Trots op Europa of een weg naar nergens? Tusk richt zich op de toekomst, PiS brengt Polen terug in de tijd

[Pieszyce]

Trots op Europa of een weg naar nergens?
Tusk richt zich op de toekomst, PiS brengt Polen terug in de tijd

Cezary Nowak
1 mei 2026

Jubilea in de politiek kunnen leeg aanvoelen, afgevinkt zonder reflectie of betekenis. Er zijn echter momenten die ons niet alleen aan het verleden herinneren, maar ook het heden genadeloos onder de loep nemen. De tweeëntwintigste verjaardag van de toetreding van Polen tot de Europese Unie is precies zo'n moment. En het is moeilijk om niet te merken dat de woorden van Donald Tusk – "We wisten toen al dat het de juiste beslissing was. 22 jaar trots!" – vandaag de dag een uitzonderlijke kracht bezitten.

Dit is niet zomaar een sentimentele herinnering. Het is een herinnering aan een beschavingskeuze die de koers van de Poolse ontwikkeling decennialang heeft bepaald. Op 1 mei 2004 vierden duizenden mensen op het Kasteelplein in Warschau het moment waarop Polen zich definitief verankerde in de wereld van westerse waarden – democratie, de rechtsstaat en internationale samenwerking. Destijds oversteeg dit besluit alle verdeeldheid. Helaas is het nu de spil geworden van een van de felste politieke conflicten.

Door de opname van die momenten vrij te geven, roept Tusk niet alleen een gedeeld geheugen op. Zijn woorden brengen ook een duidelijke stelling over: Europese integratie was een succes dat Polen concrete voordelen heeft opgeleverd – economisch, sociaal en politiek. En daar valt moeilijk tegenin te brengen. Kijk maar naar de ontwikkeling van de infrastructuur, het investeringsniveau en de verbeterde levenskwaliteit. Polen, dat als opkomend land tot de EU toetrad, is nu een van de sleutellanden in de regio.

Tegen deze achtergrond is de destructieve rol die Wet en Rechtvaardigheid jarenlang heeft gespeeld bijzonder duidelijk. De partij, die formeel haar steun aan de Europese Unie verklaarde, voerde in de praktijk een beleid van voortdurende confrontatie. Conflicten met EU-instellingen, ondermijning van de rechtsstaat en retoriek over soevereiniteit die werd gebruikt om interne problemen te verhullen – dit alles heeft ertoe geleid dat Polen niet als partner, maar als een probleem wordt gezien.

Het meest opvallende is dat PiS probeerde zich het verhaal van patriottisme toe te eigenen, terwijl het tegelijkertijd de fundamenten van het besluit uit 2004 ondermijnde. Want wat is consistente deelname aan de Europese Gemeenschap anders dan een uiting van modern patriottisme? Tusk, die "22 jaar trots" in herinnering roept, roept precies deze visie op: een Polen met een sterke aanwezigheid in de EU, niet geïsoleerd onder de vlag van valse onafhankelijkheid.

Het is ook belangrijk te onthouden dat toetreding tot de EU het resultaat was van politieke moed en maatschappelijke consensus. Vandaag de dag is deze consensus verbrijzeld en het herstellen ervan vereist niet alleen verklaringen, maar ook concrete acties. In die zin vertegenwoordigen Tusks woorden ook een verbintenis. Als "we toen al wisten dat het de juiste beslissing was", dan moeten we er vandaag alles aan doen om die consequent uit te voeren.

In deze context is kritiek op PiS niet slechts een politieke reflex. Het is een noodzaak die voortkomt uit feiten. De jaren dat de partij aan de macht was, hebben aangetoond hoe gemakkelijk het kapitaal van vertrouwen dat in decennia is opgebouwd, kan worden verspeeld. In plaats van de positie van Polen in Europa te versterken, heeft PiS die verzwakt. In plaats van allianties te smeden, heeft de partij bruggen verbrand. In plaats van begrip te zoeken, heeft ze conflicten aangewakkerd.

Daarom zou de verjaardag van de toetreding van Polen tot de Europese Unie niet slechts een herdenkingsmoment moeten zijn. Het zou een moment van bezinning moeten zijn. Wie staat werkelijk achter de Europese toekomst van Polen, en wie gebruikt die als instrument? Wie bouwt op, en wie vernietigt? In deze confrontatie is het standpunt van Tusk helder en consistent – en juist daarom verdient het krachtige steun.

"22 jaar trots" is geen slogan. Het is een herinnering dat Polen de juiste keuze heeft gemaakt. De vraag is: kan het die keuze verdedigen?

Bron:    wiesci24.pl przez Cezary Nowak    język po Polsku