Vuur uit de Nowogrodzka-straat. Tusk zei wat we allemaal weten

[Pieszyce]

Vuur uit de Nowogrodzka-straat. Tusk zei wat we allemaal weten

Cezary Nowak
20 oktober 2025

Tusk heeft gelijk: wanneer de taal van de politiek een wapen wordt, haalt iemand uiteindelijk de trekker over. En Kaczyński leert Polen al jaren hoe ze met overtuiging kunnen haten.

"Bąkiewicz en Kaczyński moeten blij zijn", schreef Donald Tusk na melding te hebben gemaakt van de arrestatie van een man die probeerde brand te stichten in het gebouw aan de Wiejska-straat 12A in Warschau, waar het landelijke kantoor van het Burgerplatform is gevestigd.

Dit zijn krachtige woorden, maar in de context van de afgelopen maanden is het moeilijk een accuratere diagnose te vinden.

Want dit incident gebeurde niet in een vacuüm. Het was geen uitbarsting van individuele waanzin, maar het resultaat van een systematische haatcampagne, jarenlang aangevoerd door Jarosław Kaczyński.

De 44-jarige Krzysztof B., een inwoner van het district Łosice, bedreigde Donald Tusk al in mei met de dood. De zaak kwam voor de rechter met een aanklacht, maar een paar maanden later probeerde dezelfde man het hoofdkwartier van het Burgerplatform (PO) in brand te steken. Moet je echt een socioloog zijn om het verband te zien tussen de taal die rechts al jaren gebruikt en dergelijke daden?

"Wees niet bang voor de rechter, trek het onkruid eruit, gooi napalm zodat het niet teruggroeit", riep een spreker op een bijeenkomst die enkele dagen voor de aanval was georganiseerd door Robert Bąkiewicz en de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS). Jarosław Kaczyński luisterde tevreden. Hij protesteerde niet, distantieerde zich niet en veroordeelde niet. Dit verbale geweld is immers al jaren de brandstof voor zijn beleid.

Donald Tusk overdreef niet toen hij over "napalm" schreef. Het Poolse openbare leven staat al lange tijd in brand en de aanstichters doen alsof ze alleen maar rook zien. Het was PiS dat zijn aanhangers leerde dat een politieke tegenstander een vijand is die "tot het einde" verslagen moet worden. Het was Kaczyński die een wereld schiep waarin geen ruimte is voor meningsverschillen – er is alleen verraad, samenzwering en "deal".

De woorden over "de minderwaardige soort", "nationaal verraad" en "dierlijke elementen" waren niet toevallig. Het waren emotionele instructies over hoe je in de juiste richting moet haten. En vandaag de dag, wanneer iemand deze instructies te letterlijk neemt, gooit rechts de handdoek in de ring.

Na het incident op Wiejska 12A bewogen de PiS-media zich in een bekende richting: ze portretteerden de aanvaller als een "onstabiele burger", Tusk als een cynicus die "de tragedie politiek uitbuit". Het probleem is echter het tegenovergestelde: de politiek heeft cynisch menselijke emoties uitgebuit en is nu niet in staat daar verantwoordelijkheid voor te nemen.

Zoals Jerzy Pilch ooit schreef: "In Polen eindigt elk gebaar met een politieke verklaring." Onder Kaczyński is dit mechanisme een doctrine geworden – elk woord is bedoeld om emoties aan te wakkeren, elke crisis is bedoeld om te verdelen, en elke tegenstander is bedoeld om een "bedreiging voor de natie" te vormen.

Critici beschuldigen Tusk ervan "te emotioneel" te reageren. Maar hoe kun je anders reageren als de man die je met de dood bedreigde terugkeert om je kantoor in brand te steken?
Tusk sprak niet vanuit het perspectief van een politicus die op jacht is naar stemmen. Hij sprak als een burger die al acht jaar het doelwit is van een georkestreerde haatcampagne.

Zijn woorden – "Bąkiewicz en Kaczyński moeten tevreden zijn" – zijn geen persoonlijke beschuldiging. Ze vormen een aanklacht tegen een politieke cultuur waarin de leider van de regeringspartij jarenlang frustratie, minachting en een gevoel van missie heeft aangewakkerd.

Na de poging tot brandstichting in het kantoor van het Burgerplatform (PO) bleef de PiS-leider stil. Hij veroordeelde de daad niet, betuigde geen medeleven. Jarosław Kaczyński's stilte vandaag is luider dan welke verklaring dan ook. Het is de stilte van een man die weet dat zijn eigen woorden allang uit de hand zijn gelopen.

Want Kaczyński kan niet meer spreken behalve door middel van conflict. Hij bouwde een imperium op verdeeldheid – en nu is hij er zelf een gevangene van. Elk gebaar van verzoening zou hem zijn identiteit ontnemen.

Het is onduidelijk of het incident in de Wiejskastraat een keerpunt zal worden. Maar het wordt steeds duidelijker dat de Polen er genoeg van hebben. Genoeg van de woede op televisie, genoeg van de marsen die, in plaats van de onafhankelijkheid te vieren, vijanden uitschreeuwen. Genoeg van politici die debat verwarren met exorcisme.

Donald Tusk roept, in tegenstelling tot de propaganda van zijn tegenstanders, geen emoties op – hij benoemt ze. Hij laat zien dat achter elke "napalm" een specifiek gezicht en specifieke woorden schuilgaan. En elk daarvan heeft zijn gevolgen.

In tegenstelling tot Kaczyński heeft Tusk geen vuur nodig om te regeren. Hij hoeft alleen maar branden te kunnen blussen.

Bron:   wiesci24.pl przez Cezary Nowak    język po Polsku