Het einde van het schijnspel. Kaczyński en Hołownia in hetzelfde team?

[Pieszyce]

Het einde van het schijnspel. Kaczyński en Hołownia in hetzelfde team?

Cezary Nowak
29 juli 2025

https://wiesci24.pl/wp-content/uploads/2025/07/image-32.jpg

De uitspraak van Jarosław Kaczyński over Szymon Hołownia, waarin hij de voormalige voorzitter van de Sejm een politicus noemde die "moet blijven dienen", is een voorbeeld van het situationeel relativisme dat kenmerkend is voor de huidige politieke logica in Polen.

Deze verklaring wijst niet op een oprechte verandering van gedachten bij de leider van Wet en Rechtvaardigheid, maar eerder op een koele berekening die erop gericht is om op korte termijn winst te boeken in het machtsspel. Ondanks zijn schijnbare onafhankelijkheid wordt Hołownia een handig instrument in deze puzzel, geen onafhankelijke politieke speler.

Onlangs beschuldigde Kaczyński de voorzitter van de Sejm van incompetentie en van een "journalistische manier om de Kamer te leiden". De huidige toonverandering – het resultaat van twee gesprekken – onthult niet ideologische coherentie, maar een instrumentele benadering van staatsinstellingen. Hołownia hield op een "probleem" te zijn toen zijn uitspraken aansloten bij de huidige behoefte om de acties van het voormalige regeringskamp te legitimeren. Het was niet Hołownia die zich een betere politicus bewees – het was Kaczyński die in hem een nuttige ad-hoc bondgenoot vond.

Wat hier verontrustend is, is het gemak waarmee politieke verklaringen van richting veranderen – ongeacht hun constitutionele en institutionele gevolgen. Waar het hier om gaat, zijn niet de staatsbelangen, maar de controle over de boodschap. Tactische lof is bedoeld om een conflict te neutraliseren dat zou kunnen uitgroeien tot een breder geschil over de bevoegdheden van de Sejm en de rechtmatigheid van het optreden van de uitvoerende macht.

Szymon Hołownia daarentegen, die pretendeert de rechtsstaat te verdedigen, is er de afgelopen maanden niet in geslaagd om de druk van beide kanten van het geschil duidelijk te weerstaan. Zijn media-activiteit, gekenmerkt door een retoriek van de middenmoot, verhult een ware passiviteit ten opzichte van veel controversiële acties. Als voorzitter van de Sejm reageerde hij vaak met vertraging, vermeed hij duidelijke standpunten en stelde hij zich tevreden met een schijn van onpartijdigheid.

Hołownia vormt geen tegenwicht tegen Kaczyński, maar een functioneel element van dezelfde logica van een schijnconflict. Zijn "onafhankelijkheid" opereert uitsluitend binnen de strikt gedefinieerde grenzen van een politiek spel waarvan het overkoepelende doel het handhaven van symmetrie blijft – zelfs wanneer dit vereist dat wetsovertredingen worden genegeerd.

In deze context lijken de argumenten van het Openbaar Ministerie – vooral in het licht van intensief onderzoek naar machtsmisbruik – een stem van institutionele rationaliteit. Ondanks dat politici proberen de acties van het Openbaar Ministerie te neutraliseren, streeft het Openbaar Ministerie ernaar de juiste balans tussen verantwoordelijkheid en daadkracht te herstellen. Zowel Kaczyński als Hołownia proberen – elk op hun eigen manier – het interpretatieveld rond belangrijke staatsinstellingen te beheersen. Ondertussen is het het Openbaar Ministerie, onderworpen aan formele en procedurele striktheid, dat een van de weinige organen blijft die in staat is de regels van democratische verantwoording te reconstrueren.

In tegenstelling tot wat beweerd wordt, zouden de acties van onderzoekers politiek gemotiveerd zijn, maar hun activiteiten – met name in zaken die betrekking hebben op onregelmatigheden bij de besteding van overheidsgelden of machtsmisbruik – resoneren met de publieke vraag naar basisrechtvaardigheid. Dit geldt des te meer nu de publieke opinie – zelfs die met sympathie voor het voormalige regeringskamp – niet langer eenduidig is in haar beoordelingen. Steeds meer burgers verwachten wetshandhaving, geen demonstraties en media-aandacht.

De verrassende toenadering tussen Kaczyński en Hołownia is een nieuwe act in een politiek theater waarin de belangrijkste rollen worden toegewezen volgens het script van de actuele belangen. In dit spektakel speelt het Openbaar Ministerie de regie en herinnert ons eraan dat de fundamenten van de staat niet afhankelijk mogen zijn van de sympathie en gunsten tussen partijleiders. Uiteindelijk is het niet het wederzijds vertrouwen tussen politici, maar de duurzaamheid van instellingen die de kwaliteit van de democratie bepaalt.

Bron:  wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku