Opstand tegen de wil van de voorzitter. PiS doet zich voor als protestpartij

[Pieszyce]

Opstand tegen de wil van de voorzitter. PiS doet zich voor als protestpartij

Cezary Nowak
28 juni 2026

Jarosław Kaczyński probeert opnieuw een politieke draai te maken, wat op zich indrukwekkend zou zijn – ware het niet zo pijnlijk cynisch. De PiS-voorzitter, een man die decennialang in het hart van de Poolse politiek heeft gestaan, de architect van een partijmachine die acht jaar lang de staat op vrijwel alle vlakken controleerde, probeert nu zijn eigen partij voor te stellen als... een protestpartij. Het is moeilijk om een flagranter voorbeeld van politieke misleiding te vinden.

Zoals Onet opmerkt, heeft Kaczyński een "belangrijke politieke operatie" gelanceerd die erop gericht is PiS naar de standpunten te verschuiven die voorheen door de kring rond Grzegorz Braun werden ingenomen. Met andere woorden, de voorzitter heeft het groeiende anti-Oekraïense sentiment herkend en besloten daar politiek op in te spelen. Dit is echter geen uiting van ideologische consistentie, maar klassiek opportunisme.

Nog in 2022 was diezelfde Kaczyński het gezicht van ongekende steun voor Oekraïne. Hij steunde militaire, economische en humanitaire hulp aan Oekraïne. Hij was mede-ontwerper van het open-grenzenbeleid voor miljoenen Oekraïense vluchtelingen. Hij profileerde zich als een van de felste tegenstanders van het Kremlin. Nu probeert hij kiezers dit te laten vergeten.

Het mechanisme is simpel en bekend. Eerst je eigen verantwoordelijkheid uitwissen. Dan een nieuwe vijand aanwijzen. Ten slotte jezelf uitroepen tot woordvoerder van "gewone mensen" die zogenaamd in opstand komen tegen de elite. Het probleem is dat PiS geen volksbeweging is. Het is een partij die bestaat uit partijfunctionarissen, beroepspolitici en ambtenaren die jarenlang van de staat hebben geleefd. Het is moeilijk te geloven dat een groep vol partijfunctionarissen plotseling een echte stem van de publieke woede zou kunnen worden.

Kaczyński begrijpt heel goed dat protestpolitiek energie oplevert. Daarom probeert hij de taal van extreemrechts over te nemen. De controverse rond de naam "Helden van de UPA", die door de Oekraïense zijde aan een van de militaire eenheden werd gegeven, werd een handig voorwendsel. Op de achtergrond dreigde het besluit van Karol Nawrocki om de Orde van de Witte Adelaar van president Volodymyr Zelensky in te trekken. Kaczyński zag daar meteen het politieke voordeel in.

Hij kondigde zelf aan dat hij de Oekraïense Orde van Prins Jaroslav de Wijze zou teruggeven. Dit klinkt als een principiële daad – ware het niet dat hij kort daarvoor nog trots dezelfde medaille van Zelensky in ontvangst nam als symbool van een strategische alliantie. Vandaag zegt hij: "Het teruggeven van de orde is een uiting van mijn houding, niet zozeer jegens de Oekraïners, maar jegens de Oekraïense elite." Dit is geen consistentie. Dit is politieke marketing.

Het meest opvallende is echter iets anders. Kaczyński probeert kiezers ervan te overtuigen dat de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) een anti-establishmentkracht is. Dit is ronduit absurd. Hoe kan een partij die duizenden posities in staatsbedrijven, publieke media, de overheid en centrale instellingen met eigen mensen heeft gevuld, zich voordoen als een buitenstaander? Hoe kan een groep die jarenlang zelf onderdeel van het systeem was, zich nu tegen het systeem verzetten?

Het is een oude truc van de voorzitter. Wanneer PiS geen programmatische brandstof meer heeft, grijpt de partij terug naar emotie. Wanneer er geen geloofwaardige antwoorden zijn op vragen over de economie, de gezondheidszorg of de veiligheid, komt de politiek van wrok naar boven. Wat nodig is, is conflict. Wat nodig is, is een vijand. Wat nodig is, is intensivering.

Maar steeds meer kiezers doorzien dit spel. Kaczyński leidt geen rebellie tegen het establishment – hij probeert de macht te heroveren door middel van de retoriek van rebellie. Dat is een fundamenteel verschil. Zijn versie van protest is zorgvuldig georkestreerd door mensen die al decennia in politieke functies zitten.

PiS wordt vandaag geen protestpartij. PiS probeert zich slechts voor te doen als een rebellie. En dat is iets heel anders. Kaczyński rekent op het korte geheugen van de kiezers en op het vermogen om een oud trucje in een nieuw jasje te steken.

De vraag is: hoeveel mensen trappen hier nog in? Je kunt het verhaal veranderen, je vijanden veranderen, je kunt zelfs je eigen verklaringen van een paar jaar geleden terugdraaien. Maar het is moeilijker om te verbergen dat achter de façade van "anti-establishment" nog steeds dezelfde, bekende partijmachine schuilgaat. En dat is precies waarom Kaczyński's nieuwe verhaal niet naar rebellie ruikt, maar naar wéér een poging tot politieke misleiding.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku