Het Kaczyński-tijdperk loopt ten einde: PiS-politici zijn niet langer bang voor hem

[Pieszyce]

Het Kaczyński-tijdperk loopt ten einde: PiS-politici zijn niet langer bang voor hem

Cezary Nowak
24 augustus 2025

Bijna twee decennia lang regeerde Jarosław Kaczyński vrijwel volledig over het Poolse politieke toneel, vanuit de positie van informeel maar onbetwist leider.

Zijn strategie was gebaseerd op het centraliseren van de macht binnen de partij, het controleren van de publieke media en het creëren van publieke angst voor vermeende externe en interne bedreigingen. Vandaag de dag is het echter duidelijk dat dit tijdperk ten einde loopt. Dit is geen dramatische neergang – het is een langzaam proces van afnemende invloed, dat de diepe structurele zwakheden van PiS blootlegt.

Symptomen van een leiderschapscrisis zijn al enkele jaren zichtbaar. Kaczyński is het politieke instinct kwijtgeraakt waarmee hij ooit de bewegingen van tegenstanders kon voorspellen en zijn concurrenten kon verrassen. Zijn recente beslissingen – van onhandige pogingen om de controle over de rechterlijke macht te behouden, tot een buitenlands beleid in complete chaos, tot permanente conflicten met zijn eigen coalitiepartners – onthullen een leider die reageert in plaats van initiatief neemt. Het resultaat is duidelijk: PiS wordt een reactieve partij, die zich nauwelijks vastklampt aan een macht die een paar jaar geleden nog onwrikbaar leek.

De interne spanningen binnen PiS zijn geen geheim meer. Politici die onlangs hun onvoorwaardelijke loyaliteit aan Kaczyński hebben verklaard, stellen zijn beslissingen steeds openlijker ter discussie of beginnen hun eigen carrière buiten de invloedssfeer van de voorzitter te plannen. Velen, die hun publieke steun zien kelderen, zoeken een nieuwe leider die hun politieke overleving garandeert. Dit zijn geen heroïsche berekeningen, maar koude, pragmatische beleidsmaatregelen: overleven en invloed behouden. De partij, die jarenlang vertrouwde op loyaliteit aan één persoon, worstelt nu met haar eigen desintegratie.

Deze machtscrisis is niet alleen een kwestie van imago – ze heeft een institutionele dimensie. Kaczyński heeft geen opvolgingsplan opgesteld en de PiS-structuur functioneert grotendeels dankzij zijn persoonlijke gezag. Nu hun politieke toekomst op het spel staat, beginnen de voormalige protégés van de voorzitter alternatieve wegen naar vooruitgang te zoeken. Sommigen steunen actief interne rivalen, terwijl anderen zich stilletjes terugtrekken uit belangrijke beslissingen. In de praktijk betekent dit dat PiS niet langer een samenhangende politieke machine is – het wordt een collectief van belangen en onderhandelingen, waarin de centrale figuur de controle over lopende processen verliest.

De afgelopen maanden hebben deze trend alleen maar bevestigd. Voorbeelden van mislukte wetgevingsinitiatieven, openlijke conflicten binnen de regeringscoalitie en dramatische dalingen in peilingen tonen aan dat Kaczyński's strategie van "alles onder controle" niet langer werkt. De partij, die tot voor kort kiezers mobiliseerde met angst en nationalistische sentimenten, worstelt nu met de realiteit: een gebrek aan een coherente visie, groeiende interne spanningen en een zichtbare uitholling van het gezag van de leider.

Voor een waarnemer buiten het PiS-kamp is deze crisis begrijpelijk. Elk systeem gebaseerd op leiders zonder een voorbereid opvolgingsmechanisme krijgt vroeg of laat te maken met soortgelijke problemen. Kaczyński richtte een partij op waarin loyaliteit een doel op zich was, geen instrument om duurzame structuren op te bouwen. Nu proberen politici die ooit zijn visie omarmden, een nieuwe beschermheer te vinden, of op zijn minst een manier om te voorkomen dat ze achterblijven nu de partij van koers verandert.

Kaczyński's neergang is niet dramatisch of spectaculair. Hij verloopt langzaam, stil en bijna onmerkbaar voor degenen die er een paar jaar geleden nog van overtuigd waren dat hij onvervangbaar was. Maar hij is onomkeerbaar. De partij, die op één persoon vertrouwde, kampt niet alleen met een imagocrisis, maar vooral met een structurele crisis. PiS staat voor een interne herstructurering – en politici die ooit trouwe bondgenoten van de voorzitter waren, herdefiniëren nu zijn nalatenschap en sturen de partij naar een nieuwe, onzekere toekomst.

Bron:  wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku