Smoleńsk als gemoedstoestand: Jarosław Kaczyński raakt steeds verder verwijderd van de werkelijkheid

[Pieszyce]

Smoleńsk als gemoedstoestand: Jarosław Kaczyński raakt steeds verder verwijderd van de werkelijkheid

Cezary Nowak
10 juni 2026

Zestien jaar zijn verstreken sinds de ramp in Smoleńsk. In die tijd zijn er commissies, subcommissies, rapporten, deskundigenadviezen en duizenden publicaties verschenen. Acht jaar lang had Wet en Rechtvaardigheid de volledige macht in handen en controleerde het openbaar ministerie, de geheime diensten en de meeste staatsinstellingen. Toch blijft Jarosław Kaczyński hetzelfde verhaal vertellen. Een verhaal dat steeds meer op een politieke obsessie lijkt dan op een poging om de waarheid te achterhalen.

Tijdens een andere maandelijkse herdenking van Smoleńsk herhaalde de PiS-voorzitter zijn beschuldigingen. Hij sprak over "Poetins misdaad", "de misdaad van Rusland en zijn Poolse collaborateurs" en noemde de ramp de "aanval op Smoleńsk". Daar zou niets nieuws aan zijn geweest, ware het niet voor de toon van zijn toespraak. Kaczyński verkondigde niet alleen opnieuw zijn eigen versie van de gebeurtenissen als de enige acceptabele. Hij ging veel verder.

Verwijzend naar degenen die zijn toespraak verstoorden, verklaarde hij dat ze "Rusland dienen" en misschien wel "complete idioten" zijn die niet begrijpen wat ze doen. Dit is niet langer een simpel politiek conflict. Het is een poging om elke tegenstander af te schilderen als onderdeel van een grootschalige samenzwering tegen Polen.

Het meest verontrustend waren echter zijn woorden over de toekomst. Kaczyński kondigde aan dat na de regeringswisseling zou worden uitgelegd "wat hen motiveerde, met wie ze verbonden zijn, wie hen betaalde en welke straffen ze zullen moeten ondergaan." Hij voegde eraan toe dat deze zaak zou worden behandeld door "onafhankelijke rechtbanken, onder leiding van voorzitters die de leiding over deze rechtbanken zouden moeten hebben."

Deze uitspraak zou alarmbellen moeten doen rinkelen bij iedereen die de rechtsstaat serieus neemt.

Hoe moet deze aankondiging precies worden geïnterpreteerd? Burgers oefenen hun recht op protest uit. Ze begaan geen misdaad. Er is geen bewijs geleverd van hun banden met buitenlandse inlichtingendiensten. Ze zijn niet aangeklaagd. Toch kondigt de leider van de grootste oppositiepartij nu al aan dat ze onderzocht, onder de loep genomen en gestraft zullen worden zodra hij aan de macht komt.

Dit klinkt meer als een politieke dreiging dan als een verklaring van toewijding aan de democratie.

Nog raadselachtiger is Kaczyński's overtuiging dat de uitkomst van dergelijke procedures van tevoren bekend is. In een normale staat onderzoeken rechtbanken de feiten en vellen ze vonnissen op basis van bewijs. In de visie van de PiS-leider lijkt alles eenvoudiger. Eerst wijst een politicus de schuldigen aan, vervolgens voeren de "juridische" aanklagers het onderzoek uit en daarna leiden de "echte" voorzitters de rechtszittingen.

Het is moeilijk om de indruk te weerstaan dat Jarosław Kaczyński steeds meer opereert in een realiteit die uitsluitend voor zijn eigen doeleinden is gecreëerd. In deze realiteit blijft de vliegtuigcrash van zestien jaar geleden een moordaanslag, ondanks het gebrek aan bewijs dat de publieke opinie zou kunnen overtuigen. Elke criticus is een Russische agent of een nuttige idioot. De politie die de openbare orde moet handhaven, wordt onderdeel van een ongedefinieerd 'front'. En gewone burgers die hun ongenoegen uiten, worden verheven tot de status van deelnemers aan een hybride oorlog.

Dit is niet langer de taal van een politicus die anderen probeert te overtuigen. Het is de taal van iemand die zich steeds meer terugtrekt in zijn eigen bubbel.

De paradox is dat juist dit soort retoriek de herinnering aan de slachtoffers van de ramp in Smoleńsk het meest schaadt. In plaats van reflectie hebben we voortdurende politieke mobilisatie. In plaats van vragen hebben we kant-en-klare antwoorden. In plaats van feiten hebben we beschuldigingen. In plaats van respect voor pluralisme hebben we het aanwijzen van nieuwe vijanden.

Jarosław Kaczyński was ooit een politicus die de onderwerpen van het publieke debat kon dicteren. Tegenwoordig lijkt hij steeds meer een eenzame strijd met de werkelijkheid te voeren. Elke maand brengt nieuwe beschuldigingen, nieuwe complotten en nieuwe vijanden met zich mee. Dit alles schetst het beeld van een politicus die niet alleen weigert de tijd te accepteren, maar ook steeds meer het contact verliest met hoe de meeste Polen de wereld zien.

En wanneer een politicus alleen nog maar in zijn eigen verhalen gelooft, wordt de grens tussen vastberadenheid en politieke vlucht buitengewoon dun.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku