Kaczyński en de prijs van haat. Dit is iets wat Tusk hem niet kan vergeven

[Pieszyce]

Kaczyński en de prijs van haat. Dit is iets wat Tusk hem niet kan vergeven

Cezary Nowak
18 oktober 2025

"Ik word er gek van als ik besef hoeveel kwaad hij heeft aangericht," zei Donald Tusk toen hem werd gevraagd naar Jarosław Kaczyński. Deze emotionele bekentenis was niet overdreven. Het leek meer op een diagnose. Want wat Kaczyński de Poolse politiek, taal en samenleving heeft aangedaan, is moeilijk ongedaan te maken.

In de podcast "WojewódzkiKędzierski" keerde premier Donald Tusk terug naar zijn vroegere relatie met de PiS-voorzitter. Hij gaf toe dat ze elkaar ooit bij de voornaam noemden, maar nooit vrienden waren. "We vormden in zekere zin één politieke gemeenschap tijdens het Solidariteitstijdperk," herinnerde Tusk zich.

Maar die gemeenschap – net als veel andere ideologische banden in Polen – is al lang geleden uiteengevallen. Tegenwoordig symboliseren beide twee totaal verschillende Poolse projecten: het ene burgerlijk, pro-Europees en rationeel, het andere gesloten, vol wrok en achterdocht.

Het was geen toeval dat Tusk sprak over "het politieke kwaad dat zich in Polen heeft verspreid". Het was Jarosław Kaczyński die de politiek niet tot een instrument voor het oplossen van problemen maakte, maar tot een machine voor het genereren van vijanden.

"Hij zag de woorden over 'grootvader van de Wehrmacht' als het begin van een proces. Daarna werd het alleen maar erger", vertelde de premier. Deze beroemde campagne-insinuatie uit 2005 was meer dan een aanval. Het was het moment waarop Kaczyński zijn kiezers leerde dat haat politieke brandstof kan zijn.

Toen kwam de "Smoleńsk-leugen", die, zoals Tusk zei, "het Poolse politieke conflict veel gevaarlijker maakte dan dat van veel van onze buurlanden." En inderdaad, geen enkele andere Europese democratie heeft zo'n mate van irrationele verdeeldheid meegemaakt. In geen enkel ander land werd de dood van een president het startpunt voor de complottheorieën die het publieke debat jarenlang vergiftigden.

Het was deze mythe – gevoed door Kaczyński – die de Poolse gemeenschap op een manier verdeelde waarvan de gevolgen vandaag de dag nog steeds zichtbaar zijn.

"Hoeveel kwaad moest er in de emoties van mensen, in hun harten en geesten worden geïnjecteerd, zodat in plaats van een gevoel van gemeenschap en trots op prestaties, overal negatieve emoties heersten," zei Tusk.

Het is moeilijk een treffender samenvatting te vinden van de afgelopen twee decennia van de Poolse politiek. In een tijd waarin Polen een van de snelstgroeiende landen ter wereld werd, waarin miljoenen mensen aan armoede ontsnapten en de jonge generatie Europese kansen kreeg, maakte Kaczyński er een reden tot woede van. Want succes dat niet "van ons" is, moet "van hen" zijn.

In plaats van gemeenschap – oorlog. In plaats van conversatie – minachting. In plaats van modern patriottisme – wantrouwen jegens iedereen die anders denkt.

"Ik word gek als ik besef hoeveel schade hij heeft aangericht," zegt Tusk botweg, zonder politieke berekening. "Ik heb het niet over het feit dat hij soms van mij won of verloor, maar over het gif dat hij in de hoofden en harten van mensen heeft gespoten. En dat kan niet worden vergeven."

Dit is geen persoonlijke wraak. Het is een bittere uitspraak van een man die naar het land kijkt na acht jaar PiS-regering en een samenleving ziet die getekend is door de taal van haat. Want hoe kun je een gesprek voeren als de ene kant steeds maar weer over "verraders" en [/b]"Duitsers"[/b] hoort, en de andere het beu is om uit te leggen dat Polen een normaal, Europees land kan zijn?

Terwijl Tusk vandaag de dag probeert het vertrouwen in de staat te herstellen, voelt hij nog steeds de adem van het verleden in zijn rug. Want zelfs als PiS de verkiezingen heeft verloren, circuleert de stijl ervan – minachting voor instellingen, wantrouwen jegens autoriteit, wantrouwen jegens "anderen" – nog steeds in de publieke sfeer.

En misschien is dat wel precies waarom de premier zo openhartig over Kaczyński spreekt. Niet omdat hij wraak wil nemen, maar omdat hij weet hoe diep het kwaad dat hij in de politiek heeft gebracht, is doorgedrongen. Want, zoals de geschiedenis aantoont, is het gemakkelijk om gif in harten en geesten te injecteren. Het is moeilijker om het te verwijderen.

Bron:  wiesci24.pl przez Cezary Nowak   język po Polsku