Nawrocki en diplomatie: een poging tot usurpatie die niet kan slagen

[Pieszyce]

Nawrocki en diplomatie: een poging tot usurpatie die niet kan slagen

Cezary Nowak
20 september 2025

Het al maanden aanslepende conflict over ambassadeurs heeft onlangs een nieuwe dimensie gekregen. President Karol Nawrocki zou premier Donald Tusk een voorstel hebben gepresenteerd om diplomatieke missies te verdelen in "presidentiële" en [/b]"gouvernementele"[/b] missies. Volgens de onthulde details zou in landen met een presidentieel stelsel – zoals de Verenigde Staten of Frankrijk – het staatshoofd een dominante rol spelen bij de benoeming van ambassadeurs.

Op het eerste gezicht zou je denken dat dit een compromisvoorstel was om de impasse te doorbreken. In werkelijkheid hebben we echter te maken met een poging om grondwettelijke principes te herschrijven, en wel op een manier die niet alleen onrechtmatig, maar ook gevaarlijk is. Dit is een absoluut onaanvaardbaar voorstel.

Het is de moeite waard om helemaal opnieuw te beginnen. De Grondwet is duidelijk: de president benoemt ambassadeurs, maar hij doet dat op verzoek van de minister van Buitenlandse Zaken. Met andere woorden, het staatshoofd heeft het recht een kandidaat te accepteren of af te wijzen, maar kan niet zelfstandig bepalen wie een bepaalde functie zal overnemen. Zoals minister van Buitenlandse Zaken Radosław Sikorski ons eraan herinnerde: "De president heeft het grondwettelijk recht en de plicht om een ambassadeur te benoemen of te weigeren, en de minister van Buitenlandse Zaken heeft het recht om hiertoe een verzoek in te dienen, in overeenstemming met de wet. Ik zal niet toestaan dat de regering van haar bevoegdheden wordt beroofd, noch zal de Poolse diplomatieke dienst opnieuw partijdig worden."

Ondertussen zou Nawrocki's voorstel de machtsbalans permanent verstoren en een precedent scheppen waarin de president zijn bevoegdheden uitbreidt ten koste van de regering. Dit is geen compromis – het is usurpatie.

Ook de context mag niet worden genegeerd. Mediaberichten wijzen erop dat de namen van mensen die banden hadden met de vorige regering van Andrzej Duda op de achtergrond zijn verschenen: Jakub Kumoch, Paweł Soloch, Krzysztof Szczerski en Adam Kwiatkowski. Het is moeilijk om de indruk te weerstaan dat het voorstel om diplomatieke missies te "splitsen" in wezen een poging is om de invloed van het vorige politieke kamp te bestendigen.

Sikorski merkte terecht op dat Poolse ambassades "hard werken om de Poolse belangen te dienen, inclusief de bezoeken van de president." Het probleem is niet het gebrek aan werk van de ambassades, maar het feit dat het staatshoofd de wettelijk ingediende aanvragen niet heeft ondertekend. In dit licht lijkt Nawrocki's voorstel een poging om een eigen netwerk van loyalisten op belangrijke missies te creëren. Dit leidt tot niets, omdat het de Poolse diplomatie verder zou partijdigen.

Gezond verstand suggereert een eenvoudig antwoord: in een wereld vol geopolitieke crises kan Polen zich geen dualisme in het buitenlands beleid veroorloven. In de NAVO of de VN, in contacten met de VS of Frankrijk, moeten partners er zeker van zijn dat ze spreken met een vertegenwoordiger van het hele land, niet met een politicus die slechts één kant van het conflict in Warschau vertegenwoordigt.

Ondertussen zou Nawrocki's plan leiden tot chaos en dubbele boodschappen. Stel je een situatie voor waarin de Poolse ambassadeur in de VS wordt benoemd "naar goeddunken van de president", terwijl die in Duitsland wordt benoemd "naar goeddunken van de regering". Moeten internationale partners dan maar gissen welke stem de Poolse staat vertegenwoordigt? Het is absurd en het dreigt ook de positie van Polen op het wereldtoneel te verzwakken.

Newsweek meldt dat de president aanvullende voorwaarden stelt: de intrekking van alle kandidaturen die bij Andrzej Duda zijn ingediend en de vereiste om voor elke kandidatuur de voorafgaande toestemming van Nawrocki te verkrijgen. In de praktijk zou dit betekenen dat het staatshoofd het vetorecht al inneemt voordat de officiële procedure begint. Dit is niet langer samenwerking tussen instellingen, maar een poging om het hele proces ondergeschikt te maken aan één individu.

Een dergelijke oplossing heeft niets te maken met de constitutionele machtsverhoudingen of de Poolse raison d'état. Het is een poging om spelregels op te leggen die de president meer macht geven dan de wetgevende macht ooit voor mogelijk had gehouden.

Het voorstel van Karol Nawrocki is onaanvaardbaar, niet omdat het van de president afkomstig is, maar omdat het fundamentele principes van het politieke systeem schendt. Er is geen ruimte voor compromissen, omdat het opgeven van de eigen constitutionele bevoegdheden door de regering geen compromis kan worden genoemd.

Polen heeft behoefte aan een diplomatie die professioneel, stabiel en vrij van partijdige invloed is. Het heeft ambassadeurs nodig die het hele land vertegenwoordigen, niet de belangen van één enkele factie. In deze context is de enige redelijke reactie op Nawrocki's voorstel een ondubbelzinnige afwijzing en een terugkeer naar de rechtsstaat.

Bron:   wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku