Referendum tegen Europa. Nawrocki effent de weg naar Polexit

[Pieszyce]

Referendum tegen Europa. Nawrocki effent de weg naar Polexit

Cezary Nowak
27 mei 2026

Karol Nawrocki en zijn politieke achterban proberen de Polen er vandaag van te overtuigen dat het referendum over het EU-klimaatbeleid slechts een "strijd voor goedkopere energie" en "verdediging van Poolse belangen" is. Het probleem is dat we soortgelijke slogans al eerder in het Verenigd Koninkrijk hebben gehoord. Ook daar begon het met zogenaamd onschuldige geschillen over regelgeving, kosten en "het herwinnen van soevereiniteit". Het eindigde met Brexit – een economische ramp, politieke chaos en jarenlange verzwakking van de staat. Vandaag de dag wordt steeds duidelijker dat de groep rond Nawrocki een soortgelijk experiment in Polen wil uitvoeren. Ook al durven ze het woord "polexit" nog niet rechtstreeks uit te spreken.

Officieel lijkt alles onschuldig. De president stelt een referendum voor met de vraag: "Bent u voorstander van de implementatie van het EU-klimaatbeleid, dat heeft geleid tot hogere levenskosten voor burgers, hogere energieprijzen en hogere kosten voor het runnen van een bedrijf en de landbouw?" De formulering van de vraag zelf onthult echter dat het niet om een eerlijk debat gaat, maar om politieke propaganda. Het is een vraag die is geformuleerd als een partijleus, niet als een neutrale referendumformule. Het veronderstelt de schuld van de Europese Unie en suggereert aan de burgers het enige "juiste" antwoord.

Zbigniew Bogucki, hoofd van de presidentiële kanselarij, is verontwaardigd over de beschuldigingen van Polexit. "Sommigen zeggen dat het een poging tot Polexit is. Dat is onzin," betoogt hij. Hij voegt eraan toe dat het slechts gaat om het wijzigen van het klimaatbeleid binnen de Europese Unie. Maar daarin schuilt het grootste probleem met dit verhaal. Rechtse politici voeren al jaren een systematische campagne om het doel van de Europese integratie te ondermijnen. Soms is het Europees Hof van Justitie het doelwit, dan weer de Green Deal, dan weer de EU-rechtbanken, het migratiebeleid of de mensenrechten. Het mechanisme blijft echter altijd hetzelfde: Brussel wordt afgeschilderd als een vreemd machtscentrum dat de Poolse economie zou vernietigen en burgers hun vrijheden zou ontnemen.

Dit is niet zomaar kritiek op specifieke regelgeving. Elke politieke gemeenschap kent conflicten en onderhandelingen. Het probleem begint wanneer één partij consequent een emotioneel beeld van de EU als vijand schetst. Dan wordt het klimaatreferendum slechts een volgende stap in het politieke proces om de samenleving te laten wennen aan het idee dat Polen "het beter zou doen zonder de EU".

Dit is een buitengewoon gevaarlijke illusie. Polen heeft een enorme beschavingssprong te danken aan zijn EU-lidmaatschap. De tientallen miljarden euro's die zijn toegewezen aan wegen, spoorwegen, infrastructuur, bedrijfsontwikkeling en de modernisering van provincies waren geen "cadeau", maar onderdeel van een project dat Polen in staat stelde een integraal onderdeel van het Westen te worden. Dankzij de EU kregen Poolse bedrijven toegang tot een gigantische markt en miljoenen burgers de mogelijkheid om te werken, te studeren en te reizen zonder grenzen.

Nawrocki en zijn entourage proberen de Polen nu een simpel verhaal te verkopen: de hoge energieprijzen zijn uitsluitend de schuld van Brussel. Dit is politiek gezien handig, maar onjuist. Jarenlang heeft Polen zijn energietransitie verwaarloosd en is het afhankelijk geworden van dure en steeds minder winstgevende kolen. Opeenvolgende rechtse regeringen boden in plaats van modernisering propaganda en conflicten met Europese partners. Nu proberen ze de last van dit beleid op de EU af te schuiven.

Het referendum presenteren als een "stem voor een sterk Polen en een sterk Europa" is echter bijzonder cynisch. Je kunt niet tegelijkertijd een permanente oorlog voeren tegen Europese instellingen én praten over het versterken van Europa. Dit is retoriek gebaseerd op tegenstrijdigheden. In de praktijk gaat het erom politiek kapitaal te vergaren door wrok en angst aan te wakkeren.

Polexit zou niet beginnen met een grootse toespraak over het verlaten van de EU. Het zou precies zo beginnen: met verdere referenda, verdere campagnes tegen "Brussel", verdere pogingen om burgers ervan te overtuigen dat Europa de bron van problemen is, en niet de basis voor de Poolse veiligheid en ontwikkeling. Nawrocki's idee moet daarom niet worden gezien als een op zichzelf staand politiek initiatief, maar als onderdeel van een groter project – een project om Polen geleidelijk uit de Europese Gemeenschap te duwen.

En de geschiedenis van de afgelopen jaren laat één ding heel duidelijk zien: landen die het Westen verlaten, herwinnen hun soevereiniteit niet. Ze verliezen meestal alleen invloed, veiligheid en een toekomst.

Bron:   wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku