Een Oekraïense militaire eenheid is vernoemd naar de UPA. Waarom zijn Polen verontwaardigd? [UITLEG]

[Pieszyce]

Een Oekraïense militaire eenheid is vernoemd naar de UPA.
Waarom zijn Polen verontwaardigd? [UITLEG]

20-06-2026 15:00

Inzicht in een historisch conflict dat veel Oekraïners en westerlingen moeilijk kunnen begrijpen.


Poolse en Oekraïense vlaggen copyright Polenforum.nl

De meest recente controverse in de Pools-Oekraïense betrekkingen werd veroorzaakt door een decreet dat in mei 2026 werd ondertekend door de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Ter gelegenheid van de verjaardag van de Oekraïense speciale eenheden kende Zelensky het Onafhankelijke Speciale Operatiecentrum "Noord"—een van de elite commando-eenheden van het land—de eretitel "Helden van de UPA" toe.

Het decreet beschreef de stap als onderdeel van een poging om de historische tradities van de Oekraïense strijdkrachten te herstellen en erkende de voortreffelijke dienst van de eenheid bij de verdediging van de onafhankelijkheid en territoriale integriteit van het land tijdens de oorlog tegen Rusland.

De reactie van Polen was onmiddellijk en opmerkelijk eensgezind. Politici uit het hele politieke spectrum – van links tot conservatief rechts – veroordeelden het besluit. Regeringsfunctionarissen noemden het onaanvaardbaar en betoogden dat het de nagedachtenis aan de slachtoffers van de massamoorden in Volhynië kwetst. Het Poolse ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwde bovendien dat de stap nieuwe munitie zou kunnen leveren aan de Russische propaganda, doordat het Kremlin Oekraïne in een negatief daglicht zou kunnen stellen en de westerse steun voor Kyiv zou kunnen ondermijnen.

Voor veel Oekraïners kan de heftigheid van de Poolse reactie raadselachtig lijken. Oekraïne voert een overlevingsstrijd tegen Rusland en Polen blijft een van zijn nauwste bondgenoten. Waarom lokt elke officiële hulde aan het Oekraïense Opstandelingenleger (UPA) dan zulke sterke reacties uit in Warschau?

Voor veel westerse waarnemers lijkt het conflict slechts een zoveelste historische vete uit Oost-Europa. In werkelijkheid raakt het echter veel diepere vragen: de herinnering aan de slachtoffers, concurrerende nationale verhalen en de vraag of het mogelijk is een organisatie te eren die zowel voor vrijheid vocht als massale wreedheden beging.

Eén acroniem, twee totaal verschillende historische herinneringen

De kern van de controverse ligt in een fundamenteel verschil in hoe Polen en Oekraïners dezelfde organisatie herinneren.

Wat veel Oekraïners zien

Voor veel Oekraïners vertegenwoordigt het Oekraïense Opstandelingenleger (UPA) verzet en de strijd voor nationale onafhankelijkheid. De strijders vochten tegen Sovjettroepen, verzetten zich tegen de NKVD en probeerden de droom van een onafhankelijke Oekraïense staat levend te houden, lang na de Tweede Wereldoorlog.

Na de Russische agressie in 2014 en de grootschalige invasie in 2022 werd dit aspect van de geschiedenis nog belangrijker. In de ogen van veel Oekraïners symboliseert de UPA verzet tegen het Russische imperialisme. Voor de soldaten die vandaag de dag vechten in de buurt van Bakhmut, Avdiivka of Charkiv, maakt het deel uit van een traditie van strijd voor vrijheid.

Daarom begrijpen veel Oekraïners de Poolse protesten niet. Vanuit hun perspectief lijkt kritiek op de UPA een aanval op Oekraïense nationale helden uit de oorlogstijd.

Wat Polen zien

In Polen wordt de UPA echter heel anders herinnerd.

Voor de meeste Polen is de organisatie onlosmakelijk verbonden met de massamoorden in Volhynië en de massale moorden op Poolse burgers in Volhynië en Oost-Galicië tijdens de Tweede Wereldoorlog. De slachtoffers waren overwegend burgers – vrouwen, kinderen en ouderen. Volgens Poolse historici werden meer dan 100.000 Polen gedood. In Polen worden deze gebeurtenissen algemeen erkend als genocide.

Een belangrijk detail dat in het buitenland vaak over het hoofd wordt gezien, is dat zowel de daders als de slachtoffers, juridisch gezien, burgers waren van de Tweede Poolse Republiek. Ten tijde van de massamoorden bestond er geen onafhankelijke Oekraïense staat.

Daarom zien veel Polen, wanneer de Oekraïense staat de UPA eert, dit niet als een herdenking van de strijd voor onafhankelijkheid, maar eerder als een verheerlijking van een organisatie die verantwoordelijk is voor de dood van hun landgenoten.

Dit verschil in historisch geheugen wordt door veel buitenlandse waarnemers niet begrepen. Voor de meeste Oekraïners symboliseert de UPA het verzet tegen de Sovjetoverheersing. Voor de meeste Polen staat de UPA echter vooral bekend om de massamoord op Poolse burgers.

Daarom stellen velen in Warschau dat een organisatie die verantwoordelijk is voor etnische zuivering niet geëerd kan worden zonder openlijk die kant van haar verleden onder ogen te zien, ongeacht haar latere rol in het verzet tegen het communisme.

Waarom is dit conflict zo emotioneel beladen?

Stel je voor dat een Europese staat een militaire formatie eert, puur vanwege haar strijd tegen het totalitarisme, terwijl ze negeert dat diezelfde formatie eerder massale misdaden tegen burgers heeft begaan. Zo ervaren veel Polen het huidige historische beleid van Oekraïne ten opzichte van de UPA.

Het probleem is niet dat men erkent dat de UPA tegen de Sovjets heeft gevochten. Het probleem is dat de Oekraïense staat vaak alleen dit aspect van de activiteiten van de organisatie benadrukt, terwijl ze haar verantwoordelijkheid voor misdaden tegen Polen bagatelliseert of erover zwijgt.

Waarom is deze kwestie juist nu zo pijnlijk?

Er is nog een belangrijke context die in het buitenland vaak over het hoofd wordt gezien. Polen vraagt al jaren toestemming om grootschalige zoekacties en opgravingen uit te voeren naar de slachtoffers van Volhynië. Voor de families van de vermoorde personen is dit een kwestie van fundamentele menselijke waardigheid: het vinden van de stoffelijke resten van hun dierbaren en hen een waardige begrafenis geven.

In Polen heerst een wijdverbreid gevoel dat dit proces te traag verloopt en al lange tijd op administratieve obstakels van Oekraïense zijde stuit.

Daarom zien veel Polen gebaren ter ere van de UPA, die tegelijkertijd met deze kwestie worden gemaakt, als een gebrek aan empathie voor de slachtoffers. In hun ogen lijkt het alsof de herinnering aan de daders belangrijker wordt geacht dan de herinnering aan de vermoorde burgers.

Betekent dit conflict het einde van de Pools-Oekraïense alliantie?

Nee. Dit is een van de grootste misvattingen die zowel door de Russische propaganda als door sommige buitenlandse commentatoren worden verspreid. De Poolse kritiek op het decreet van Zelensky betekent geen verandering in de geopolitieke koers.

Warschau blijft een van de belangrijkste partners van Kyiv. De overgrote meerderheid van de Poolse politieke elite beschouwt Rusland nog steeds als de grootste bedreiging voor de Europese veiligheid en steunt de Oekraïense strijd voor onafhankelijkheid. Tegelijkertijd verwachten de Polen dat een nauwe samenwerking gebaseerd moet zijn op wederzijds respect en begrip, inclusief respect voor moeilijke historische kwesties.

Kritiek op de UPA betekent niet dat men het Russische narratief steunt. Integendeel, veel Poolse politici stellen dat het verheerlijken van de UPA het Kremlin kant-en-klare argumenten verschaft voor zijn propaganda over een "nazi-Oekraïne".

Vanuit Warschau gezien versterken dergelijke beslissingen Kyiv niet, maar maken ze het Oekraïne juist moeilijker om internationale steun te behouden.

Wat moeten Oekraïners begrijpen?

De meeste Polen betwisten niet het recht van Oekraïne op een eigen nationale herinnering of op het eren van de mensen die voor de onafhankelijkheid van het land hebben gevochten. Het probleem ontstaat wanneer de herinnering aan de strijd voor vrijheid de herinnering aan de slachtoffers volledig overschaduwt.

De Poolse verontwaardiging komt niet primair voort uit vijandigheid jegens Oekraïne. Het komt eerder voort uit de overtuiging dat echte verzoening tussen naties erkenning van de volledige historische waarheid vereist, inclusief de meest pijnlijke aspecten ervan.

Voor veel Polen loopt de weg van Oekraïne naar volledige integratie in de Europese Unie niet alleen via economische hervormingen, militaire successen of lidmaatschap van westerse instellingen. Het vereist ook een eerlijke confrontatie met de eigen geschiedenis.

Katarzyna Semaan, Polskie Radio door Zagranicy

Bron: polskieradio.pl by Katarzyna Semaan

[Bobal]

Dank voor het posten, een heldere uitleg.

[Pieszyce]

Graag gedaan. 

Ik betreur het alleen dat in de uitleg niet de misdaden van de Vervloekte Soldaten zijn meegenomen.
Daar is ook nog een en ander op aan te merken.

Het stoort mij trouwens, de Slavische volkeren altijd de schuld bij een ander leggen en nooit naar zichzelf kijken.
IK weet niet hoe dat bij jou is, maar soms wringt het echt.

[Bobal]

Het stoort mij trouwens, de Slavische volkeren altijd de schuld bij een ander leggen en nooit naar zichzelf kijken.
IK weet niet hoe dat bij jou is, maar soms wringt het echt.

Ik woon nu al een paar jaar in Polen en heb al langer met Polen (mensen en land) te maken en herken dit inderdaad. Een fout toegeven is moeilijk. Ik weet niet hoe het bij alle andere Slavische volken zit maar Poetin laat zien, dat Rusland in elk geval ook goed meedoet,

[Pieszyce]

Het stoort mij trouwens, de Slavische volkeren altijd de schuld bij een ander leggen en nooit naar zichzelf kijken.
IK weet niet hoe dat bij jou is, maar soms wringt het echt.

Ik woon nu al een paar jaar in Polen en heb al langer met Polen (mensen en land) te maken en herken dit inderdaad. Een fout toegeven is moeilijk. Ik weet niet hoe het bij alle andere Slavische volken zit maar Poetin laat zien, dat Rusland in elk geval ook goed meedoet,

Ik denk dat jij en ik mogen stellen dat velen, die in de Sovjettijd leefden dat probleem hebben. 

Immers als je verder kijkt naar die figuren en goed naar ze luistert, hoor je de Sovjettijd en een soort van gemis terug in de teksten.

[Pieszyce]

Premier Tusk dringt aan op terughoudendheid te midden van Pools-Oekraïense ruzie over geschiedenis

23 juni 2026

De Poolse premier Donald Tusk drong dinsdag aan op terughoudendheid in het groeiende conflict tussen Warschau en Kyiv over de herinnering aan de geschiedenis en staatsonderscheidingen. Hij zei dat het in het belang van Polen is om sterke banden met Oekraïne te behouden, ondanks de recente spanningen.

Tijdens een kabinetsvergadering in Warschau zei Tusk dat zijn regering eraan werkt de schade te beperken die is veroorzaakt door een reeks recente beslissingen die de relaties tussen de twee buurlanden onder druk hebben gezet.

"Ik ben me er volledig van bewust hoe gemakkelijk het tegenwoordig is om anti-Poolse sentimenten in Oekraïne en anti-Oekraïense sentimenten in Polen aan te wakkeren, en hoe dit op korte termijn binnenlands politiek voordeel kan opleveren," zei Tusk.

"Ongeacht wat opiniepeilingen ook mogen zeggen, en rekening houdend met de strategische veiligheid en het nationale belang van Polen, zal ik op geen enkele manier bijdragen aan het escaleren van deze spanning," voegde hij eraan toe.

Tusk zei dat het in het belang van Polen is om op de lange termijn "de best mogelijke relaties op te bouwen, gebaseerd op een toekomstvisie, niet op trauma's uit het verleden," terwijl hij erkende dat historische grieven, "met name aan Poolse zijde," legitiem waren.

De spanningen tussen Warschau en Kyiv zijn de afgelopen dagen toegenomen nadat de Poolse president Karol Nawrocki de Oekraïense president Volodymyr Zelensky de hoogste Poolse staatsonderscheiding, de Orde van de Witte Adelaar, had ontnomen, te midden van een geschil over de erfenis van het Oekraïense Opstandelingenleger (UPA) uit de Tweede Wereldoorlog.

Het besluit volgde op de benoeming van een militaire eenheid door Oekraïne naar de "Helden van de UPA", een nationalistische groepering die Polen verantwoordelijk houdt voor de massamoorden op tienduizenden Poolse burgers in de regio's Wołyń en Oost-Galicië in het toenmalige door Duitsland bezette Polen.

Polen organiseert Oekraïne Herstelconferentie

De ruzie komt slechts enkele dagen voor de Oekraïne Herstelconferentie (URC 2026), een belangrijke internationale bijeenkomst die donderdag en vrijdag in de Poolse Baltische stad Gdańsk plaatsvindt.

Tusk benadrukte het belang van voortdurende samenwerking tussen beide landen en zei dat Polen had geholpen bij de voorbereiding van ongeveer 200 overeenkomsten en memoranda voor de conferentie, waaronder vele waarbij Poolse en Oekraïense bedrijven direct betrokken zijn.

"Het gaat om honderden miljarden dollars", zei Tusk. "Dit zijn geen Poolse overheidsgelden, maar geld dat ook door Poolse bedrijven in Oekraïne zal worden uitgegeven na de oorlog."

Hij zei dat het in het belang van beide landen was om ervoor te zorgen dat de samenwerking ondanks politieke meningsverschillen werd voortgezet.

Tusk verwees indirect naar het aanhoudende conflict en citeerde de overleden Poolse staatsman Władysław Bartoszewski, voormalig minister van Buitenlandse Zaken en overlevende van het nazi-vernietigingskamp Auschwitz, die zei: "Het is de moeite waard om fatsoenlijk te zijn, zelfs als het niet altijd loont."

"In de Pools-Oekraïense betrekkingen moeten beide partijen weten dat het de moeite waard is om fatsoenlijk te zijn," zei Tusk. "En in dit geval loont het ook."

De premier voegde eraan toe dat de wederopbouwconferentie hoe dan ook zou doorgaan, ongeacht de politieke spanningen.

"Het maakt niet uit wie ons werk op dit moment in Warschau of Kyiv bemoeilijkt, deze conferentie zal plaatsvinden," zei hij.

Premier leidt Oekraïense delegatie in Gdańsk

Ondertussen kondigde de Oekraïense premier Yulia Svyrydenko aan dat zij de Oekraïense delegatie naar de conferentie zou leiden, waarmee ze leek te bevestigen dat Zelensky niet aanwezig zou zijn.

"Ik zal de Oekraïense delegatie en ons werk op de URC 2026 in Gdańsk leiden," schreef Svyrydenko op sociale media.

Ze zei dat de delegatie zou bestaan uit bedrijfsleiders, directeuren van staatsbedrijven, vertegenwoordigers van lokale gemeenschappen, evenals overheids- en parlementaire functionarissen.

Ze voegde eraan toe dat er talrijke bijeenkomsten op verschillende niveaus gepland stonden om de samenwerking tussen Oekraïne, Polen en hun Europese partners te versterken.

Diplomatieke bronnen hadden eerder aangegeven dat Zelensky nog overwoog of hij naar Polen zou reizen. Commentatoren brachten zijn aarzeling in verband met het conflict over de intrekking van de Poolse Orde van de Witte Adelaar, die de Oekraïense leider in 2023 van de toenmalige president Andrzej Duda had ontvangen.

Nawrocki waarschuwt Oekraïne voor toetreding tot de EU

In een verklaring van vrijdag waarschuwde Nawrocki Oekraïne dat de weg naar toetreding tot de EU "een bereidheid vereist om de moeilijke hoofdstukken van de eigen geschiedenis eerlijk onder ogen te zien".

Hij zei: "Een verenigd Europa is gebouwd op de afwijzing van totalitarisme en de cultus van geweld. Voor wie dit niet begrijpt, is er geen plaats in de Europese Unie, en Polen zal dat zeker niet toestaan."

Op 15 juni opende Oekraïne de eerste fase van de toetredingsonderhandelingen met de Europese Unie. Dit markeert een belangrijke stap in de langdurige inspanningen van Kyiv om zich bij het blok aan te sluiten, terwijl het zich blijft verdedigen tegen de Russische invasie.

Het historische conflict tussen Warschau en Kyiv draait om de erfenis van de UPA, een nationalistische beweging die tijdens en na de Tweede Wereldoorlog voor de Oekraïense onafhankelijkheid streed.

Veel Oekraïners beschouwen UPA-leden als nationale helden vanwege hun verzet tegen zowel nazi-Duitsland als de Sovjet-Unie en hun rol in de Oekraïense strijd voor onafhankelijkheid.

In Polen wordt de groep echter algemeen geassocieerd met de massamoorden in Wołyń, een campagne van etnisch geweld in 1943-1945 waarbij volgens de Poolse autoriteiten ongeveer 100.000 Polen werden gedood door Oekraïense nationalisten.

De spanningen rond de oorlogsmoorden hebben de relaties tussen Warschau en Kyiv periodiek onder druk gezet, ondanks de sterke politieke en militaire steun van Polen aan Oekraïne sinds de grootschalige Russische invasie in 2022.

(gs)

Klik op de audiospeler link hieronder voor een reportage van Marcin Matuszewski.
 
Bron: IAR, PAP, polskieradio24.pl polskieradio.pl by (gs)    English

[Pieszyce]

Premier Tusk dringt aan op terughoudendheid te midden van Pools-Oekraïense ruzie over geschiedenis

23 juni 2026

De Poolse premier Donald Tusk drong dinsdag aan op terughoudendheid in het groeiende conflict tussen Warschau en Kyiv over de herinnering aan de geschiedenis en staatsonderscheidingen. Hij zei dat het in het belang van Polen is om sterke banden met Oekraïne te behouden, ondanks de recente spanningen.

Tijdens een kabinetsvergadering in Warschau zei Tusk dat zijn regering eraan werkt de schade te beperken die is veroorzaakt door een reeks recente beslissingen die de relaties tussen de twee buurlanden onder druk hebben gezet.

"Ik ben me er volledig van bewust hoe gemakkelijk het tegenwoordig is om anti-Poolse sentimenten in Oekraïne en anti-Oekraïense sentimenten in Polen aan te wakkeren, en hoe dit op korte termijn binnenlands politiek voordeel kan opleveren," zei Tusk.

"Ongeacht wat opiniepeilingen ook mogen zeggen, en rekening houdend met de strategische veiligheid en het nationale belang van Polen, zal ik op geen enkele manier bijdragen aan het escaleren van deze spanning," voegde hij eraan toe.

Tusk zei dat het in het belang van Polen is om op de lange termijn "de best mogelijke relaties op te bouwen, gebaseerd op een toekomstvisie, niet op trauma's uit het verleden," terwijl hij erkende dat historische grieven, "met name aan Poolse zijde," legitiem waren.

De spanningen tussen Warschau en Kyiv zijn de afgelopen dagen toegenomen nadat de Poolse president Karol Nawrocki de Oekraïense president Volodymyr Zelensky de hoogste Poolse staatsonderscheiding, de Orde van de Witte Adelaar, had ontnomen, te midden van een geschil over de erfenis van het Oekraïense Opstandelingenleger (UPA) uit de Tweede Wereldoorlog.

Het besluit volgde op de benoeming van een militaire eenheid door Oekraïne naar de "Helden van de UPA", een nationalistische groepering die Polen verantwoordelijk houdt voor de massamoorden op tienduizenden Poolse burgers in de regio's Wołyń en Oost-Galicië in het toenmalige door Duitsland bezette Polen.

Polen organiseert Oekraïne Herstelconferentie

De ruzie komt slechts enkele dagen voor de Oekraïne Herstelconferentie (URC 2026), een belangrijke internationale bijeenkomst die donderdag en vrijdag in de Poolse Baltische stad Gdańsk plaatsvindt.

Tusk benadrukte het belang van voortdurende samenwerking tussen beide landen en zei dat Polen had geholpen bij de voorbereiding van ongeveer 200 overeenkomsten en memoranda voor de conferentie, waaronder vele waarbij Poolse en Oekraïense bedrijven direct betrokken zijn.

"Het gaat om honderden miljarden dollars", zei Tusk. "Dit zijn geen Poolse overheidsgelden, maar geld dat ook door Poolse bedrijven in Oekraïne zal worden uitgegeven na de oorlog."

Hij zei dat het in het belang van beide landen was om ervoor te zorgen dat de samenwerking ondanks politieke meningsverschillen werd voortgezet.

Tusk verwees indirect naar het aanhoudende conflict en citeerde de overleden Poolse staatsman Władysław Bartoszewski, voormalig minister van Buitenlandse Zaken en overlevende van het nazi-vernietigingskamp Auschwitz, die zei: "Het is de moeite waard om fatsoenlijk te zijn, zelfs als het niet altijd loont."

"In de Pools-Oekraïense betrekkingen moeten beide partijen weten dat het de moeite waard is om fatsoenlijk te zijn," zei Tusk. "En in dit geval loont het ook."

De premier voegde eraan toe dat de wederopbouwconferentie hoe dan ook zou doorgaan, ongeacht de politieke spanningen.

"Het maakt niet uit wie ons werk op dit moment in Warschau of Kyiv bemoeilijkt, deze conferentie zal plaatsvinden," zei hij.

Premier leidt Oekraïense delegatie in Gdańsk

Ondertussen kondigde de Oekraïense premier Yulia Svyrydenko aan dat zij de Oekraïense delegatie naar de conferentie zou leiden, waarmee ze leek te bevestigen dat Zelensky niet aanwezig zou zijn.

"Ik zal de Oekraïense delegatie en ons werk op de URC 2026 in Gdańsk leiden," schreef Svyrydenko op sociale media.

Ze zei dat de delegatie zou bestaan uit bedrijfsleiders, directeuren van staatsbedrijven, vertegenwoordigers van lokale gemeenschappen, evenals overheids- en parlementaire functionarissen.

Ze voegde eraan toe dat er talrijke bijeenkomsten op verschillende niveaus gepland stonden om de samenwerking tussen Oekraïne, Polen en hun Europese partners te versterken.

Diplomatieke bronnen hadden eerder aangegeven dat Zelensky nog overwoog of hij naar Polen zou reizen. Commentatoren brachten zijn aarzeling in verband met het conflict over de intrekking van de Poolse Orde van de Witte Adelaar, die de Oekraïense leider in 2023 van de toenmalige president Andrzej Duda had ontvangen.

Nawrocki waarschuwt Oekraïne voor toetreding tot de EU

In een verklaring van vrijdag waarschuwde Nawrocki Oekraïne dat de weg naar toetreding tot de EU "een bereidheid vereist om de moeilijke hoofdstukken van de eigen geschiedenis eerlijk onder ogen te zien".

Hij zei: "Een verenigd Europa is gebouwd op de afwijzing van totalitarisme en de cultus van geweld. Voor wie dit niet begrijpt, is er geen plaats in de Europese Unie, en Polen zal dat zeker niet toestaan."

Op 15 juni opende Oekraïne de eerste fase van de toetredingsonderhandelingen met de Europese Unie. Dit markeert een belangrijke stap in de langdurige inspanningen van Kyiv om zich bij het blok aan te sluiten, terwijl het zich blijft verdedigen tegen de Russische invasie.

Het historische conflict tussen Warschau en Kyiv draait om de erfenis van de UPA, een nationalistische beweging die tijdens en na de Tweede Wereldoorlog voor de Oekraïense onafhankelijkheid streed.

Veel Oekraïners beschouwen UPA-leden als nationale helden vanwege hun verzet tegen zowel nazi-Duitsland als de Sovjet-Unie en hun rol in de Oekraïense strijd voor onafhankelijkheid.

In Polen wordt de groep echter algemeen geassocieerd met de massamoorden in Wołyń, een campagne van etnisch geweld in 1943-1945 waarbij volgens de Poolse autoriteiten ongeveer 100.000 Polen werden gedood door Oekraïense nationalisten.

De spanningen rond de oorlogsmoorden hebben de relaties tussen Warschau en Kyiv periodiek onder druk gezet, ondanks de sterke politieke en militaire steun van Polen aan Oekraïne sinds de grootschalige Russische invasie in 2022.

(gs)

Klik op de audiospeler link hieronder voor een reportage van Marcin Matuszewski.
 
Bron: IAR, PAP, polskieradio24.pl polskieradio.pl by (gs)    English