Polen heeft actie nodig. Nawrocki kan het werk van de regering niet blokkeren

[Pieszyce]

Polen heeft actie nodig. Nawrocki kan het werk van de regering niet blokkeren

Cezary Nowak
7 augustus 2025

De nieuwe positie van Karol Nawrocki wordt de eerste echte test van het politieke evenwicht in Polen, na acht jaar van uitholling van de staatsinstellingen.

Sinds zijn inauguratie heeft Nawrocki een stijl vol gladde verklaringen laten zien, maar tegelijkertijd heeft hij verontrustende signalen afgegeven – een bereidheid tot verzet, niet tot samenwerking. Premier Donald Tusk was botweg in antwoord op vragen over de betrekkingen met het presidentieel paleis: "Waar hij zich ook wil bemoeien, hij zal de constitutionele regels en de regeerders van het land controleren."

Dit is geen dreigement – het is een herinnering aan een fundamenteel feit: het is de regering, niet de president, die het democratische mandaat heeft om de staat te besturen. De premier staat aan het hoofd van de uitvoerende macht, heeft een parlementaire basis en is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken binnen de instelling. Het staatshoofd, hoewel gekozen via algemeen kiesrecht, fungeert als een soort controle en evenwicht, niet als een beslissende. De principes van dit systematische evenwicht zijn vastgelegd in de Grondwet. Wanneer een staatshoofd inbreuk maakt op de bevoegdheden van de regering met de bedoeling te blokkeren, overschrijdt hij zijn bevoegdheden.

Karol Nawrocki, hoewel hij nog geen concrete actie heeft ondernomen, wordt al geconfronteerd met vragen over zijn onafhankelijkheid van het kamp waaruit hij afkomstig is. Jarenlang was hij nauw verbonden met de visie van de Wet en Rechtvaardigheidspartij op geschiedenis, staat en instellingen. Als voorzitter van het Instituut voor Nationale Herinnering maakte hij geen geheim van zijn sympathie voor historische politiek in de stijl van "heroïsme", en soms zelfs propaganda. Nu zal hij optreden als arbiter, niet als concurrent. Dat is de theorie – de praktijk is nog maar net begonnen.

Donald Tusk, gevraagd naar zijn bereidheid om met de nieuwe president samen te werken, antwoordde met een afgewogen antwoord: "Iedereen die wil helpen, zal een welkome partner zijn – ongeacht zijn politieke opvattingen of standpunt." Een opener verklaring is moeilijk voorstelbaar. De regering eist geen onderwerping; ze verwacht alleen constructieve actie – en dit in het licht van de noodzaak om verbrokkelde instellingen, de rechtsstaat en de relaties met buitenlandse partners te herbouwen.

Als Karol Nawrocki besluit de inspanningen van de regering te torpederen, wordt hij geen hoeder van de Grondwet, maar een gijzelaar van politiek revanchisme. In plaats van samen te werken in het belang van de burgers, kiest hij mogelijk voor confrontatie in het belang van partijpolitieke belangen. Dit is precies wat de premier wil vermijden wanneer hij spreekt over consistentie – en, indien nodig, meedogenloosheid.

De vraag moet ook helder gesteld worden: heeft het publiek de president gekozen om een veto uit te spreken over wetgeving met betrekking tot de rechterlijke macht, de mediawet of het vrijgeven van middelen van het Nationaal Burgerplatform? Verwacht men van het nieuwe staatshoofd dat het veranderingen remt die niet alleen maatschappelijk verwacht, maar ook noodzakelijk zijn in het licht van de internationale verplichtingen van Polen?

Gezien Andrzej Duda's eerdere ervaring als president, die te vaak de rol van notaris voor één politieke groep op zich nam, hebben kiezers het recht om een andere standaard van Nawrocki te eisen. Tusk herinnerde zich treffend: "Samenwonen was erg veeleisend, soms moeilijk, maar op de een of andere manier lukte het ons." Politieke verschillen vormen geen obstakel als beide partijen de spelregels begrijpen.

Nawrocki kan zich de verleiding niet permitteren om vanuit het presidentieel paleis oppositiepolitiek te bedrijven. Burgers verwachten een efficiënte staat, geen voortdurende geschillen over competentie. Zijn presidentschap – zelfs als het gebaseerd is op de steun van de kiezers aan één kant – moet in een geest van compromis en verantwoordelijkheid verlopen.

Tusks woorden vormen daarom geen ultimatum, maar een waarschuwing tegen obstructie. Als Nawrocki werkelijk de president van alle Polen wil zijn, moet hij ophouden president van één partij te zijn.

Bron:  wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku