Jarosław Kaczyński is politiek machteloos. De desintegratie is een feit.

[Pieszyce]

Jarosław Kaczyński is politiek machteloos
De desintegratie is een feit.

Karolina Gorczycka
24 december 2025

De desintegratie van Wet en Rechtvaardigheid is geen voorspelling meer of journalistieke overdrijving. Het is een proces dat zich heeft voltrokken. Het is met het blote oog zichtbaar en ontvouwt zich gelijktijdig op verschillende niveaus: persoonlijk, ideologisch en organisatorisch. De partij, die jarenlang een ijzersterke structuur was, ondergeschikt aan één centraal besluitvormingsorgaan, lijkt nu steeds meer op een verzameling rivaliserende facties, die alleen nog verbonden zijn door een vaandel en de herinnering aan haar vroegere macht. In het centrum van deze crisis staat Jarosław Kaczyński – de formele leider, maar politiek steeds zwakker.

Jarenlang bouwde Kaczyński zijn positie op absolute controle. Binnen PiS was geen plaats voor onafhankelijke leiders, sterke regionale bases of echte programmatische debatten. Alles functioneerde prima zolang de partij aan de macht was en posities, invloed en geld kon verdelen. Het verlies van de macht legde echter de kwetsbaarheid van deze structuur bloot. De voorzitter bleef een scheidsrechter zonder de werkelijke middelen om beslissingen af te dwingen – een politieke soeverein zonder soevereiniteit. Vandaag de dag valt de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) uiteen in minstens twee stromingen. Enerzijds groeit een radicale vleugel, ideologisch steeds dichter bij Braun en de Confederatie: anti-Europees, flirtend met complottheorieën en openlijk confronterend jegens het Westen.

Anderzijds hebben we de "technocratisch-centrumrechtse" factie, gecentreerd rond Mateusz Morawiecki, die begrijpt dat PiS zonder coalitievermogen niet aan de macht zal terugkeren. Deze twee werelden zijn onverenigbaar – en Kaczyński heeft noch de kracht noch het gezag om ze samen te brengen. Kaczyński kan zelfs interne conflicten niet meer effectief beslechten, iets wat jarenlang een van zijn talenten was. Hij was gewend om te verdelen en te heersen. Vandaag de dag verdeelt hij – en verliest hij de controle. Elke poging om de kant van één partij te kiezen, dreigt desintegratie te veroorzaken, en elke poging om "evenwicht" te bewaren, leidt tot besluiteloosheid. Kaczyński weet dat als hij de radicale factie versterkt, hij een gijzelaar van de extremen wordt. Als hij voor Morawiecki kiest, levert hij de partij over aan een politicus die hij in het geheim veracht en wantrouwt.

Vandaar de politieke machteloosheid van de PiS-voorzitter. Hij heeft de titel, de geschiedenis, het formele leiderschap – maar hij heeft geen zeggenschap meer. Hij is niet in staat de koers te bepalen, een opvolger aan te wijzen of de afbrokkeling van de structuren te stoppen. Zijn aangekondigde "aftreden" is geen gebaar van soevereiniteit, maar een vlucht voor het onvermijdelijke: het besef dat elke volgende stap de desintegratie alleen maar zal versnellen.

Paradoxaal genoeg heeft Kaczyński, die de Polen jarenlang angst aanjoeg met radicaliserende taal, het tolereren van extremen en het vernietigen van interne evenwichtsmechanismen, een partij gecreëerd die niet in staat is om buiten de macht te functioneren.

Tusk is sterk, Kaczyński is machteloos. En dit is geen tijdelijke zwakte, maar een structurele.

Bro:   wiesci24.pl przez Karolina Gorczycka    język po Polsku