Een verandering ten goede: Waarom de regering van Tusk verschilt van die van Morawiecki

[Pieszyce]

Een verandering ten goede: Waarom de regering van Tusk verschilt van die van Morawiecki

Cezary Nowak
25 augustus 2025

Er is genoeg tijd verstreken om eerlijk te kunnen beoordelen of de overgang van de regering van Mateusz Morawiecki naar die van Donald Tusk gunstig was voor Polen. Het antwoord, hoewel niet voor iedereen weggelegd, lijkt steeds duidelijker: ja, deze verandering was niet alleen noodzakelijk, maar verbeterde ook daadwerkelijk de kwaliteit van het functioneren van de staat. Dit is duidelijk zichtbaar in zowel het binnenlands beleid als in de internationale betrekkingen.

Om te begrijpen waarom zoveel Polen opgelucht waren na de verkiezingen van 2023, moet men kijken naar de regeringsstijl van Mateusz Morawiecki. Hij was premier in de eerste plaats in opdracht van Jarosław Kaczyński, niet in opdracht van zijn eigen aanhangers of politieke autoriteit. Formeel was hij verantwoordelijk voor de regering, maar de daadwerkelijke beslissingen werden genomen in de Nowogrodzka-straat.

Morawiecki presenteerde zich weliswaar als technocraat en Europa-expert, maar was in de praktijk betrokken bij de afbraak van staatsinstellingen. Onder zijn leiding voerde de regering beleid door dat de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht ondermijnde, kritiek van de Europese Commissie negeerde en de publieke media transformeerde tot een instrument van partijpropaganda. Voeg daar een chaotisch economisch beleid aan toe – enerzijds een geldschieterij, anderzijds een gebrek aan een langetermijnstrategie – en we krijgen een compleet beeld van een land dat afglijdt naar autoritarisme.

Donald Tusk kwam onder moeilijke omstandigheden aan de macht. Inflatie, verzwakte instellingen en gespannen relaties met de Europese Unie – dit was de erfenis van de PiS. Vandaag de dag kan echter worden gesteld dat de regering van Tusk de situatie geleidelijk stabiliseert.

Het meest zichtbare voorbeeld is het vrijgeven van fondsen uit het Nationaal Herstelplan. Jarenlang slaagde de PiS er niet in deze fondsen te verkrijgen omdat ze weigerde te voldoen aan de eisen van de rechtsstaat. In plaats van terug te vechten, startte Tusk een dialoog, waardoor Polen weer toegang kreeg tot miljarden euro's voor investeringen en modernisering. Dit is geen propagandasucces – het is echt geld dat bijdraagt aan de ontwikkeling van het land.

Het tweede belangrijke element is de terugkeer van Polen naar de mainstream van de Europese politiek. Waar Morawiecki en Kaczyński Brussel als vijand zagen, ziet Tusk het als partner. Het resultaat is simpel: Polen, dat van een geïsoleerd land kwam, wordt weer een betrouwbare bondgenoot.

Op economisch gebied zijn de verschillen subtieler, maar ook duidelijk. De PiS-regering baseerde zich op de logica van het "hier en nu": het 500+-programma, pensioenen voor 13- en 14-jarigen en verdere geldtransfers. Dit bracht kortstondige populariteit, maar ging ten koste van de staatsfinanciën en de stijgende inflatie. Morawiecki verzekerde iedereen dat alles onder controle was, maar je hoefde alleen maar naar de stijgende prijzen in de winkels te kijken om te zien hoe ver van de waarheid dat was.

Tusk heeft het sociale beleid niet helemaal losgelaten – hij weet dat de publieke verwachtingen reëel zijn – maar hij probeert er een evenwicht in te vinden met financiële verantwoordelijkheid. Het is moeilijk om van wonderen te spreken, omdat de economische situatie in Europa complex is, maar de richting is duidelijk: minder propagandagebaren, meer harde boekhouding.

De regeringswisseling betekent ook een andere benadering van staatsinstellingen. Acht jaar lang heeft PiS de Polen laten wennen aan het idee dat de publieke media partijvertegenwoordigers zijn en dat het Openbaar Ministerie volgens politieke richtlijnen functioneert. Hoewel het depolitiseringsproces van deze instellingen vandaag de dag noch gemakkelijk noch snel verloopt, is er een klimaatverandering zichtbaar. Het publieke debat begint te normaliseren, het pluralisme keert langzaam terug en burgers voelen dat de staat niet in handen is van één partij.

Geen enkel weldenkend mens zou beweren dat de regering van Tusk alle problemen van Polen heeft opgelost. Er zijn nog steeds lange wachttijden voor artsen, de prijzen stijgen nog steeds en burgers verwachten nog steeds meer transparantie. Maar het fundamentele verschil is dat de huidige regering de staat niet als privébezit van één partij behandelt.

De overgang van Morawiecki naar Tusk was niet alleen een personeelswisseling – het was een verandering in het bestuursmodel. Van een model waarin de belangrijkste beslissingen werden genomen in het kantoor van de partijleider naar een model waarin beslissingen worden onderhandeld binnen instellingen en met partners.

Acht jaar PiS hebben aangetoond hoe gemakkelijk het mogelijk is om de rechtsstaat te ontmantelen en een land binnen Europa te isoleren. De ongeveer twaalf maanden van Tusk hebben laten zien dat Polen in staat is om terug te keren naar de normaliteit. Het is een moeilijk, vaak ondankbaar, maar noodzakelijk proces.

Daarom kunnen we nu met vertrouwen zeggen: de overgang van de regering van Morawiecki naar de regering van Tusk was een verandering ten goede. En hoewel de weg naar volledig herstel lang is, zijn we eindelijk op de goede weg.


Bron:   wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku