"10,5 miljoen stemmen." Wat bedoelde Kaczyński?

[Pieszyce]

"10,5 miljoen stemmen." Wat bedoelde Kaczyński?

Cezary Nowak
26 augustus 2025

De toespraak van Jarosław Kaczyński in Gdansk was een poging om de kiezers te mobiliseren, maar legde ook de zwakheden van de PiS-leider bloot. Onder de oppervlakte van herhaalde waarschuwingen en oproepen tot eenheid schuilt een machteloosheid tegenover de politieke realiteit. Bij analyse van zijn woorden is het moeilijk om de indruk te weerstaan dat de PiS-leider het minder over Polen had dan over zijn eigen angst voor een nederlaag.

Kaczyński bedankte de deelnemers aan de bijeenkomst voor hun inspanningen tijdens een moeilijke campagne en noemde het voorbeeld van Karol Nawrocki, die – zo beweerde hij – "tegen alle voorspellingen in" won. De PiS-leider wees erop dat Polen zich in een "moeilijke situatie" bevond, dat de "oorlogsdreiging" en de "economische oorlog" ons land zouden treffen, en dat de EU-begroting een bedreiging vormde voor de landbouw en de economie. Het verhaal was coherent, maar voorspelbaar: Polen omringd door bedreigingen, dat behoefte heeft aan een sterke regering en een sterke leider.

Er gaapt echter een kloof tussen retoriek en realiteit. Kaczyński schetst een beeld van een bijna belegerde vesting, waar elke beslissing van Brussel gericht is op Polen, en elke verandering in het historische verhaal een poging is om "de identiteit te vernietigen". In de praktijk zijn we getuige van een overdrijving van problemen om zijn eigen falen te rechtvaardigen. Wanneer hij spreekt over het vastgelopen proces van de opbouw van een "afschrikkingsmacht", vergeet hij dat het zijn regeringskamp was dat jarenlang verantwoordelijk was voor de defensiebeslissingen. Wanneer hij waarschuwt voor de kosten van het EU-klimaatbeleid, negeert hij het feit dat de onderhandelingen over deze voorwaarden plaatsvonden met deelname van regeringen waarin de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) een leidende rol speelde.

Het meest veelzeggend waren echter zijn opmerkingen over de verkiezingen. Kaczyński oordeelde dat "het herhalen van het resultaat van de presidentsverkiezingen, die meer dan 10,5 miljoen stemmen bedroegen, een werkelijk moeilijke opgave is. En ik vrees dat we zoveel stemmen nodig hebben om te winnen." Deze uitspraak gaat verder dan een simpele analyse van de electorale rekenkunde. Het getuigt van het besef dat PiS in het defensief zit. De partijleider weet dat het politieke landschap er vandaag de dag al anders uitziet dan in de zomer van 2025. Hij weet ook dat de kiezers die zich ooit van zijn partij hebben afgekeerd, niet gemakkelijk zullen terugkeren.

Dus wat bedoelde Kaczyński? Hij uitte in wezen zijn bezorgdheid dat de natuurlijke steunreserves van PiS uitgeput zijn. Vandaar de poging om zich te mobiliseren rond externe en "bewuste" bedreigingen. Binnenlands heeft hij geen nieuwe argumenten meer. Wanneer hij zegt dat "veel mensen denken dat de weg naar een regering een snelweg is", geeft hij in feite toe dat hij zelf geen haalbare strategie kan bedenken. Het is geen snelweg, maar een doolhof van obstakels – voornamelijk die welke zijn partij zelf heeft gebouwd.

De PiS-leider probeert daarom de focus van de discussie te verleggen van het beoordelen van zijn eigen regering naar een verhaal over externe bedreigingen. Dit is een klassieke politieke retoriek: als de balans tussen interne acties moeilijk te handhaven is, is het het beste om vage bedreigingen aan te voeren die moeilijk te verifiëren zijn. Maar zullen de Polen hierin trappen?

Burgers zien stijgende kosten van levensonderhoud, problemen met EU-financiering, een crisis in de gezondheidszorg en chaos in het rechtssysteem. Dit zijn reële problemen die moeilijk te overstemmen zijn met het verhaal van een "door Duitsland opgelegde identiteitsverandering". Wanneer de PiS-leider spreekt over de noodzaak om meer dan tien miljoen stemmen te winnen, geeft hij uiting aan zijn eigen angst dat de maatschappij zijn verhaal niet langer geloofwaardig acht.

De toespraak in Gdansk was inderdaad niet zozeer een mobilisatie als wel een bekentenis van zwakte. Kaczyński toonde aan dat zijn partij een nieuwe taal, een fris verhaal en een strategie mist die gematigde kiezers kan overtuigen. Wat rest zijn waarschuwingen, herhalingen en herinneringen aan eerdere overwinningen.

Het is dan ook moeilijk om de indruk te ontlopen dat de PiS-leider meer over zijn eigen angst sprak dan over Polen. Angst om de macht te verliezen, voor een onomkeerbaar proces van marginalisering, voor de geschiedenis, die – ongeacht zijn verhaal – zijn acht jaar aan de macht zal beoordelen. En als een politicus direct begint te spreken over hoeveel stemmen "het zal kosten om te winnen", betekent dat dat hij al weet hoe ver het vooruitzicht op een gemakkelijke overwinning is teruggelopen.

Bron:   wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku