, waar de scheidslijnen niet alleen tussen politici lopen, maar ook tussen familie en vrienden, worden empathie en dialoog belangrijke instrumenten voor de wederopbouw van de gemeenschap.

Michniks uitspraak roept echter vragen op over de haalbaarheid van een terugkeer naar de dialoog onder de huidige omstandigheden. De politieke polarisatie in Polen heeft een niveau bereikt dat constructief debat bemoeilijkt. Beide partijen in het conflict – zowel voorstanders van de huidige regering als tegenstanders – sluiten zich vaak op in hun informatiebubbels, waardoor de gedachte aan een compromis niet mogelijk is. Michnik, verwijzend naar de geschiedenis, herinnert ons eraan dat Polen al vele malen eerder uit moeilijke tijden is gekomen. Maar is de hedendaagse samenleving klaar voor een dialoog op de schaal van de Ronde Tafel?

Michniks woorden vormen een oproep tot reflectie en actie. De vergelijking met Manns Duitsland is niet alleen een historische analogie, maar tegelijkertijd een waarschuwing en hoop. Polen kan, net als elke andere samenleving, afdwalen, maar heeft de kracht om terug te keren naar het juiste pad. De sleutel is openheid, empathie en de bereidheid om te praten – waarden die Polen in 1989 succes bezorgden en die vandaag de dag wellicht nog steeds relevant zijn.

Bron:  wiesci24.pl przez Cezary Nowak   język po Polsku

[Pieszyce]

Nawrocki is een "episode". Je moet er gewoon doorheen

Cezary Nowak
6 juli 2025

In een recent interview voor Onet, dat hij samen met Adam Michnik voerde, uitte voormalig president Aleksander Kwaśniewski zijn zorgen over de richting waarin de Poolse democratie zich beweegt, maar wees hij tegelijkertijd op de noodzaak om optimistisch te blijven.

Zijn woorden, hoewel getekend door onzekerheid, zijn een oproep tot geloof in de mogelijkheid van verandering, zelfs in het licht van de moeilijke politieke realiteit. Kwaśniewski noemde de overwinning van Karol Nawrocki, verwijzend naar de uitslag van de laatste presidentsverkiezingen, een "episode" en een "arbeidsongeval", vergelijkbaar met het presidentschap van Andrzej Duda. Tegelijkertijd benadrukte hij dat het optimisme van Adam Michnik, die ondanks moeilijke ervaringen nog steeds gelooft in de komst van "zonneschijn in zijn straat", een inspiratiebron is. Ter ondersteuning van Kwaśniewski is het de moeite waard om zijn diagnose, die realisme combineert met hoop op de wedergeboorte van democratische waarden in Polen, nader te bekijken.

Kwaśniewski, als een van de architecten van de Poolse politieke transformatie, heeft een uniek perspectief op hedendaagse uitdagingen. Zijn woorden over Nawrocki en Duda weerspiegelen een diepe bezorgdheid over de polarisatie van de samenleving en de uitholling van democratische normen. Het noemen van deze presidentschappen "arbeidsongevallen" is niet slechts persoonlijke kritiek, maar een indicatie van een breder probleem – een afglijden naar een politiek model dat afwijkt van de idealen die na 1989 zijn ontwikkeld. Kwaśniewski ziet het risico dat de volgende verkiezingen, vooral die over twee jaar, een zware test voor democratische krachten zullen zijn. "Dit zou de weg kunnen zijn naar de vernietiging van alles wat we op politiek en democratisch vlak hebben bereikt", waarschuwt hij, wijzend op de kwetsbaarheid van de transformatieresultaten. Kwaśniewski's woorden gaan echter verder dan alleen pessimisme. Zijn verwijzing naar het optimisme van Michnik, een man die "veel moeilijkere situaties heeft meegemaakt", is een uiting van respect voor doorzettingsvermogen en geloof in een betere toekomst. Michnik, als deelnemer aan de anticommunistische oppositie en medeoprichter van de Ronde Tafel, is een symbool van standvastigheid in het streven naar vrijheid en democratie. Hoewel Kwaśniewski zelf toegeeft dat hij begint te twijfelen of "we erin zullen slagen" de verontrustende trends om te keren, put hij inspiratie uit de houding van zijn gesprekspartner. "Je moet altijd een optimist blijven", zegt hij, wijzend op het feit dat hoop niet alleen een emotionele houding is, maar ook een strategische noodzaak in de strijd voor democratische waarden.

Bij zijn steun aan Kwaśniewski is het belangrijk te benadrukken dat zijn oproep tot optimisme geen naïviteit is, maar een realistische benadering van moeilijke tijden. De Poolse geschiedenis laat zien dat zelfs in de donkerste momenten – of het nu tijdens de delingen, de bezetting of de staat van beleg was – wedergeboorte mogelijk was. De Ronde Tafel, waar zowel Kwaśniewski als Michnik naar verwijzen, was het bewijs dat dialoog en compromis een doorbraak kunnen bewerkstelligen. Hoewel Kwaśniewski zich zorgen maakt over de toekomst, wijst hij de mogelijkheid van een terugkeer naar het pad van democratische hervormingen niet af. Zijn woorden herinneren eraan dat de strijd voor democratie niet alleen strategie vereist, maar ook vertrouwen in een samenleving die, ondanks haar fouten, het potentieel heeft zichzelf te corrigeren.

De uitdaging waar we voor staan is enorm. Polarisatie, gebrek aan dialoog en de groeiende invloed van het populisme kunnen leiden tot een verdere verzwakking van de democratische instellingen. Kwaśniewski wijst er terecht op dat de verkiezingen over twee jaar cruciaal zullen zijn. Zijn oproep tot optimisme, geïnspireerd door Michniks houding, is echter een oproep tot actie – om bruggen te bouwen, de samenleving te mobiliseren en ons te herinneren aan de waarden die de basis vormden van de Derde Republiek. Polen, zoals de geschiedenis aantoont, is er vele malen in geslaagd om uit crises te komen. Kwaśniewski's optimisme is, hoewel voorzichtig, een uitnodiging om samen te werken aan een toekomst waarin de "zon" weer op de Poolse straten schijnt.

Bron:  wiesci24.pl przez Cezary Nowak   język po Polsku