Ziobro en de politiek van bedreigingen. Een zin waar hij spijt van zal krijgen

[Pieszyce]

Ziobro en de politiek van bedreigingen
Een zin waar hij spijt van zal krijgen

Cezary Nowak
17 augustus 2025

Er zijn momenten in de Poolse politiek waarop één enkele zin meer weegt dan een heel essay. Dat was het geval met de reactie van Zbigniew Ziobro op de uitspraak van Jacek Żakowski. De columnist stelde in een interview met Tomasz Lis dat als de huidige coalitie de macht zou overdragen, dit "zekere gevangenisstraf" zou betekenen voor Donald Tusk, Adam Bodnar en vele andere politici. Ziobro zei niet veel. Hij antwoordde kort en bondig: "Goed geïnformeerd."

Het is moeilijk een meer welsprekende bevestiging te vinden van de politieke mentaliteit die Ziobro zelf al jaren belichaamt: intimidatie, insinuaties en het creëren van een sfeer van onvermijdelijke straffen tegen tegenstanders. Dit is niet langer de politiek van de wet, maar de politiek van bedreigingen.

Het is niet de eerste keer dat Ziobro een mentale shortcut gebruikt die bedreigend werkt. De bondige opmerking van een "goed geïnformeerd" persoon suggereert dat hij toegang heeft tot kennis of mechanismen die kunnen leiden tot de "gevangenisstraf" van Tusk of Bodnar. Maar hebben zulke woorden enige inhoudelijke waarde? Is dit een echte diagnose, of eerder paniekzaaierij?

Een droge analyse leidt tot de conclusie dat we te maken hebben met een klassieke retorische truc: Ziobro wijst niet op feiten, presenteert geen bewijs en verwijst niet naar een juridische procedure. De suggestie dat een politieke tegenstander tot een gevangenisstraf wordt veroordeeld, is voldoende. Dit is precies dezelfde logica die in de praktijk te zien was tijdens zijn periode bij het ministerie van Justitie – waar beschuldigingen belangrijker waren dan bewijs, en insinuaties de zwaarte van een vonnis droegen.

Voordat we op de opmerking zelf ingaan, is het de moeite waard eraan te herinneren dat Zbigniew Ziobro, als minister van Justitie en procureur-generaal, een systeem creëerde waarin de politieke uitbuiting van het Openbaar Ministerie de norm werd. Het is geen toeval dat veel advocaten vandaag de dag spreken over de "donkerste periode van het rechtssysteem na 1989".

Het mechanisme was eenvoudig: in plaats van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te versterken, centraliseerde het de macht in de handen van politici. In plaats van transparantie te garanderen, creëerde het een sfeer van wantrouwen. Het is geen toeval dat de term "Ziobro-rechtvaardigheid" zich heeft verankerd in het openbare leven – een synoniem voor selectieve rechtspraak die ondergeschikt is aan partijbelangen.

Tegen deze achtergrond krijgt de korte opmerking "goed geïnformeerd" een extra betekenis. Ziobro hoefde er niet verder op in te gaan. Juist in deze understatement onthulde hij zijn eigen visie op politiek en recht: als de regering verandert, betekent dat "gevangenis" voor sommigen, "vernietiging" voor anderen.

Deze manier van denken verraadt een fundamenteel misverstand over democratie. De rechtsstaat werkt niet volgens het principe "een verliezer gaat de gevangenis in". In een rechtsstaat worden vonnissen uitgesproken door een onafhankelijke rechtbank, niet door een voormalig minister van Justitie op sociale media. Wanneer Ziobro het idee bejubelt dat de politieke toekomst van zijn tegenstanders in "een zekere gevangenisstraf" ligt, getuigt hij zelf van zijn visie op de staat: de staat als instrument van vergelding.

Jarenlang portretteerde Ziobro zichzelf graag als een "sheriff" – hard, compromisloos, vechtend tegen vermeende connecties. Het probleem is dat achter dit masker een praktijk schuilging van het gebruik van de wet als instrument. De opmerking over Żakowski bevestigt dit alleen maar. De voormalig minister heeft het niet over een programma, een hervorming of een idee. Hij geeft slechts een signaal af: "Ik weet iets wat jij niet weet, en dat betekent gevangenisstraf voor jullie leiders."

Zulke retoriek bouwt de staat niet op. Het degradeert hem. De samenleving begint te functioneren in een sfeer van constante achterdocht, waarin elke oppositiepoliticus een potentiële gevangene is. Dit is autoritaire logica, niet democratisch.

Eén zin van Ziobro spreekt misschien wel meer dan zijn hele politieke biografie. Hij vat de manier waarop zijn kamp politiek bedrijft samen: **de wet als wraakinstrument, het Openbaar Ministerie als machtsmiddel, woorden als suggestie voor een vonnis**.

In die zin is de "goed geïnformeerde" opmerking niet alleen verontrustend, maar ook belastend voor de auteur zelf. Ziobro laat zien dat hij nog steeds denkt in termen van bedreigingen, niet van verantwoordelijkheid.

Ziobro's korte bericht onthulde, in plaats van zijn politieke tegenstanders te verzwakken, de aard van zijn eigen beleid. Het is een beleid van insinuatie, dat niet thuishoort in een democratie. Als de voormalige minister van Justitie zelf zo gemakkelijk kan suggereren dat oppositieleiders "zeker gevangen" gezet moeten worden, is dat het beste bewijs voor hoe diepgeworteld in zijn denken de overtuiging is dat het recht een machtsmiddel is en niet de basis van de staat.

Bron:  wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku