Onafhankelijkheid in een jaar van onzekerheid. Tusk herinnert eraan wat 11 november vandaag werkelijk betekent

[Pieszyce]

Onafhankelijkheid in een jaar van onzekerheid
Tusk herinnert eraan wat 11 november vandaag werkelijk betekent

Cezary Nowak
10 november 2025

Elk jaar, met het naderen van 11 november, keert het Poolse publieke debat terug naar vragen over de betekenis en het belang van het vieren van de onafhankelijkheid. Deze keer is de context echter uniek. Europa staat voor oorlog, de Verenigde Staten gaan een verkiezingscyclus in en het politieke conflict in Polen – zij het in een nieuwe vorm – blijft intens. Onder deze omstandigheden publiceerde premier Donald Tusk een korte maar ondubbelzinnige boodschap op sociale media, een boodschap die het verdient om gelezen te worden als onderdeel van een breder discours over het land, zijn richting en zijn fundamenten.

"Een democratisch en wetgetrouw Polen, sterk in zijn economie en leger, geworteld in Europa en de westerse beschaving, solidair met Oekraïne in de strijd tegen Russische agressie, een trots en veilig Polen – dat is onze onafhankelijkheid vandaag", schreef de premier. De verklaring werd afgelegd enkele dagen voor de officiële festiviteiten, die dit jaar zullen plaatsvinden in aanwezigheid van Karol Nawrocki. Het is de symbolische inauguratie van een nieuwe praktijk en een nieuwe definitie van het vieren van nationale jubilea.

De Nationale Onafhankelijkheidsdag, die in 1989 opnieuw werd ingesteld, is al jaren een referentiepunt voor opeenvolgende regeringen. Hoewel deze feestdag zijn eigen ingesleten rituelen kent – de wisseling van de wacht bij het Graf van de Onbekende Soldaat, staatsonderscheidingen in het presidentieel paleis en officiële toespraken – verandert de interpretatie ervan afhankelijk van de politieke situatie en het publieke sentiment.

In die zin zijn Tusks woorden niet slechts een routinematig commentaar, maar een poging om een definitie van onafhankelijkheid te formuleren voor de moderne tijd. De premier beroept zich niet op pathos, maar eerder op een catalogus van waarden die de politieke oriëntatie van de staat moeten bepalen: democratie, de rechtsstaat, de Europese gemeenschap, economische modernisering en internationale solidariteit. Deze reeks slogans is de afgelopen jaren een centraal punt geworden in het Poolse debat – met name in de context van geschillen over de rechtsstaat en het beleid ten aanzien van Brussel.

Tusks bericht heeft ook een geopolitieke dimensie. Sinds 24 februari 2022 is het concept onafhankelijkheid niet langer slechts een historiografisch construct – het is de concrete ervaring geworden van een natie die vecht voor haar voortbestaan. De verwijzingen naar Oekraïne, solidariteit en de behoefte aan militaire en politieke steun geven aan dat de premier dit niet alleen als een morele verplichting ziet, maar ook als een strategische. "Onafhankelijkheid", lijkt Tusk te suggereren, is niet alleen een staat van bezittingen, maar ook een verplichting jegens anderen.

Het is ook een signaal aan het Westen dat het Poolse buitenlandse beleid geworteld blijft in een al lang bestaand paradigma: een sterke aanwezigheid in Europese structuren en een duidelijke toewijding aan democratische staten. De woorden over "geworteldheid in Europa en de westerse beschaving" zijn in deze context bijzonder belangrijk, omdat ze resoneren met jarenlange geschillen over de richting van de Europese integratie en de betrekkingen met EU-instellingen.

Tusk wijst echter ook op de binnenlandse sfeer. Zijn verwijzing naar een "democratisch en wetgetrouw Polen" is een duidelijke boodschap, verwijzend naar de huidige wetgeving en aangekondigde hervormingen. Tegen de achtergrond van de spanningen rond de rechterlijke macht en de staatsinstellingen in de afgelopen jaren, bouwt de premier een narratief op waarin onafhankelijkheid onlosmakelijk verbonden is met het functioneren van stabiele, transparante instellingen.

In die zin is onafhankelijkheid niet slechts een datum of een jubileum – het wordt een proces dat voortdurende aandacht vereist. Dit idee sluit aan bij de journalistieke traditie van de Tweede Poolse Republiek, waar staatssoevereiniteit niet uitsluitend werd opgevat als vrijheid van externe overheersing, maar als het vermogen om effectief een burgermaatschappij te besturen en te ontwikkelen.

Tusks bericht laat ook een verschuiving in de communicatie van de regering zien: minder confrontatie, meer verwijzingen naar gedeelde waarden. Of dit een blijvende verandering zal zijn, valt nog te bezien. Het feit dat de premier aan de vooravond van de feestdag slogans als solidariteit, Europees-zijn en de rechtsstaat benadrukt, kan echter worden gezien als een poging om de toon van nationale jubilea te herdefiniëren.

In een jaar vol spanningen en conflicten wordt de vraag "wat onafhankelijkheid vandaag de dag betekent" een vraag over de richting die het land opgaat. Tusks bericht is een van de eerste pogingen om hierop een antwoord te geven: modern, geworteld in het Westen, verenigd en gebaseerd op instellingen. Deze voorgestelde definitie zal, net als elk woord dat in de politiek wordt gesproken, onderwerp van debat zijn. Het is echter belangrijk om op te merken dat deze is opgesteld in een tijd waarin de Poolse politiek opnieuw probeert een gemeenschappelijke basis te vinden om haar eigen geschiedenis en toekomst te vertellen.

Bron:   wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku