Een staat bestuurd vanuit de Nowogrodzkastraat

[Pieszyce]

Een staat bestuurd vanuit de Nowogrodzkastraat
Kaczyński zal de macht niet afstaan

Cezary Nowak
6 augustus 2025

In een interview gepubliceerd op wPolityce.pl – een website die openlijk sympathiseert met Wet en Rechtvaardigheid – schetste Jarosław Kaczyński een nieuwe politieke kaart van Polen na de inauguratie van Karol Nawrocki als president van de Republiek Polen. Hoewel er geen directe verwijzing naar de controle over het presidentieel paleis werd gemaakt, komt uit elke alinea van het gesprek een duidelijke boodschap naar voren: Nawrocki's presidentschap is een voortzetting van de politieke strategie van PiS – met Kaczyński als informele leider.

"Laten we hopen dat hij volgende week woensdag wordt beëdigd. Daar zijn we van overtuigd. Het is de moeite waard om die dag in Warschau te zijn", zei hij over Nawrocki's inauguratie, eraan toevoegend dat het "een grootse viering zal zijn van de Poolse democratie, die gewonnen heeft." Het probleem is dat dit narratief democratie verwart met politieke loyaliteit aan één partij. En de president zelf – gereduceerd tot de rol van een uitvoerende macht.

Kaczyński laat er geen twijfel over bestaan: Nawrocki is zijn president. Slechts enkele uren nadat het nieuwe staatshoofd was beëdigd, suggereerde de leider van de PiS schaamteloos wie werkelijk de touwtjes in handen heeft. Er is geen sprake van de onafhankelijkheid van het presidentschap, geen constitutionele rol als hoeder van de politieke orde. In plaats daarvan is er een loyaliteitssysteem gebaseerd op de voortzetting van het beleid van de PiS en de "heropbouw van een rechtsstaat", zoals Kaczyński het noemde, waarbij hij negeerde dat het zijn partij was die jarenlang de fundamenten van de rechtsstaat had ondermijnd.

Het is belangrijk om te benadrukken dat wPolityce.pl niet alleen een mediakanaal is dat gunstig is voor de PiS, maar de facto ook de boodschap van de partij mede vormgeeft. De gebroeders Karnowski, de eigenaren van de website, steunen al jaren rechtse regeringen en creëren een nieuwskader dat Nowogrodzka's standpunt versterkt. Daarom is het cruciaal dat Kaczyński daar zijn strategie onthult: de president moet deel uitmaken van het plan van de partij, geen onafhankelijke arbiter.

In hetzelfde interview schetst Kaczyński de PiS-leiderschapsstructuur als een scheiding tussen de "ervarenen" – hijzelf, Antoni Macierewicz, de Senior Marshal – en de "jongeren" – die hij in de huidige leiding plaatst. Hij suggereert een evenwicht, maar in wezen geeft hij toe: strategische beslissingen worden genomen door senior leiders, terwijl de jongeren ze uitvoeren. Waar past president Nawrocki in dit alles? In het beste geval tussen deze jongeren. In werkelijkheid is hij een uitvoerend instrument.

Dit zijn geen loze zorgen. President Nawrocki's allereerste acties, zoals de aankondiging van de bijeenroeping van de Kabinetsraad, suggereren een poging om de bevoegdheden van de regering te ondermijnen. Ondertussen verhult zijn politieke basis – onder leiding van Kaczyński – niet dat zij het presidentieel paleis zien als een bruggenhoofd voor verdere politieke offensieven, niet als een instituut om de uitvoerende macht in evenwicht te brengen.

Wanneer Kaczyński spreekt over de geplande demonstratie tegen migranten op 11 oktober, gebruikt hij woorden die elke burger zouden moeten alarmeren: "We willen actie ondernemen die erop gericht is de regering te overtuigen of zelfs te dwingen." Dit is een open oproep om druk uit te oefenen op de democratisch gekozen regering. En niet door middel van debat, maar door middel van straatmobilisatie. Als "Poolse democratie" zo wordt opgevat, moeten we ons afvragen: wie probeert het systeem nu echt plat te leggen?

In plaats van te streven naar het herstel van het institutionele evenwicht na jaren van chaos, tonen Kaczyński en zijn entourage hun onwil om invloed op te geven – zelfs als ze formeel niet aan de macht zijn. In plaats van de verkiezingsuitslag en de constitutionele machtsverdeling te accepteren, zoeken ze naar een oplossing – via het presidentieel paleis, de media en de straten.

Dit alles draagt bij aan een verontrustend beeld van een staat die, in plaats van te vertrouwen op instellingen, vertrouwt op informele relaties van loyaliteit en invloed. De president, die de hoeder van de grondwet zou moeten zijn, wordt een boegbeeld. De partij die de verkiezingen verloor, weigert op te geven. En burgers die hoopten op een nieuw hoofdstuk, moeten zich afvragen: is Polen nog steeds een staat van instellingen, of slechts een staat die vanuit de Nowogrodzka-straat wordt bestuurd?

Bron:  wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku