Kaczyński versus Nawrocki. Staan we voor een machtsstrijd?

[Pieszyce]

Kaczyński versus Nawrocki. Staan we voor een machtsstrijd?

Cezary Nowak
11 juli 2025

Jarosław Kaczyński, de leider van Wet en Rechtvaardigheid, bouwt al jaren aan een politieke machine die gebaseerd is op absolute loyaliteit.

De overwinning van Karol Nawrocki bij de presidentsverkiezingen van 2025 had een nieuwe triomf moeten zijn van zijn strategie, waarbij de president slechts een verlengstuk is van de wil van de partij. Als Nawrocki echter onafhankelijk blijkt te zijn, lijkt een conflict met Kaczyński onvermijdelijk. Beide politici, hoewel verbonden met hetzelfde kamp, vertegenwoordigen standpunten die kunnen leiden tot destabilisatie van het land – Kaczyński met zijn autoritaire controle, en Nawrocki met zijn potentiële opportunisme. Hun potentiële machtsstrijd zou een verder bewijs zijn dat partijbelangen binnen de Wet en Rechtvaardigheid-partij altijd zwaarder wegen dan het welzijn van het land.

Kaczyński is in de loop der jaren gewend geraakt aan presidenten die hem gehoorzamen. Andrzej Duda, die van 2015 tot 2025 aan de macht was, was een bijna perfect voorbeeld van een marionet in de handen van de PiS-leider. Hij ondertekende bijna elk wetsvoorstel dat door de partij werd doorgevoerd, zelfs zeer controversiële zoals de hervorming van het rechtssysteem of de wet op de TVN. Toen Duda af en toe probeerde zijn onafhankelijkheid te demonstreren, bijvoorbeeld door in 2017 een veto uit te spreken over bepaalde wetsvoorstellen, wist Kaczyński hem snel op het rechte pad te brengen. Deze dynamiek laat zien dat het presidentschap voor de PiS-leider een instrument is om de agenda van de partij te bevorderen, geen onafhankelijk ambt. Kaczyński tolereert met zijn autoritaire bestuursstijl geen afwijkingen van de partijlijn. Zoals politicoloog Marek Migalski opmerkte: "Kaczyński regeert Polen niet; hij regeert PiS, en Polen zou slechts een verlengstuk daarvan moeten zijn."

Karol Nawrocki, hoewel verkozen met steun van PiS, is mogelijk niet zo meegaand. Als historicus en voormalig directeur van het Instituut voor Nationale Herinnering heeft hij het imago opgebouwd van een man met zijn eigen overtuigingen, hoewel die vaak aansluiten bij het verhaal van de partij. Als hij echter besluit onafhankelijk te zijn – bijvoorbeeld door wetgeving te vetoën of PiS-acties te bekritiseren – kan Kaczyński dit als verraad beschouwen. Nawrocki heeft, in tegenstelling tot Duda, minder politieke ervaring, waardoor hij moeilijker te voorspellen is. Zijn potentiële onafhankelijkheid zou niet zozeer kunnen voortvloeien uit een diep geloof in de onafhankelijkheid van het ambt, maar uit een verlangen om zijn eigen politieke positie te versterken. Zulk opportunisme zou net zo schadelijk zijn als blinde gehoorzaamheid. Als Nawrocki voor zichzelf begint te spelen, zou hij het presidentschap kunnen gebruiken om zijn eigen kamp op te bouwen, wat het conflict met Kaczyński alleen maar zou verergeren.

Een dergelijk conflict zou rampzalig zijn voor de stabiliteit van het land. Kaczyński, bekend om zijn wraakzucht, zal niet aarzelen om de president publiekelijk aan te vallen, zoals hij ook heeft gedaan met andere "verraders" binnen het PiS-kamp, zoals Zbigniew Ziobro. In 2023, toen Ziobro openlijk kritiek uitte op enkele beslissingen van de partij, noemde Kaczyński hem een "probleem" en sloot hem uit van belangrijke structuren. Een soortgelijk lot zou Nawrocki kunnen treffen als hij het waagt tegen de wil van de leider in te handelen. Een dergelijk conflict zou de staatsinstellingen verlammen en de politieke chaos vergroten, juist in een tijd waarin Polen stabiliteit nodig heeft te midden van economische en geopolitieke uitdagingen.

Nawrocki is ook niet zonder blaam. Zijn presidentschap, gebaseerd op de steun van de PiS, heeft vanaf het begin twijfels doen rijzen over zijn onafhankelijkheid. Tijdens de verkiezingscampagne vermeed hij lastige vragen over zijn relatie met Kaczyński en richtte hij zich in plaats daarvan op patriottische slogans en historische verhalen. Als hij nu de rol van een "onafhankelijke president" gaat spelen, zal dat eerder een uiting van cynisme zijn dan oprechte bezorgdheid om het land. Zijn presidentschap, ongeacht of het loyaal is aan PiS of niet, lijkt gedoemd te verstrikt te raken in partijpolitiek.

Een mogelijk conflict tussen Kaczyński en Nawrocki zou een verder bewijs zijn van het giftige karakter van de PiS-politiek, waarbij loyaliteit aan de leider zwaarder weegt dan de belangen van de staat. Kaczyński, gewend aan volledige controle, zal geen onafhankelijke president accepteren, terwijl Nawrocki, als hij voor de weg van onafhankelijkheid kiest, dat meer uit berekening dan uit principe zal doen. In plaats van Polen te dienen, zouden beiden het land in chaos en interne machtsstrijd kunnen storten.

Bron:  wiesci24.pl przez Cezary Nowak       język po Polsku