Een partij van gesloten lippen. Czarnek wil zijn eigen collega's het zwijgen opleggen

[Pieszyce]

Een partij van gesloten lippen.
Czarnek wil zijn eigen collega's het zwijgen opleggen

Cezary Nowak
7 juli 2026

Er zijn politieke blunders die snel vergeten worden, en er zijn uitspraken die de mentaliteit van de hele partij perfect illustreren. De oproep van Przemysław Czarnek aan zijn partijgenoten valt in de laatste categorie. "Ik zou al mijn vrienden en collega's van PiS echter willen adviseren om niet in de media rond te hangen en te praten over interne aangelegenheden van PiS," aldus de premierkandidaat van de partij.

Deze ene zin zegt meer over de staat van Wet en Rechtvaardigheid dan menig politiek commentaar. Wanneer de partij de ene verkiezing na de andere verliest en slechte peilingen laat zien, zou de natuurlijke reactie discussie, het erkennen van fouten en een poging tot het trekken van conclusies moeten zijn. Ondertussen roept een van de belangrijkste politici van PiS op tot... stilte. Niet tot debat. Niet tot een eerlijke beoordeling van de situatie. Tot stilte.

Het voorwendsel was een interview met Mateusz Morawiecki, die een zeldzame poging tot zelfreflectie binnen de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) waagde. De voormalige premier herinnerde eraan dat de partij geleidelijk aan steun verloor. "De boodschap is steeds smaller geworden", concludeerde hij. Hij merkte op dat de partij was gedaald van ongeveer 45% naar 35,5% bij de parlementsverkiezingen van 2023, en daarna zelfs nog lager. Volgens Morawiecki was een van de redenen "dat sommige van onze mensen hun eigen partij afkraken".

Je kunt het eens of oneens zijn met deze diagnose. Het is echter moeilijk om Morawiecki het recht te ontzeggen zijn eigen oordeel te geven. Hij was immers jarenlang premier, heeft meegewerkt aan het beleid van PiS en draagt er verantwoordelijkheid voor. Als zelfs hij de problemen van zijn eigen partij niet openlijk kan bespreken, wie dan wel?

Czarnek is er duidelijk van overtuigd dat niemand dat zou moeten doen. In plaats van in te gaan op de argumenten van de voormalige premier, adviseerde hij zijn partijgenoten om niet "rond te dwalen in de media". Het gebruik van deze term op zich is veelzeggend. Het klinkt niet als een uitnodiging tot een inhoudelijke discussie, maar eerder als een berisping aan het adres van onhandelbare ondergeschikten. In een democratische partij is meningsverschil normaal. Bij de partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) lijkt het echter steeds vaker te worden gezien als een teken van ontrouw.

Het argument van Czarnek is des te verrassender. De politicus stelde dat de populariteit van PiS steeg na de aankondiging van zijn kandidatuur voor het premierschap. "Zelfs vóór 7 maart lag de PiS-score rond de 22-23 procent, en nu ligt de overgrote meerderheid boven de 25, 27, 28, zelfs 30 procent", zei hij. Zelfs als we deze cijfers als uitgangspunt nemen, vormen ze nauwelijks een reden voor triomfalisme. De partij, die een paar jaar geleden nog zelfstandig verkiezingen won en droomde van een grondwettelijke meerderheid, is nu verheugd dat ze meer dan 25 procent van de stemmen heeft.

De vergelijking die Czarnek gebruikte is nog interessanter. Hij stelde dat "Mentzen geen interne aangelegenheden met Bosak bespreekt", net zoals [/b]"Tusk geen interne aangelegenheden met Hołownia bespreekt"[/b]. Dit is echter een nogal riskante vergelijking. De relaties tussen de leiders van verschillende coalitiepartijen zijn moeilijk te vergelijken met de situatie binnen één partij. PiS is geen coalitie van verschillende onafhankelijke groepen. Het is één partij die in staat zou moeten zijn om haar eigen fouten te bespreken zonder elke kritische opmerking als een bedreiging te beschouwen.

Wat echter het meest opvallend is, is iets anders. Jarenlang bouwde PiS haar politieke kapitaal op met felle kritiek op haar tegenstanders. Ze eiste transparantie, verantwoording en openbare uitleg. Nu, wanneer vragen over haar eigen problemen gaan, horen we oproepen tot discretie. Plotseling blijkt dat het bespreken van fouten de partij schaadt en loyaliteit betekent zwijgen.

Dit is geen teken van kracht. Het is een teken van onzekerheid. Partijen die zelfverzekerd zijn over hun standpunt, zijn niet bang voor discussie omdat ze weten dat ze hun positie kunnen verdedigen. Partijen in crisis proberen daarentegen het debat te beperken, in de hoop dat een gebrek aan vragen het probleem zal oplossen. De geschiedenis leert echter dat verzwegen conflicten niet verdwijnen. Ze worden alleen maar groter met de tijd.

Als PiS echt het vertrouwen van de kiezers wil herstellen, hoeft de partij haar activisten niet langer te vragen om "rond te dwalen in de media". Ze moet de moed hebben om de vraag te beantwoorden waarom ze van een partij met meer dan 40% van de stemmen is afgezakt naar een groep die een resultaat van rond de 30% als een succes beschouwt. Stilte zal dit probleem niet oplossen. Het kan het alleen maar zichtbaarder maken.

Bron:  wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku