Adam Bodnar – Minister van Vrede. Waarom hebben we vandaag de dag iemand anders nodig?

[Pieszyce]

Adam Bodnar – Minister van Vrede. Waarom hebben we vandaag de dag iemand anders nodig?

Karolina Gorczycka
13 juli 2025

Adam Bodnar is ongetwijfeld een van de meest vooraanstaande figuren in de Poolse juridische wereld. Als voormalig Commissaris voor de Mensenrechten heeft hij zowel in binnen- als buitenland immense erkenning gekregen. Hij belichaamt de waarden van een democratische rechtsstaat, verdedigt de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, verzet zich tegen machtsmisbruik en zijn inzet voor de verdediging van de mensenrechten is oprecht en consistent. Maar vandaag de dag, in tijden van hevige politieke conflicten, destabilisatie van instellingen en de hybride oorlog die tegen Polen wordt gevoerd, blijken deze sterke punten paradoxaal genoeg zijn grootste zwakte te zijn.

Dit is geen aanklacht tegen Adam Bodnar zelf als advocaat of als persoon. Integendeel – het is een poging om de situatie van de Poolse staat vandaag de dag nuchter te beoordelen. Hoewel Bodnar een ideale minister van Justitie zou zijn in een stabiele democratie, waar de uitvoerende, wetgevende en rechterlijke macht samenwerken binnen een constitutioneel kader, vereist de huidige realiteit andere instrumenten, een andere strategie en een andere persoonlijkheid.

De hybride oorlogsvoering waarmee we vandaag de dag worden geconfronteerd, beperkt zich niet tot cyberaanvallen of informatiemanipulatie. Deze vindt ook plaats op institutioneel niveau. Acht jaar PiS-bestuur hebben de ontwikkeling van een alternatief rechtssysteem gezien: gepolitiseerde rechtbanken, aan de overheid ondergeschikte aanklagers, een web van connecties en persoonlijke afhankelijkheden binnen het Constitutionele Hof, het Hooggerechtshof en de Nationale Raad van Justitie. Dit zijn geen fouten die kunnen worden gecorrigeerd door dialoog en zachte overreding. Het zijn de vastgeroeste standpunten van de politieke tegenstander.

Ondertussen probeert Adam Bodnar consequent te spelen volgens regels die de andere partij niet erkent. Hij erkent de oordelen van de "neo-rechters", onthoudt zich van het gebruik van geweld en probeert geen buitensporig verzet uit conservatieve kringen op te roepen. Juridisch gezien heeft hij gelijk. Moreel ook. Maar politiek en strategisch gezien staat hij aan de verliezende hand. De staat heeft nu een chirurgische ingreep nodig, geen verzoenende therapie.

Zijn beslissingen met betrekking tot de nieuwe Nationale Raad voor Justitie, zijn nalatigheid om op veel vlakken actie te ondernemen en zijn gebrek aan effectieve hervorming van het Openbaar Ministerie – dit alles wekt de indruk dat Adam Bodnar niet alleen onwillig, maar ook niet in staat is om te handelen in een conflictueuze omgeving. Ondertussen heeft de Recht en Rechtvaardigheidspartij (PiS) het niet opgegeven. Zij controleert nog steeds het Constitutioneel Hof, beïnvloedt het Openbaar Ministerie en beschikt over een loyale groep rechters. En – het allerbelangrijkste – ze heeft een vastberaden kiezersbestand dat klaarstaat om haar verhaal met alle mogelijke middelen te verdedigen.

Vandaag hebben we een minister nodig die een institutionele herovering kan uitvoeren: de rechtbanken vernieuwen, de daadwerkelijke onafhankelijkheid van het Openbaar Ministerie herstellen en de invloed van politieke benoemingen van de PiS neutraliseren. Iemand die niet bang is om conflicten uit te lokken, snel en daadkrachtig handelt, zelfs als dat ten koste gaat van juridische dogma's – want dit systeem heeft die al lang geleden gebroken.

Bron:    wiesci24.pl przez Karolina Gorczycka      język po Polsku