Van het Migratiepact tot Polexit

[Pieszyce]

Van het Migratiepact tot Polexit
Kaczyński bereidt de Polen opnieuw voor op een conflict met Europa

Cezary Nowak
12 juni 2026

Jarosław Kaczyński grijpt opnieuw naar een beproefd repertoire van politieke angst. Migranten, criminaliteit, bedreigingen aan het adres van vrouwen, de "barbarij" van het Westen, en tot slot Brussel, afgeschilderd als een macht die buiten de wil van de Polen staat.

Deze keer staat er echter meer op het spel dan alleen een verkiezingscampagne. De woorden van de PiS-leider klinken steeds meer alsof hij de weg bereidt voor een toekomstig conflict tussen Polen en de Europese Unie, dat precies zou kunnen eindigen waar de logica van dit beleid al jaren toe leidt: met Polexit.

"Als we aan de macht komen, is dat het einde van het pact. We zullen dit pact opzeggen," kondigde Kaczyński aan tijdens een persconferentie. Deze uitspraak zou niet alleen bij voorstanders van Europese integratie tot bezorgdheid moeten leiden. Het probleem is niet alleen het migratiepact zelf. Het probleem is dat de leider van de grootste oppositiepartij opnieuw suggereert dat Polen eenzijdig de verplichtingen van het EU-lidmaatschap kan negeren.

Dit is precies hetzelfde mechanisme dat de Britten jarenlang vóór de Brexit hebben waargenomen. Eerst was er het voortdurende verhaal dat Brussel de soevereiniteit beperkte. Daarna kwamen de beloftes om de gemeenschappelijke regels te verwerpen. Ten slotte het argument dat het nationale belang confrontatie met Europese instellingen vereist. Vandaag spreekt Kaczyński over "dreigingen van de Europese Commissie", die niet "boven de belangen van de Polen" mogen worden geplaatst. Dit is klassieke anti-EU-taal.

De PiS-leider is zich er terdege van bewust dat de meerderheid van de Polen de Europese Unie niet wil verlaten. Daarom zegt hij dat niet rechtstreeks. In plaats daarvan bouwt hij al jaren aan een verhaal waarin Polen moet kiezen tussen zijn eigen belangen en de verplichtingen van het EU-lidmaatschap. Polexit begint niet met een referendum. Polexit begint met het systematisch overtuigen van burgers dat de EU een bedreiging vormt.

Tegelijkertijd probeert Kaczyński mensen bang te maken met migranten, door een bijna apocalyptisch beeld van Polen te schetsen. Volgens hem "lopen er al mensen, met name vrouwen, door de straten van Poolse steden en dorpen, die hiervoor met hun leven zullen betalen." Zulke woorden zijn geen analyse van de werkelijkheid. Het is een poging om emoties op te wekken door de ergst denkbare scenario's te schetsen.

Bovendien zijn PiS en Kaczyński zelf vandaag de dag volstrekt onbetrouwbaar als het gaat om migratie. Het is moeilijk te vergeten dat de partij acht jaar lang aan de macht was in Polen. Gedurende die tijd kwamen honderdduizenden buitenlanders het land binnen. Polen werd een van de grootste ontvangers van werknemers van buiten de Europese Unie. Tijdens de PiS-regering werden recordaantallen werkvergunningen en visa afgegeven.

De gênante situatie culmineerde in het zogenaamde visumschandaal. Het bleek dat het land dat het meest luidkeels bang was voor migranten, niet in staat was om zijn eigen visumsysteem effectief te controleren. Politici van de PiS probeerden munt te slaan uit verhalen over externe bedreigingen, terwijl er chaos heerste binnen instellingen die ondergeschikt waren aan hun eigen regering.

Daarom klinken de waarschuwingen van Kaczyński vandaag de dag bijzonder vals. De man die acht jaar lang de facto de macht in handen had, probeert zichzelf af te schilderen als de verdediger van Polen tegen problemen die grotendeels tijdens zijn bewind zijn ontstaan. Dit is politieke amnesie in zijn puurste vorm.

Nog verontrustender is echter dat het thema migratie een instrument is geworden voor de Wet en Rechtvaardigheid partij  (PiS) om de fundamenten van Polens aanwezigheid in Europa te ondermijnen. In plaats van een eerlijk debat over grensbeveiliging en migratiebeleid, horen we steeds vaker suggesties dat Polen gemeenschappelijke Europese oplossingen moet afwijzen, zelfs als dit een open conflict met de EU betekent.

De geschiedenis leert dat dergelijke conflicten hun eigen logica hebben. Eerst wordt de ene regelgeving verworpen. Dan de andere. Vervolgens wordt het principe van het gemeenschappelijk recht zelf in twijfel getrokken. Uiteindelijk rijst de vraag of lidmaatschap überhaupt nog zin heeft. Juist daarom moeten de woorden van Kaczyński serieus worden genomen. Niet omdat ze betrekking hebben op een migratiepact. Maar omdat ze steeds duidelijker de politieke koers aangeven waarin PiS Polen wil leiden.

En die koers is geen sterke Poolse positie in Europa. Deze koers is een voortdurend conflict met Europa, wat vroeg of laat kan leiden tot iets wat de meeste Polen niet willen: de politieke en economische marginalisering van ons land binnen de Europese Gemeenschap.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku