Żurek heeft gelijk. Het is tijd om een einde te maken aan straffeloosheid

[Pieszyce]

Żurek heeft gelijk. Het is tijd om een einde te maken aan straffeloosheid

Cezary Nowak
20-10-2025

De minister van Justitie herinnert ons eraan dat vrijheid van meningsuiting niet betekent dat je vrij bent van verantwoordelijkheid. En dat in Polen een carrière niet langer gebaseerd kan zijn op woede en angst.

"Het lijkt erop dat Bąkiewicz de politieke verantwoordelijkheid draagt voor dit soort gedrag", zei Waldemar Żurek na het incident voor het kantoor van het Burgerplatform. Het incident, dat in een tragedie had kunnen eindigen – een fles brandbare vloeistof die tegen een deur werd gegooid – werd een keerpunt in de discussie over de grenzen van politieke agressie. Voor het eerst zegt een vertegenwoordiger van de regering openlijk: haatzaaien is geen kwestie van smaak, maar van openbare veiligheid.

De 44-jarige Krzysztof B., die eerder bekend was om zijn bedreigingen tegen premier Donald Tusk, is niet alleen een symbool van geweld geworden, maar ook een product van een politieke cultuur waarin agressie en minachting jarenlang werden beschouwd als uitingen van patriottisme. Minister Żurek probeerde het niet te verbloemen: "Ik was geschokt. (...) Ik zie zijn uitspraken als zeer negatief. (...) Laten we dit soort gedrag niet steunen, want het lokt acties uit die zeer slecht kunnen aflopen."

Dit is een stem die het Poolse debat al lang nodig heeft. In een wereld waar elk woord een projectiel wordt, staat Żurek voor verantwoordelijkheid, niet voor politieke berekening. Hij laat zien dat een staat sterk kan zijn, niet door harder te schreeuwen, maar door te zeggen: "Genoeg."

Het gaat niet om één incident of één persoon. Robert Bąkiewicz is een symbool geworden van een tijdperk waarin geschreeuw de plaats innam van argumentatie en minachting van conversatie. Van fakkeltochten tot demonstraties met nep-zeisen, zijn activisme voedde de overtuiging dat woede een waarde op zich is. Żurek gaf bij deze gebaren de daad bij het woord: dit is geen politiek; het is de dreiging van maatschappelijke ineenstorting.

De minister sprak met koel realisme: "We moeten ons ervan bewust zijn dat het Openbaar Ministerie op bewijsmateriaal werkt, dus het zal moeilijk zijn om een causaal verband aan te tonen. Maar politieke verantwoordelijkheid bestaat." Deze uitspraak raakt de spijker op zijn kop. Zelfs als de wet het niet opmerkt, zou het publieke geweten het wel moeten opmerken.

In Polen, waar we al jaren gewend zijn aan onverschilligheid tegenover agressie, klinkt Waldemar Żureks stem als een terugkeer naar het gezond verstand. "We zullen niet toestaan dat anarchie Polen binnensluipt", voegde de minister eraan toe. Het gaat hier niet om machtsvertoon, maar om de wederopbouw van een staat die reageert voordat het te laat is.

Het is paradoxaal dat zulke voor de hand liggende woorden tegenwoordig controversieel zijn. Praten over verantwoordelijkheid voor je woorden wordt soms afgeschilderd als censuur. Maar juist dit gebrek aan verantwoordelijkheid leidt tot zelfcensuur – tot angst, tot agressie, tot het stilzwijgen van degenen die weigeren deel te nemen aan haat.

Wanneer Waldemar Żurek zegt dat hij "verontwaardigd" is, is dat geen emotionele reactie van een politicus. Dit is de diagnose van een man die ziet hoe woorden – vanaf de tribune, via microfoons, via online kanalen – het gedrag daadwerkelijk beginnen te veranderen. Dit is taalgebruik dat jarenlang minachting en vijandigheid heeft aangewakkerd.

Vandaag is het duidelijk dat dit kweken even bittere vruchten afwerpt als benzine.

Żurek herhaalt niet het "Tusk-narratief", zoals zijn tegenstanders hem beschuldigen. Hij herinnert ons er simpelweg aan dat een politieke gemeenschap niet kan bestaan zonder ethische normen. In die zin zijn zijn woorden een daad van moed – want het bestrijden van haatzaaierij is tegenwoordig geen modegril meer, maar een risico.

Dit gaat niet langer alleen over één minister en één incident. Het is een test voor de hele politieke klasse, of ze kunnen erkennen dat woorden meer gewicht in de schaal leggen dan likes en de emoties van de menigte.
Want als Polen een serieus land wil zijn, moet iemand eindelijk duidelijk zeggen: woorden kunnen doden – en we moeten er de verantwoordelijkheid voor nemen.

Die iemand, in ieder geval vandaag, is Waldemar Żurek.

Bron:   wiesci24.pl przez Cezary Nowak    język po Polsku