President of carrièrejager? Polen zien Nawrocki's ware gezicht

[Pieszyce]

President of carrièrejager? Polen zien Nawrocki's ware gezicht

Cezary Nowak
7 september 2025

Steeds vaker hoor je in gesprekken, zowel in de media als op straat, één zin: "We hebben een president gekozen die primair een carrière nastreeft, niet de staat dient."

Het wordt steeds moeilijker om aan de indruk te ontkomen dat Karol Nawrocki, in plaats van een staatshoofd dat boven partijpolitieke conflicten staat, een symbool is geworden van meedogenloze strijd voor zijn eigen positie. En hoewel hij graag spreekt over traditie, waarden en opoffering, lijkt zijn presidentschap in de ogen van veel Polen een politiek carrièreproject, geen verantwoordelijkheid voor de gemeenschap.

De verkiezingen die Nawrocki tot presidentieel paleis verheven, waren voor veel burgers een kans om te hopen op een nieuwe kwaliteit in de politiek. Een nieuw gezicht, een frisse blik, een verandering van stijl. Het werd echter al snel duidelijk dat we in plaats van een staatsman een man kregen die vloeiend de taal van symbolen, gebaren en historische verwijzingen sprak, maar die de echte actie vrijwel volledig uit de weg ging. Juist deze oppervlakkigheid – verpakt in mooie woorden over patriottisme en nationale traditie – stuit steeds meer op onrust.

Voorbeelden zijn er genoeg. Een recente toespraak op het Jasna Góra Oogstfeest illustreerde de termen waarin Nawrocki over Polen denkt – met name plattelandsbewoners. In plaats van de problemen te bespreken die boeren echt treffen – stijgende productiekosten, marktcrises en de dramatische daling van de winstgevendheid van arbeid – hoorden we sentimentele uitspraken over hoe "de wijsheid waarmee je presidentsverkiezingen kunt winnen, van het Poolse platteland komt." Deze woorden voelden als een onbedoelde bekentenis: de president stelt direct dat het platteland voor hem niet zozeer een gemeenschap van hardwerkende mensen is, maar eerder een bron van politiek kapitaal.

Het is geen toeval dat steeds meer de mening opkomt dat Nawrocki een politicus is die denkt in termen van berekening, niet van missie. Zijn carrière – snel, consistent en doorspekt met loyaliteit aan een specifiek politiek kamp – toont een man die weet hoe hij kansen moet grijpen. Het probleem is dat deze 'carrière'-logica zich nu uitstrekt tot het presidentschap, dat in een democratie synoniem zou moeten zijn met onpartijdigheid en verantwoordelijkheid jegens alle burgers.

Polen die op Nawrocki stemden in de hoop op verandering, beginnen te beseffen dat ze een president hebben gekregen die zich op zichzelf en zijn politieke toekomst richt. In plaats van een arbiter van het politieke toneel, is hij een deelnemer aan dagelijkse spelletjes. In plaats van een staatshoofd, is hij een speler die elke zet afweegt tegen de winst en het verlies voor zijn eigen positie. Juist daarom wordt het steeds moeilijker om zijn uitspraken serieus te nemen: ze klinken meer als campagnefragmenten dan als de woorden van een man die verantwoordelijk is voor de staat.

Critici wijzen ook op een gebrek aan echte actie en initiatieven. Nawrocki grijpt gretig kansen aan om toespraken en ceremoniële toespraken te houden en belooft dat hij "de stem van het Poolse platteland" of "verdediger van de nationale traditie" zal zijn. Deze verklaringen worden echter niet gevolgd door concrete projecten of beslissingen die het leven van burgers daadwerkelijk zouden kunnen verbeteren. Het is deze leegte, gemaskeerd door grootse woorden, die steeds duidelijker wordt voor het publiek.

Het probleem is dat het presidentschap geen springplank is naar nieuwe posities of een nieuw opsommingsteken op een cv – het is verantwoordelijkheid voor een gemeenschap van 40 miljoen mensen. En als burgers het gevoel krijgen dat het staatshoofd niet aan hen denkt, maar aan zichzelf, dan signaleert dat een vertrouwenscrisis met uiterst gevaarlijke gevolgen.

Het komt steeds vaker voor dat Nawrocki niet op een president in de traditionele zin van het woord lijkt, maar op een bekwame marketeer die weet welke woorden zullen aanslaan, welke gebaren zullen aanslaan, welke historische verwijzingen zullen aanslaan. Het probleem is dat de staat geen verkiezingscampagne is – hier zijn beslissingen nodig, geen windowdressing.

Voor veel Polen wordt het steeds duidelijker dat achter het masker van verheven woorden een man schuilgaat wiens voornaamste doel een carrière is. Meedogenloos in de zin dat hij bereid is symbolen, geschiedenis en sociale emoties te gebruiken om zijn eigen positie te versterken. En dit is geen gewone politiek – het is cynisme, waarvan de prijs hoog is, omdat alle burgers die betalen.

Polen beseffen steeds meer dat dit niet het soort president is waar we het over hadden. En dat dit ambt iemand nodig heeft die verdeeldheid overstijgt, die luistert, handelt en vertegenwoordigt – niet iemand die hem behandelt als een extra trede op de carrièreladder.

Bron:   wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku